Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından bu hafta yayınlanan güncellenmiş bir listeye göre, bir sonraki pandemiyi tetikleyebilecek patojenlerin sayısı 30’un üzerine çıktı ve şimdi grip A virüsü, dang virüsü ve maymun çiçeği virüsünü içeriyor. Araştırmacılar, ‘öncelikli patojenler’ listesinin, kuruluşların tedavi, aşı ve teşhis geliştirme çabalarını nereye odaklayacaklarına karar vermelerine yardımcı olacağını söylüyor.

Sri Lanka’nın Colombo kentindeki Sri Jayewardenepura Üniversitesi’nde immünolog olan ve bu çabaya dahil olan Neelika Malavige, “Bu çok kapsamlı” diyor. Dang hummasına neden olan virüsü içeren Flaviviridae virüs ailesini inceliyor.

30 Temmuz’da bir raporda yayınlanan öncelikli patojenler, insanlarda pandemi gibi küresel bir halk sağlığı acil durumuna neden olma potansiyelleri nedeniyle seçildi. Bu, patojenlerin oldukça bulaşıcı ve öldürücü olduğunu ve aşılara ve tedavilere sınırlı erişim olduğunu gösteren kanıtlara dayanıyordu. DSÖ’nün 2017 ve 2018’deki önceki iki çabası, kabaca bir düzine öncelikli patojen tanımladı.

Raporu hazırlayan DSÖ’nün Salgın Hastalıklar için Ar-Ge Planı ekibine liderlik eden Ana Maria Henao Restrepo, “Önceliklendirme süreci, acilen ele alınması gereken kritik bilgi boşluklarının belirlenmesine yardımcı oluyor” ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlıyor” diyor.

Malavige, iklim değişikliği, ormansızlaşma, kentleşme, uluslararası seyahat ve daha pek çok konudaki büyük küresel değişiklikleri hesaba katmak için bu listeleri düzenli olarak yeniden gözden geçirmenin önemli olduğunu söylüyor.

En son çaba, tüm virüs ve bakteri ailelerinde riskli patojenleri belirledi ve bu da kapsamını genişletti.

Mpox ve çiçek hastalığı

200’den fazla bilim insanı, hangilerinin listeye dahil edileceğine karar vermek için çoğunlukla virüsler ve bazı bakteriler olmak üzere 1.652 patojen türü hakkındaki kanıtları değerlendirmek için yaklaşık iki yıl harcadı.

30’dan fazla öncelikli patojen arasında, küresel COVID-19 pandemisine neden olan virüs olan SARS-CoV-2’yi içeren Sarbecovirus olarak bilinen koronavirüs grubu ve Orta Doğu solunum sendromuna (MERS) neden olan virüsü içeren Merbecovirus yer alıyor. Önceki listeler, şiddetli akut solunum sendromu (SARS) ve MERS’e neden olan spesifik virüsleri içeriyordu, ancak ait oldukları tüm alt cinsleri içermiyordu.

Listeye yapılan diğer eklemeler arasında, 2022’de küresel bir mpox salgınına neden olan ve Orta Afrika’nın ceplerinde yayılmaya devam eden maymun çiçeği virüsü yer alıyor. Virüs bir öncelik olarak kabul edilir ve 1980 yılında ortadan kaldırılmış olmasına rağmen çiçek hastalığına neden olan variola virüsü de akrabasıdır. Bunun nedeni, insanların artık virüse karşı rutin olarak aşılanmaması ve dolayısıyla virüse karşı bağışıklık kazanmaması nedeniyle, planlanmamış bir şekilde salınmasının bir pandemiye neden olabilmesidir. Malavige, virüsün potansiyel olarak “teröristler tarafından biyolojik bir silah olarak” kullanılabileceğini söylüyor.

Amerika Birleşik Devletleri’nde sığırlarda bir salgına yol açan H5 alt tipi de dahil olmak üzere yarım düzine influenza A virüsü de listede yer alıyor. Beş bakteri arasında – hepsi yeni eklendi – kolera, veba, dizanteri, ishal ve zatürreye neden olan suşlar var.

