Eriyen buzullardaki tehlike: Bin 700 yeni antik virüs gözlemlendi! için yorumlar kapalı
Çin’in batısındaki Tibet Platosu’nda bulunan Guliya Buzulu’nda yapılan araştırmada, derinliklerde 1.700’den fazla antik virüs keşfedildi. Bu virüslerin çoğu bilim dünyası tarafından daha önce hiç gözlemlenmemişti.
Dünya genelinde iklim değişikliği nedeniyle buzulların erimesi, bilinmeyen patojenlerin ortaya çıkabileceği ve potansiyel olarak ölümcül salgınların tetiklenebileceği endişelerini artırıyor.
Araştırmacılar, Çin‘in batısındaki Tibet Platosu’nda bulunan Guliya Buzulu’ndan çıkarılan 300 metre uzunluğundaki buz çekirdeğinde 41 bin yıl öncesine tarihlenen virüsleri incelediler.
Araştırmacıların çalışmalarını yayınlamasından bir gün sonra, rapçi ve oyuncu Chris “Ludacris” Bridges, Alaska’daki bir buzulun eriyen suyunu içtiği bir videoyu paylaştı.
Videonun TikTok ve Instagram’da milyonlarca kez izlenmesi , adamın arıtılmamış buzul suyu içerek hayatını riske attığı yönünde endişelere yol açtı.
“ELDE EDİLEBİLECEK EN TEMİZ SU”
Büyük ilgi gören videonun ardından buzul bilimcisi, beklenenin tersine buzul suyunun “elde edilebilecek en temiz su” olduğunu ve Ludacris’in sağlık durumunun iyi olduğunu belirtti.
Ancak, dünyanın başka yerlerinde de eriyen donmuş topraklardan ölümcül patojenler ortaya çıktı ve bu durum olası bir salgın korkusunu körükledi.
2016’da Sibirya’da dondurulmuş bir hayvan leşinden şarbon sporları yayılmış ve bir çocuğun ölümüne neden olmuştu.
Ohio State Üniversitesi tarafından yürütülen son araştırmada, bulunan 1.700 virüsün insan sağlığına tehdit oluşturmadığı açıklandı. Bu virüsler sadece arkeleri ve bakterileri enfekte edebiliyor, insanları, hayvanları veya bitkileri hasta edemiyor.
Ancak bu virüslerin incelenmesi, Dünya’nın iklimsel tarihine ışık tutuyor ve gelecekteki mikrobiyal toplulukların nasıl olabileceğini anlamamıza yardımcı olabilir.
Bilim insanlarından prostat kanserine 15 dakikada teşhis! için yorumlar kapalıBİLİM, BİLİM İNSANI, kanser
İngiltere Birmingham Aston Üniversitesi’nden bilim insanları, prostat kanserini 15 dakikada teşhis edecek yeni bir test yöntemi geliştirdi. Test, yüzde 90 doğruluk oranıyla çalışıyor.
İngiltere‘de bilim insanları prostat kanserini 15 dakikada teşhis edecek yeni bir test yöntemi geliştirdi.
Çalışma, Birmingham Aston Üniversitesi’nden bilim insanları tarafından yapıldı.
Scientific Reports dergisinde yayımlanan çalışmada testin yüzde 90 oranında doğru çalıştığı aktarıldı. Umutlandıran buluş için yakın zamanda klinik deneylerin başlayacağı söylendi.
Mevcut durumda yapılan testlerde vakalardan önce kan testleri alınıyor, eğer burada değerler yüksek çıkmışsa hasta kanser testi için biyopsi gibi ileri düzey tekniklere yönlendiriliyor. Ancak burada hastaların yaklaşık yüzde 25’i pozitif çıkıyor. Geri kalan yüzde 75’lik kesime gereksiz işlem uygulanmış oluyor.
YÜZDE 90 ORANINDA DOĞRULUK SAĞLIYOR
Yeni yöntem ile kandaki protein yapıları test ediliyor. 15 dakikada sonuçlanan testin yüzde 90 oranında başarı sağladığı görüldü.
Çalışmalarda, yeni bulunan teknikle, 10 hastanın 9’unda doğru sonuç alındı. Araştırma ekibinden Profesör Igor Meglinski, bu buluşun kanser teşhisi ve izlemesi bakımından ileriye doğru önemli bir adım olduğunu ifade etti.