Sporadik insandan insana bulaşma ile insanlara sıçradıkları için iki kemirgen virüsü de eklenmiştir. Rapora göre, iklim değişikliği ve artan kentleşme, bu virüslerin insanlara bulaşma riskini artırabilir. Yarasa kaynaklı Nipah virüsü, hayvanlarda ölümcül ve oldukça bulaşıcı olduğu için listede kalmaya devam ediyor ve şu anda buna karşı koruma sağlayacak herhangi bir tedavi yok.

Öncelikli patojenlerin birçoğu şu anda belirli bölgelerle sınırlıdır, ancak küresel olarak yayılma potansiyeline sahiptir, diyor İngiltere’nin Woking kenti yakınlarındaki Pirbright Enstitüsü’nde bir virolog olan ve aynı zamanda analize katkıda bulunan Naomi Forrester-Soto. Chikungunya’ya neden olan virüsü içeren Togaviridae ailesini inceler. “En çok risk altında olan tek bir yer yok” diyor.

Hamilelik sırasında kötü bir grip vakası, şizofreni ve otizm spektrum bozukluğu gibi fetal nörogelişimsel bozukluklar riskini artırabilir. Ancak hasarı veren virüsün kendisi değil; annenin bağışıklık tepkisidir.

Illinois Üniversitesi’nin yeni Urbana-Champaign araştırması, canlı fareye uyarlanmış influenza virüsü kullanarak, süreci hücresel ve moleküler düzeyde açıklamak için önceki fare deneylerini geliştiriyor. Ayrıca, annenin enfeksiyonunun şiddeti belirli bir eşiği karşıladığında fetal beyin değişikliklerinin daha olası olduğunu gösterir.

“Verilerimiz, insanlarda gördüğümüzü taklit eden bir enfeksiyon şiddeti eşiği için gerçekten ikna edici kanıtlar sunuyor. Bu tür endişelere neden olacak kadar şiddetli olacak sadece bir maternal enfeksiyon alt kümesi vardır. Bununla birlikte, hamile insanlar risklerini azaltmak için kesinlikle grip aşısı almalıdır, “diyor Illinois’deki Tarım, Tüketici ve Çevre Bilimleri Koleji’nin bir parçası olan Hayvan Bilimleri Bölümü’nde yardımcı doçent olan kıdemli çalışma yazarı Adrienne Antonson.

Çalışma, insanlarda mevsimsel grip salgınlarını çoğaltan dozlarda canlı influenza virüsü kullanan farelerde maternal enfeksiyonu araştırmak için sadece bir avuç kişiden biridir. Illinois’deki Nörobilim Programı’nda doktora öğrencisi olan baş çalışma yazarı Ashley Otero, “Bu, sonuçlarımızın insan patolojik enfeksiyonuyla daha alakalı olduğu anlamına geliyor” dedi.

Antonson’un ekibi, hamile fareleri, son yıllarda çoğu araştırma grubu tarafından kullanılan viral bir taklit (viral davranışı taklit eden inert bir molekül) yerine canlı influenza A virüsü ile enfekte etti. Viral taklit, enfeksiyondan sonraki 24 ila 48 saat içinde ortaya çıkan, genel olarak spesifik olmayan inflamasyon olarak kategorize edilen doğuştan gelen bağışıklık tepkisini ortaya çıkarır.

Bu çalışmalar, hangi inflamatuar proteinlerin anne tarafından yapıldığı ve bunların fetal beyinle nasıl etkileşime girdiği hakkında önemli ipuçları sağlamıştır. Ancak Otero, viral taklitlerin hem annede hem de fetüste canlı virüsten biraz farklı bağışıklık tepkilerine yol açabileceğini ve annenin daha sonra ortaya çıkan ve bir hayvanın geçmiş enfeksiyonları “hatırlamasına” yardımcı olan adaptif bağışıklık tepkisi sırasında olanları yakalayamadığını söylüyor.

Bu sorunları ele almak için ekip, fareleri, insanlarda ilk trimesterin sonuna en yakın gebelik döneminde şu anda orta veya şiddetli bir enfeksiyonu temsil eden iki doz virüsten birine maruz bıraktı. Daha sonra, enfeksiyondan iki ve yedi gün sonra, enfeksiyonun annenin akciğerlerinde ve bağırsaklarında nasıl ilerlediğini ve annenin bağışıklık tepkisinden elde edilen ürünlerin fetal beyinle nasıl etkileşime girdiğini izlediler. Ayrıca, insanlarda nörogelişimsel bozukluklarla bağlantılı olan korteksin kalınlığı da dahil olmak üzere fetal beyinlerin fiziksel özelliklerini de ölçtüler.

Several important viral mimic studies in mice have implicated an immune protein called interleukin-17 — primarily manufactured by T helper (Th)-17 cells in the mother’s intestinal tract — in changes to the fetal brain and neurodevelopmental disorder-like behaviors after birth. But the live virus didn’t activate that protein.

8 Mayıs 2024 tarihli çevrimiçi sayısında yayınlanan bir araştırmaya göre, ayaklarda ve ellerde ağrı ve uyuşukluğa neden olan ve sonunda düşmelere, enfeksiyona ve hatta amputasyona yol açabilen sinir hasarı olan nöropati çok yaygın ve yetersiz teşhis ediliyor. Nöroloji^®, Amerikan Nöroloji Akademisi’nin tıp dergisi.

“Nöropatili kişilerin üçte birinden fazlası, depresyon oranlarını artıran ve yaşam kalitesini düşüren keskin, karıncalanma veya şok benzeri ağrı yaşıyor” diyor Michigan Üniversitesi’nden çalışma yazarı Melissa A. Elafros, MD, PhD, Ann Arbor’daki ve Amerikan Nöroloji Akademisi’nin bir üyesi. “Nöropatili kişiler, sahip oldukları diğer koşulları göz önünde bulundurduğunuzda bile, daha erken ölüm riski taşırlar, bu nedenle nöropati olan veya risk altında olan kişileri belirlemek ve tedavi etmek çok önemlidir.”

Çalışma, Michigan, Flint’te ağırlıklı olarak Medicaid hastalarına hizmet veren bir ayaktan dahiliye kliniğinden 169 kişiyi içeriyordu. Katılımcıların yaş ortalaması 58 idi ve %69’u Siyah insanlardı. İnsanların yarısı nöropatiye neden olabilen diyabet hastasıydı. Toplam% 67’sinde metabolik sendrom vardı, bu da aşırı göbek yağına ve aşağıdaki risk faktörlerinden iki veya daha fazlasına sahip olarak tanımlanır: yüksek tansiyon, normal trigliseritlerden daha yüksek (kanda bulunan bir yağ türü), yüksek kan şekeri ve düşük yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL) kolesterol veya “iyi” kolesterol. Bu risk faktörleri aynı zamanda nöropati ile de ilişkilidir.

Tüm katılımcılar distal simetrik polinöropati açısından test edildi. Diğer sağlık durumları hakkında da bilgi toplandı.

İnsanların toplam% 73’ünde nöropati vardı. Bunların% 75’i daha önce bu durumla teşhis edilmemişti. Nöropatisi olanların yaklaşık% 60’ı ağrı yaşıyordu.

Nöropatisi olanların %74’ünde metabolik sendrom vardı, nöropatisi olmayanların ise %54’ünde metabolik sendrom vardı.

Araştırmacılar, nöropati riskini etkileyebilecek diğer faktörleri ayarladıktan sonra, metabolik sendromlu kişilerin, sendromu olmayan kişilere göre nöropatiye sahip olma olasılığının dört kat daha fazla olduğunu buldular.