Uzmanlar, çalışma sonuçlarının henüz ön hazırlık niteliğinde olduğunu ve daha fazla klinik deneye ihtiyaç olduğunu belirtti.
Prostat kanseri, erkeklerde kanser ölümlerinin yüzde 10’unu oluşturuyor.
Prostat kanserinde en önemli risk faktörleri yaş ve aile öyküsüdür.
Yaş
Prostat kanserinin yaş ile görülme sıklığı artar. 70 yaş üzeri erkeklerin yüzde 50’sinde, 90 yaş üzerindekilerin de hemen hemen hepsinde mikroskobik düzeyde prostat kanseri tespit edilmektedir. Hastalığa 50 yaşından genç bireylerde sık rastlanmıyor.
Bu nedenle, erken teşhis için 50 yaşın üstündeki erkeklere prostat kanseri taraması öneriliyor.
Aile Öyküsü
Yapılan çalışmalar hastaların yaklaşık yüzde 15’lik bir bölümünde diğer aile üyelerinin de prostat kanseri öyküsü olduğunu ortaya koymuştur. Prostat kanserinin oluşmasından sorumlu kimi gen grupları tanımlanmıştır.
Bunların yanı sıra, obezite ve sigara kullanımı da prostat kanseri için tanımlanan risk faktörleri arasındadır.
PROSTAT KANSERİ BELİRTİLERİ NELERDİR?
Prostat kanserinin belirtileri, hastalığın ilerlemesine bağlı olarak ortaya çıkabilir. Bu bakımdan sinsi karaktere sahip bir hastalıktır. Özellikle erken dönemlerinde hiç belirti ve şikayet görülmeyebilir.
Prostat kanseri belirtileri ortaya çıktığında, hasta bazı tedavi şanslarını kaybedebileceğinden, düzenli doktor kontrollerinin tedavi başarısında önemi büyüktür.
Prostat kanseri belirtileri şöyle sıralanabilir:
– İdrar yapma güçlüğü – İdrar akışında kuvvet azalması – Menide ya da idrarda kan görülmesi – Boşalma esnasında ağrı – Kasık bölgesinde rahatsızlık hissi – Kemik ağrıları – Sertleşme bozukluğu.
Prostat kanserini haber veren bu belirtiler bazen iyi huylu prostat büyümesinin bir göstergesi de olabilir.
Prostat bezinin büyümesine bağlı olarak gelişen benign prostatik hiperplazinde (prostatın iyi huylu büyümesi) de benzer belirti ve şikayetler görülebilir.
Eğer prostat kanseri vücudun başka bölgelerine ve organlarına yayıldıysa, o alanla ilgili belirtiler de verebilir.
Bilim insanlarından yeni keşif: Bu gen ömrünüzü uzatıyor! için yorumlar kapalıBİLİM, DNA, gen
Bilim insanlarının yaptığı yeni bir araştırmaya göre, yaşam süresini uzatma etkisi olan yeni gen tespit edildi. OSER1 adlı genin, yaşlanma ve uzun ömür üzerindeki düzenleyici rolü, sağlık ve hastalık araştırmalarında önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Bilim insanları, yaşam süresiyle ilişkili yeni bir gen keşfetti.
Sağlıklı beslenme, egzersiz yapma, sigara içmeme ve güçlü sosyal bağlar kurmanın, ömrü uzatan etkenler arasında yer aldığı geniş çapta kabul ediliyor.
Uzmanlar aynı zamanda genetiğin de canlıların yaşam süresi üzerinde kayda değer bir rolü olduğunu biliyor. ÖMÜR UZATAN 10 GEN
Kopenhag Üniversitesi’nden araştırmacılar, FOXO transkripsiyon faktörleri adı verilen bir protein grubunu inceledi ve ömrü uzatıcı etkileri olan 10 gen tespit etti.
Bu genlerden OSER1’in en büyük etkiyi yarattığı belirlendi. OSER1’in meyve sineği, yuvarlak solucan, ipek böceği ve insanlar dahil birçok canlıda bulunduğu belirtildi.
İNSANLARDA OLMASI AVANTAJ
Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışmanın başyazarı Zhiquan Li, OSER1’in yaşlanma ve uzun ömür üzerindeki düzenleyici etkisini gösteren ilk çalışma olduklarını vurguladı.
Li, “Bu gen sadece hayvanlarda olsaydı, insan sağlığına uyarlanması zorluk yaratabilirdi” dedi. Araştırmacılar, OSER1’in yaşa bağlı hastalıklarla ilişkisini anlamak ve bu genin etkilerini daha iyi belirlemek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulduğunu belirtti.
Bu bulgular, sağlıklı ve uzun bir yaşam süresine yönelik gelişmiş tedavi ve ilaçların üretiminde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Bakterilerle ilgili ilginç keşif: Kışa hazırlık yapıyorlar! için yorumlar kapalıBAKTERİ, BİLİM
Bilim dünyası yeni bir araştırma sonucu, bakterilerin mevsimlerin değişimini önceden sezme yeteneğine sahip olduğunu keşfetti. Uzun zamandır bitki ve hayvanların gün uzunluğuna bakarak çevresel değişiklikleri fark edebildikleri biliniyordu ancak, bakterilerde bu tür bir fotoperiyodik algının varlığı bugüne kadar gözlemlenmemişti.
Yeni yapılan bir araştırma, bakterilerin mevsimlerin değiştiğini önceden sezerek hazırlık yaptığını ortaya çıkardı.
Hakemli dergi Science’ta yayımlanan çalışmada, mavi-yeşil algler (siyanobakteriler) üzerinde yapılan deneyler dikkat çekti.
Synechococcus elongatus türündeki bakterilere farklı ışık süreleri uygulanarak, kısa ve uzun günler deneyimlemeleri sağlandı. Bakterilere ayrıca iki saat boyunca buza maruz bırakıldı ve hayatta kalma oranları takip edildi.
YÜZDE 75 HAYATTA KALDILAR
Sonuçlar, 8 saat aydınlık ve 16 saat karanlıkta tutulan bakterilerin hayatta kalma oranının yüzde 75 olduğunu gösterdi. Bu oran, diğer grupların yaklaşık üç katıydı. Bilim insanları bakterilerin kendini soğuğa hazırlaması için bir günün yeterli olmadığını da gözlemledi. Bakterilerin hayatta kalma oranı 6 ila 8 kısa günün ardından kayda değer derecede artıyordu.
BİYOLOJİK SAATİN ROLÜ
Araştırmacılar, bakterilerin biyolojik saatini düzenleyen genleri devre dışı bıraktıklarında, gün uzunluklarının hayatta kalma oranı üzerinde herhangi bir fark yaratmadığını belirledi. Dr. Luísa Jabbur, bakterilerin gün uzunluğunu ölçerek yaklaşan mevsimsel değişikliklere uygun bir fizyolojiye geçiş yaptığını ifade etti.
Bu bulgular, bakterilerin daha önce keşfedilen biyolojik saatlerinin mevsimsel değişimleri öngörme ve buna göre hazırlık yapma işlevi gördüğünü ortaya koydu.
NESİLDEN NESİLE AKTARIYORLAR
Bu araştırma, bakterilerin fotoperiyodizme sahip olmasının, bu özelliğin evrimsel olarak çok daha erken bir dönemde gelişmiş olabileceğini düşündürüyor. Fotosentez yapan siyanobakterilerin en az 2 milyar yıldır var olduğu göz önüne alındığında, fotoperiyodizmin bu kadar eski ve basit organizmalarda evrimleşmiş olması, bu özelliğin sirkadiyen saatlerden önce evrimleştiğini düşündürüyor.
Prof. Carl Johnson, fotoperiyodizmin evrimi hakkında önemli ipuçları sunduğunu belirtiyor. Sirkadiyen ritimler, uyku düzeni ve hormon üretimi gibi süreçleri düzenleyen biyolojik saatlerdir. Johnson, bu bulguların, sirkadiyen ritimlerin evrimsel kökenlerine dair yeni bilgiler sunduğunu ifade etti.
Araştırmacılar, bakterilerin bu bilgiyi nasıl “nesillerine” aktardığını anlamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulduğunu belirtti. Bu keşif, biyolojik saatler ve mevsimsel uyumun evrimsel gelişimi hakkında yeni bir bakış açısı sunuyor.
Fotoperiyodizm* bitkilerin gün ve gece uzunluğuna verdikleri biyolojik yanıta verilen isim.