Araştırmacılar ayrıca ırk ve gelir ile nöropati arasında herhangi bir ilişki arıyorlardı, çünkü bu konularda çok az çalışma yapıldı. Düşük gelir ile nöropati arasında ilişki saptanmadı. Irk için, Siyah insanların nöropati riski azaldı. Siyahlar nöropatisi olanların %60’ını ve nöropatisi olmayanların %91’ini oluşturuyordu.

Elafros, “Bu çalışmada nöropatisi olan kişilerin miktarı, özellikle de teşhis edilmemiş nöropati, çalışma popülasyonunun neredeyse dörtte üçü ile olağanüstü derecede yüksekti” dedi. “Bu, bu durumun teşhisini ve yönetimini iyileştiren müdahalelere olan acil ihtiyacın yanı sıra bu duruma yol açabilecek risk faktörlerini yönetme ihtiyacını vurgulamaktadır.” Çalışmanın bir sınırlaması, zaman içinde bir anlık görüntü olmasıdır; Zaman içinde kimin nöropati geliştirdiğini görmek için insanları takip etmedi. Ayrıca, insanların nöropatiye yol açabilecek risk faktörlerini yönetememelerinin nedenlerine de bakmadı.

Bitki bazlı et alternatiflerinin (PBMA’lar) içeriklerinde ve beslenme profillerinde önemli farklılıklar olsa da, beslenme profilleri kalp-sağlıklı bir diyet modelini yansıtma eğilimindedir. Elsevier tarafından yayınlanan Canadian Journal of Cardiology’de yer alan ve bitki bazlı ve hayvansal bazlı etlerin etkisini doğrudan karşılaştıran mevcut çalışmalara ilişkin bir inceleme makalesi, bitki bazlı alternatiflerin kardiyovasküler risk faktörlerini iyileştirdiğini tutarlı bir şekilde ortaya koymaktadır.

PBMA’lar, diyette tipik olarak etin yerini alan yüksek oranda işlenmiş bitki bazlı gıda ürünleridir. Kanada’da, PBMA’lara yönelik artan talep, ultra işlenmiş gıda tüketimini azaltmak için halk sağlığı önerileriyle aynı zamana denk geliyor ve bu da PBMA’ların uzun vadeli sağlık etkilerini araştırma ihtiyacını doğuruyor.

Baş yazar Matthew Nagra, ND, Vancouver, BC, Kanada, “Bitki bazlı et pazarı son yıllarda önemli bir büyüme yaşarken ve giderek daha fazla Kanadalı bitki bazlı burgerlerin tadını çıkarırken, bu et alternatiflerinin sağlığı ve özellikle kardiyovasküler hastalık riskini nasıl etkileyebileceği hakkında şaşırtıcı bir şekilde çok az şey biliniyor. Bu nedenle, şu anda bilinenleri belirlemek ve gelecekteki araştırmalara yön vermek için konuyla ilgili mevcut literatürü gözden geçirmeye çalıştık.”

Makalenin yazarları, 1970’ten 2023’e kadar PBMA’lar, içerikleri, beslenme profilleri ve kolesterol seviyeleri ve kan basıncı gibi kardiyovasküler hastalık risk faktörleri üzerindeki etkileri hakkında yayınlanan araştırmayı gözden geçirdi. Analizleri şunları gösteriyor:

• PBMA’ların içeriklerinde ve beslenme profillerinde önemli farklılıklar vardır.
• Ortalama olarak, PBMA’lar etten daha kalp-sağlıklı bir beslenme profiline sahip olma eğilimindedir, ancak bazı ürünlerin yüksek sodyum içeriği endişe verici olabilir.
• PBMA’ların birkaç randomize kontrollü çalışmada kolesterol seviyeleri de dahil olmak üzere bazı kardiyovasküler risk faktörlerini iyileştirdiği gösterilmiştir.
• PBMA’ların, bazı ürünlerin yüksek sodyum içeriğine rağmen kan basıncını yükselttiği gösterilmemiştir.
• Şu anda bu alternatiflerin kalp krizi veya felç geçirme riskini nasıl etkileyebileceğini değerlendiren uzun vadeli araştırma eksikliği bulunmaktadır.
• Şu anda, hayati buğday glüteni (seitan) gibi PBMA’ların bazı ortak bileşenlerinin sağlıklılığı hakkında çok az araştırma bulunmaktadır.