Sirkadiyen saat* bitkilerin, hayvanların, mantarların ve siyanobakterilerin 24 saatlik zaman içerisindeki biyokimyasal ve psikolojik davranışlarının bütünüdür.
Phytozome, bitki genomları üzerine odaklanan kapsamlı bir veri tabanıdır. Bitki biyolojisi alanında çalışan araştırmacılar için vazgeçilmez bir kaynak olan Phytozome, farklı bitki türlerinin genetik yapılarını karşılaştırarak, bitki evrimi, genetik çeşitlilik ve bitkisel özelliklerin moleküler temelleri hakkında önemli bilgiler sunar.
Phytozome’un Temel Özellikleri
Çok Sayıda Bitki Genomu: Phytozome, yüzlerce bitki türünün genomunu içerir. Bu sayede, farklı bitki türleri arasındaki genetik benzerlik ve farklılıkları incelemek mümkün olur.
Gen Anotasyonu: Veritabanındaki her gen, detaylı bir şekilde anotlanmıştır. Bu anotasyonlar, genin işlevi, hangi proteinleri kodladığı, diğer genlerle olan ilişkisi gibi bilgileri içerir.
Karşılaştırmalı Genomik: Farklı bitki türlerinin genomlarını karşılaştırarak, genlerin evrimsel süreçteki değişimlerini ve yeni özelliklerin nasıl ortaya çıktığını incelemek mümkündür.
Görselleştirme Araçları: Genom taraması, gen ekspresyonu ve protein-protein etkileşimleri gibi birçok farklı veriyi görselleştirmek için kullanılabilen etkileşimli araçlar sunar.
Arama ve İndirme İşlemleri: Belirli bir gen, protein veya genetik bölgeyi aramak ve ilgili verileri indirmek oldukça kolaydır.
Phytozome’un Kullanım Alanları
Bitki Evrimi: Farklı bitki türlerinin genetik yapılarını karşılaştırarak, bitki evrimi hakkında yeni bilgiler elde etmek.
Bitki Yetiştiriciliği: Yeni bitki çeşitleri geliştirmek için genetik çeşitliliği incelemek ve istenen özelliklere sahip genleri belirlemek.
Bitki Hastalıklarına Karşı Mücadele: Bitki hastalıklarına neden olan genleri belirleyerek, hastalıklara dayanıklı bitki çeşitleri geliştirmek.
Biyoenerji: Biyo yakıt üretimi için potansiyel olan bitki türlerini belirlemek ve genetik olarak modifiye etmek.
Phytozome’u Kimler Kullanabilir?
Bitki Biyologları: Bitki genetiği, moleküler biyoloji ve biyoteknoloji alanlarında çalışan araştırmacılar.
Tarım Bilimcileri: Yeni bitki çeşitleri geliştirmek ve tarım verimliliğini artırmak isteyen bilim insanları.
Biyoinformatik Uzmanları: Genom verilerini analiz etmek ve yorumlamak isteyen uzmanlar.
Öğrenciler: Bitki biyolojisi ve genetik alanlarında lisansüstü veya doktora yapan öğrenciler.
Özetle, Phytozome, bitki genomları hakkında kapsamlı bir bilgi kaynağıdır. Bu veri tabanı, bitki biyolojisi alanındaki araştırmalara önemli katkılar sağlamaktadır.
FlyBase, Drosophila melanogaster (meyve sineği) genomu üzerine odaklanan kapsamlı bir biyolojik veri tabanıdır. Bu model organizma, genetik ve gelişim biyolojisi araştırmalarında sıkça kullanıldığı için FlyBase, bu alandaki bilim insanları için vazgeçilmez bir kaynaktır.
FlyBase’in Sunduğu Özellikler
Genom Anotasyonu: Meyve sineğinin tüm genleri, proteinleri ve bunların işlevleri hakkında detaylı bilgiler sunar.
Genetik Haritalar: Kromozom üzerindeki genlerin konumlarını gösteren interaktif haritalar sağlar.
Mutasyon Veritabanı: Bilinen tüm mutasyonlar ve bunların fenotipik etkileri hakkında bilgi verir.
Ekspresyon Verileri: Farklı gelişim evrelerinde ve dokulardaki gen ekspresyon seviyelerini gösteren veriler sunar.
Protein-Protein Etkileşimleri: Proteinler arasındaki etkileşimleri gösteren ağ yapılarını sunar.
Arama ve Görselleştirme Araçları: Gen, protein veya fenotip adı gibi anahtar kelimeler ile arama yapma ve sonuçları görselleştirme imkanı sunar.
FlyBase’i Nasıl Kullanabilirim?
FlyBase, kullanıcı dostu bir arayüze sahiptir. Ancak, biyoinformatik konusunda temel bilgilere sahip olmak, veri tabanından en iyi şekilde yararlanmanıza yardımcı olacaktır.
Arama Yapma:
Gen Adı: Arama çubuğuna bildiğiniz bir gen adını yazıp arama yapabilirsiniz.
Fenotip: Belirli bir fenotipe neden olan genleri bulmak için fenotip terimlerini kullanabilirsiniz.
Kromozom Konumu: Kromozom üzerindeki belirli bir bölgedeki genleri bulmak için koordinatları kullanabilirsiniz.
Veri Görselleştirme:
Gen Görselleştirme: Bulduğunuz genin kromozom üzerindeki konumu, ekzon-intron yapısı ve diğer özellikleri interaktif olarak görebilirsiniz.
Ekspresyon Profileri: Farklı koşullardaki gen ekspresyon seviyelerini grafik olarak görebilirsiniz.
Protein-Protein Etkileşim Ağları: Bir proteinin diğer proteinlerle olan etkileşimlerini ağ yapısı olarak görebilirsiniz.
Veri İndirme:
Nükleotid Dizileri: İlgilendiğiniz genlerin nükleotid dizilerini FASTA formatında indirebilirsiniz.
Protein Dizileri: İlgilendiğiniz proteinlerin amino asit dizilerini FASTA formatında indirebilirsiniz.
Ekspresyon Verileri: Ekspresyon verilerini tablolara veya grafiklere dönüştürebilirsiniz.
FlyBase’in Önemi
Model Organizma Araştırmaları: Meyve sineği, genetik ve gelişim biyolojisi araştırmalarında sıkça kullanılan bir model organizmadır. FlyBase, bu alandaki bilim insanlarına önemli bir kaynak sunar.
İnsan Hastalıklarının Anlaşılması: Meyve sineği ile insanlar arasında birçok genetik benzerlik vardır. Bu nedenle, FlyBase’deki bilgiler, insan hastalıklarının genetik temellerini anlamaya yardımcı olabilir.
Yeni Genlerin ve İşlevlerinin Keşfi: FlyBase, yeni genlerin ve proteinlerin keşfedilmesi ve işlevlerinin anlaşılması için önemli bir araçtır.
Özetle, FlyBase, meyve sineği genomu hakkında kapsamlı bilgi sunan ve biyoinformatik araçları ile bu bilgileri analiz etmenizi sağlayan güçlü bir veri tabanıdır. Genetik, gelişim biyolojisi ve ilgili alanlarda çalışan bilim insanları için vazgeçilmez bir kaynaktır.
Kaynak : Yapay zekadan alınmıştır (gemini.google.com)
Bilim İnsanları Fare DNA’sını Düzenleyerek, Evrimi 1 Milyon Yıl İleriye Aldı… için yorumlar kapalıDNA, Evrim, fare
Çin Bilimler Akademisi’nden bilim insanları, farelerde kök hücreler ve kromozomları düzenleyen yeni bir teknik kullanarak milyonlarca yıl süren evrim sürecini kısaltmayı başardı. Kromozomlar protein ve DNA dizinlerini taşıyan ebeveynlerimizden gelen genleri birleştiği ve bizi biz yapan yapılardır. Fareler ve insanlar gibi memelilerde kromozomlar çift halinde gelir. DNA’yla oynuyorsanız döllenmemiş embriyonik kök hücreler en iyi başlangıcı yapmanızı sağlar. Sperm hücresinden gelecek kromozomlardan yoksun bırakılan hücre, bir vücut inşa etme işini yapmak için kromozomların hangi genlerin aktif olarak işaretleneceğini müzakere etmede en önemli basamaktan mahrum olur.