İnceleme makalesinin yazarları, birçok popüler PBMA’ya dahil edilen birincil protein kaynağı olan hayati buğday glüteni ve kardiyovasküler risk faktörleri hakkında neredeyse tamamen araştırma eksikliği olduğunu görünce şaşırdılar.

Dr. Nagra şöyle devam ediyor: “Ayrıca, 1990 yılına kadar uzanan risk faktörlerini değerlendiren randomize kontrollü çalışmalar olduğu göz önüne alındığında, 2023 itibariyle kardiyovasküler sonuçlarla ilgili araştırma eksikliği şok edici. PBMA’ların artan tüketimi ve bu ürünlerin riski nasıl etkilediğine dair bilgi eksikliğimiz ışığında daha ayrıntılı araştırmalara ihtiyaç var.”

Metabolik sendrom (MetS), bir grup risk faktörü ile karakterize bir sağlık durumudur: yüksek tansiyon, yüksek kan şekeri, sağlıksız kolesterol seviyeleri ve karın yağı. Bu faktörler kalp hastalığı, tip 2 diyabet ve diğer ciddi sağlık sorunları riskini artırır.

Önceki çalışmalar, hem genetiğin hem de yaşam tarzının MetS’yi etkilediğini göstermiştir. Ancak insan çalışmaları, hastalığın kesin genetik faktörlerini ve çevremizle nasıl etkileşime girdiklerini belirlemenin zor olduğunu buldu – insanların diyetleri ve yaşam tarzları arasındaki farkların kontrol edilmesinin imkansız olduğu kanıtlandı.

Şimdi, EPFL’de Johan Auwerx liderliğindeki bilim adamları, genetik referans popülasyonu olarak “BXD” adı verilen bir fare türü kullanarak klinik parametrelere dayalı bir metabolik sağlık skoru (MHS) geliştirerek sorunu ele aldılar. Bu fareler, insanlar gibi genetik olarak çeşitlidir ve bu da onları genetiğin sağlığı nasıl etkilediğini incelemek için mükemmel kılar. MHS’yi geliştirdikten sonra, farelerdeki genetik temellerini keşfetmek için kullandılar ve bulgularını UK Biobank’tan gelen insan verilerinde doğruladılar. Çalışma Cell Systems’da yayınlandı.

Araştırmacılar, 8 haftadan 29 haftaya kadar standart bir diyet veya yüksek yağlı bir diyet olan BXD farelerinin 49 farklı türünü beslediler. Daha sonra beş temel sağlık göstergesini ölçtüler: vücut yağ yüzdesi, açlık kan şekeri, trigliseritler, toplam kolesterol ve açlık insülin seviyeleri. Bu ölçümlerden, daha yüksek bir puanın daha iyi metabolik sağlığı gösterdiği bir metabolik sağlık puanı (MHS) oluşturdular.

Daha sonra, farelerin DNA’sında MHS ile ilişkili belirli alanları bulmak için gelişmiş genetik haritalama teknikleri (nicel özellik lokus haritalaması) kullandılar. Ek olarak, MHS ile bağlantılı moleküler imzaları ortaya çıkarmak için karaciğer gen ekspresyonunu ve plazma lipid profillerini analiz ettiler. Son olarak, fare karaciğerlerindeki gen aktivitesine baktılar ve metabolizmalarının moleküler düzeyde nasıl çalıştığını görmek için kanlarını analiz ettiler.