İşte bu prosese imprinting(gen ekspresyonunda farklılaşma-mühürleme) deniyor. Büyük genom öbeklerini yeniden inşa etmeye hevesli genetik mühendisleri için bu büyük bir engel teşkil etmekteydi. “Genomik mühürleme sıklıkla kaybolur, yani haploid embriyonik kök hücrelerde hangi genlerin aktif olması gerektiği bilgisi kaybolur, yani onların pluripotensini ve genetik mühendisliğini sınırlar. Son çalışmalarımızda üç mühürlenmiş bölgenin silinmesiyle, hücrelerde sperm benzeri stabil mühür desenleri oluşturabileceğini gösterdik, ” diyor Çin Bilimler Akademisi’nden biyolog Li-Bin Wang. İşte bu üç doğal mühürleme bölgesi olmadan kromozom füzyonunu sürdürmek mümkün. Yapılan deneylerde araştırmacılar iki orta boydaki kromozomu (4 ve 5) ve iki büyük kromozomu (1 ve 2), iki farklı oryantasyonda birleştirerek üç farklı diziliş yaptı. Genetik kodun yavrulara aktarımı açısından 4 ve 5 nolu kromozomların füzyonu en başarılısı olsa da üreme normalden yavaş gerçekleşti.
1 ve 2 füzyonları ise hiçbir yavru vermese de diğer füzyon 4 ile 5 kromozom füzyonundan daha yavaş, daha büyük ve daha tedirgin fare yavruları üretti. Araştırmacılara göre kromozomların ayrıldıktan sonra hizalanmasına bağlı olarak doğurganlık düşüyor. Fakat normal yollarda böyle bir şey yaşanmıyor. Bu da kromozomal tekrar dizilimin üretme yalıtımı açısından önemli olduğunu gösteriyor. Bu özellik türlerin evrimi ve ayrı kalması açısından oldukça önemlidir. “Laboratuvar faresinin 100 yılı aşkın yapay üremesinin sonucunda halen standart 40 kromozom karyotipe sahiptir. Buna rağmen uzun süreler geçmesi kromozomların yeniden dizilimine neden olur.
Kemirgenlerde yeniden dizilim 1 milyon yıl kadar sürebilirken, primatlarda bu süre 1.6 milyon yıldır,” diyor Çin Bilimler Akademisi’nden biyolog Zhi-Kun Li. Bu çerçevede, kromozomal yeniden düzenlemedeki nadir sıçramalar, kendi atalarımızın evrimsel yollarını çizmesine neden oldu. Örneğin, gorillerde ayrı kalan kromozomlar, insan genomumuzdaki tek bir kromozomda kaynaştırılır. Bu tür değişiklikler birkaç yüz bin yılda bir meydana gelebilir.
Burada laboratuvarda yapılan genetik düzenlemeler nispeten küçük ölçekte olsa da görülen işaretler, mevcut hayvanlar üzerinde bazı çarpıcı etkileri olabileceği yönündedir. Halen yapılan araştırmalar başlangıç aşamasında olsa da yanlış hizalanmış veya deforme olmuş kromozomları düzeltme fırsatı olabilir. Kromozom füzyonları ve yeniden dizilimlerinin, çocukluk lösemisi gibi sağlık problemlerine neden olduğunu biliyoruz. Bu araştırmayla kromozomal yeniden dizilimin türlerin evriminin ve üreme yalıtımının arkasında yatan itici güç olduğunu gösterilmiş oluyor.
ABD Tarım Bakanlığı Antioksidan Zengini Mor Domatesi Onayladı. için yorumlar kapalıgdo
ABD’de 10 yıldan uzun süren besin açısından daha zengin mor domates üretme aşamasının sonuna gelindi. ABD Tarım Bakanlığı (USDA) genetiği değiştirilerek daha fazla antioksidan üreten mor domatesleri onayladı. Bu domatesler önceki çeşitlerine göre 10 kat daha fazla antioksidan madde üretiyor. 2008lerde Nature Biotechnology dergisinde yayınlanan bir makalede, özellikle bir domates türünün gen düzenlemesiyle daha fazla antioksidan üretebileceği raporlanmıştı.
Antosiyaninler yaban mersini ve kırmızı lahana gibi birçok meyvede doğal olarak mevcut. Mor pigment içeren besinlerin kalp hastalığı ve diyabet riskini azalttığı söyleniyor. Bazı domates türleri doğal olarak mor olduğundan, düşük seviyede antosiyanin içeriyor ve bazı besin bilimciler bu seviyelerin birkaç genetik ayarlamayla arttırılabileceğini düşünüyor. Aslan ağzı bitkisinden alınan iki gen mor domatese eklendi. Bu gen bitkinin antosiyanin üretme kabiliyetini arttırdı ve domatese zengin bir mor renk verdi. 2008’de yayınlanan bir raporda antosiyaninli domatesle beslenen kanserli farelerin, normal diyetle beslenen farelere göre % 30 uzun yaşadığı bulundu.
Bitki biyoloğu Cathie Martin 2008’de “Bu , kronik hastalıkların etkisini azaltarak beslenme yoluyla sağlığı geliştirme potansiyeli sunan metabolik mühendisliğin ilk örneklerinden biri. Ayrıca GDO’nun (genetiği değiştirilmiş organizma)olarak ilk örneği. Tüm tüketiciler için gerçekten potansiyel bir fayda sağlayacak bir özelliğe sahip,” demişti. Son birkaç yılda, geliştirilmiş domates için bir dizi kullanım türleri araştırıldı. Bilim insanları başlangıç olarak kanser veya kalp hastalaraı için klinik bağlamlarda test edilebilecek antosiyanin açısından zengin bir domates suyu üretmeye odaklandı.
Sonrasında yıllar süren düzenleyeci proseslerden sonra USDA’nın onayıyla GDOlu mor domateslerin raflarda yer almasına az kaldı. Bu onay sayesinde artık mor domatesler ABD’nin herhangi bir yerinde bile yetiştirilebilecek. GDO’lu mor domatesler ilk olarak İngiltere’de keşfedildikten sonra artık belki de raflarda satılabilecek.
Dünya’da ilk kez bir kişi CRISPR 2.0 genetik baz düzenleme tedavisiyle kurtuldu. İngiltere’de yapılan tedavi sayesinde lösemiden kurtulan kız çocuğu testler sonucu artık temiz çıkıyor. Tedavi edilemeyen T hücreli akut lenfoblastik lösemi, donörden alınan baz düzenlemeli (CAR) T immün hücreleri yardımıyla temizlendi. College London Üniversitesi’nden projede yer alan Waseem Qasim, “Bu, uzman ekipler ve altyapı ile laboratuvardaki en son teknolojileri kullanımının, hastalar için gerçek sonuçlarla nasıl ilişkilendirebileceğimizin harika bir gösterimidir.
Bugüne kadar en gelişmiş hücre mühendisliğimiz ve diğer yeni tedavilerin sonucunda hasta çocukların bir geleceği olabiliyor,” diyor. Bu yeni teknoloji sadece 5 yaşında ve CRISPR 2.0 olarak tanımlanıyor. Daha önceki CRISPR kes-yapıştır gen tekniklerine göre, bu yeni teknik çok hassas ve hedef odaklıdır. İnsan genomu A,C,T ve G harflerinden oluşan 3 milyar baz çiftini içerir. Baz düzenleme ile DNA’ya hasar vermeden tek bir harfte değişiklik yapılabilir. Daha önceki CRISPR tedavileri silgi, kalem gibiydi ve baz dizilerindeki harfleri tek tek silerek, hücresel mekanizmaları değiştirmeye yarıyordu. “Baz editörleri sayesinde DNA’da hassas nükleotit değişimleri yapılabilse de, hücresel makine bu değişiklikleri onarmaya zorlandığından bazen hatalar olabiliyordu. İşte baz editörü özelliğinde yapılan iyileştirmeler istenilen değişimlerin tam olarak doğru olarak yapılabilmesini sağlayacaktır.
DNA’da iz kalmayacağından, yan etkilerin oluşturabileceği potansiyel etkileri azaltacaktır,” diyor Hertfordshire Üniversitesi’nden genetikçi Alena Pance. CRISPR 2.0 ile Tedavi İyi Sonuçlar Verdi Bu örnek çalışmada ise T hücresi akut lenfoblastik lösemi hastası 13 yaşındaki kızın tedavisinde baz düzenleme kullanıldı. Tedavisi edilemeyen bu kanser türünde, hastanın T hücreleri yeterli oluşamadığından diğer kan hücrelerini bozmaktaydı. Bilim insanları son birkaç yıl için kanser tedavilerinde çığır açıcı buluşlara imza attı. Hastanın T hücrelerini genetiğini düzenleyerek kanser hücrelerini seçici bir şekilde programlamak çok da yeni bir teknik değil. Buna rağmen, akut lenfoblastik lösemili T hücrelerinde genetik düzenleme yapmak büyük sorun. Çünkü, normalde T hücrelerinin genetiğini düzenlediğimizde, diğer modifiye T hücrelere saldırarak birbirilerini yok ediyorlardı. İşte bunları engellemek ve yeni bir tedavi geliştirmek için, hücrelerde aşağıdaki işlemler geliştirildi. Bir donörden alınan T-hücrelerinin saklanabilmesi ve eşleşmeden kullanılabilmesi için mevcut reseptörlerin çıkarılması – onları “evrensel” hale getirir.
Hücreleri T-hücreleri (CD7 T-hücresi işaretleyici) olarak tanımlayan CD7 adlı bir ‘işareti’ kaldırmak. Bu adım olmadan, T hücrelerini öldürmeye programlanmış T hücreleri, ürünü ‘dost ateşi’ yoluyla yok edecekti. CD52 adlı ikinci bir ‘marker’ kaldırılıyor. Bu da düzenlenen hücrelerin tedavi sürecinde hastaya verilen bazı güçlü ilaçlara karşı görünmez olmasını sağlar. Lösemik T-hücreleri üzerindeki CD7 T-hücresi reseptörünü tanıyan bir Kimerik Antijen Reseptörünün (CAR) eklenmesi. Hücreler CD7’ye karşı silahlanır ve T hücreli lösemiyi tanır ve savaşır. Yeni baz düzenleme teknolojisinde ise araştırmacılar, sağlıklı bir donörden elde edilen T hücrelerine eşsiz modifikasyonlar yaptı.
Baz düzenlemeleriyle birkaç anahtar marker değişerek, immün hücrelerini T hücreleri olarak tanımlayabildiler. Yani düzenlenmiş hücreler, diğer T hücreleri için görünmez hale geldi. Diğer baz, donörden alınan markerı kaldırılmış T hücrelerini düzenleyerek; hücreleri evrensel bir tedaviye dönüştürüyor. Böylece tedavi birçok hasta için kullanıma hazır bir ilaç haline geliyor. Böylece T hücresi tedavilerini pahalı ve yavaş doğası tersine çevrilebiliyor. University College London’da gen terapisi profesörü olan Simon Waddington, önceki gen terapilerinde bazı etkileyici başarılara imza atıldığını fakat tedavileri oluşturmanın zahmetli ve uzun sürecinin geniş çaplı uygulanabilirli sınırladığını söyledi.
Bir hastadan immün hücrelerinin alınması, bu spesifik hücrelerin genetiğinin değiştirilmesi ve ardından bunların hastaya geri nakledilmesi yavaş ve zaman alan bir süreçtir. “Bu çalışmada hücre bankası kurularak, birçok hastanın tedavisi tek bir bankadan sağlanabilir. Bu sayede ölçeklenebilir, ticari açıdan uygun ve standart bir tıbbi ürün olanağı doğuyor,” diyor Waddington. Türünün ilk örneği olan bu baz düzenlemeli T hücresi tedavisinin klinik denemeleri devam ediyor. İlk hastadan gelen sonuçlar gerçekten büyüleyici.
Genç hasta tüm geleneksel tedavileri tüketmişti ve araştırmaya alınmadan önce palyatif bakım yolunda ilerliyordu. Alyssa adlı hasta, deneysel tedaviyi aldıktan sonraki bir ay içinde lösemiden tamamen kurtuldu. Bugün Alyssa’nın hastalığı halen remisyon sürecinde. Ön klinik deneme, önümüzdeki yıllarda 10 hastayı daha eklemeyi hedefliyor. Ayrıca bu lösemi tedavisi, baz düzenleme teknolojisi için buzdağının sadece tepesi denilebilir. En azından farklı üç deneme daha yapılacak.
Yeni denemeler orak hücreli anemi, yüksek kolesterol ve beta-talasemi adı verilen bir kan hastalığını tedavi etmek için genetik baz düzenleme kullanılacak. Eğer tedaviler başarılı olursa, daha ucuz ve uygun bir şekilde insanlar tedavi edilerek, rutin hayatlarına dönebilecek.