Çalışma ayrıca, kromozom 7 ve 8 üzerinde diyete bağlı bir şekilde metabolik sağlıkla bağlantılı iki önemli genetik bölgeyi ortaya çıkardı. Bu bulgular, farklı fare gruplarında test edildiğinde bile tutarlıydı ve metabolik sağlık üzerindeki genetik etkiyi güçlendirdi. Çalışma, UK Biobank ve diğer kohortlardan gelen insan veri setlerindeki metabolik özelliklerle de ilişkili olan TNKS ve MCPH1 olmak üzere iki aday geni belirledi.

The researchers also uncovered that good metabolic health is associated with better management of cholesterol and fatty acids, as well as lower activity in certain cell stress responses and fat storage processes.

Spesifik olarak, daha iyi metabolik sağlık (daha yüksek bir MHS skoru), daha düşük kolesterol ve yağ asidi metabolizması, azalmış mTORC1 sinyali (mTORC1, besinlere ve enerji seviyelerine yanıt vererek hücre büyümesini ve metabolizmasını düzenleyen bir protein kompleksidir), azalmış katlanmamış protein tepkisi (proteinlerin düzgün bir şekilde katlanmasını ve işlevsel olmasını sağlayan bir hücre stres tepkisi) ve karaciğerde adipogenez (yağ hücreleri yapmak).

İnsanlar ve ekmek mayası, DNA’nın doğru bir şekilde kopyalanmasını sağlamaya yardımcı olan önemli bir mekanizma da dahil olmak üzere, göründüğünden daha fazla ortak noktaya sahiptir, Ulusal Bilimler Akademisi Bilim ve Bildiriler Kitabı’nda yayınlanan bir çift çalışmayı rapor eder.

Bulgular ilk kez, insanlarda CTF18-RFC ve mayada Ctf18-RFC olarak adlandırılan ve replikasyon mekanizmasının parçalarının DNA zincirinden düşmesini önlemek için DNA’ya bir “kelepçe” yükleyen moleküler bir kompleksi görselleştiriyor.

Van Andel Enstitüsü’nden Ph.D. Huilin Li ve Rockefeller Üniversitesi’nden Ph.D. Michael O’Donnell’in uzun süredir birlikte çalıştıkları en son keşif, genetik bilginin nesillerden nesillere sadık bir şekilde geçmesini sağlayan karmaşık mekanizmalara ışık tutuyor.

Li, “DNA’nın doğru bir şekilde kopyalanması, yaşamın yayılması için esastır” dedi. “Bulgularımız, DNA replikasyonu bulmacasına önemli parçalar ekliyor ve DNA replikasyonu ile ilgili sağlık koşullarının anlaşılmasını geliştirebilir.”

DNA replikasyonu, genetik kodu kopyalayan ve talimatlarının bir hücre neslinden diğerine iletilmesine izin veren, sıkı bir şekilde kontrol edilen bir süreçtir. Kanser gibi hastalıklarda, bu mekanizmalar başarısız olabilir ve yıkıcı sonuçlarla kontrolsüz veya hatalı çoğalmaya yol açabilir.

Bugüne kadar, birçok kanser ve nadir bozukluk da dahil olmak üzere en az 40 hastalık, DNA replikasyonu ile ilgili problemlerle ilişkilendirilmiştir.

Süreç, DNA’nın merdiven benzeri yapısını açarak başlar ve önde gelen ve gecikmeli iplikler olarak adlandırılan iki iplikçikle sonuçlanır. Moleküler bir yapı ekibi daha sonra ipliklerin eksik yarısını bir araya getirerek tek bir DNA sarmalını ikiye dönüştürür. Bu işin çoğu, DNA’nın yapı taşlarını bir araya getiren polimeraz adı verilen enzimlere düşüyor.

Bununla birlikte, kendi başlarına, polimerazlar DNA zincirinde kalmakta iyi değildir. İnsanlarda CTF18-RFC’ye ve mayada Ctf18-RFC’ye, DNA önde gelen ipliğe halka şeklinde bir kelepçe geçirmeye ve kelepçeyi gecikmeli ipliğe geçirmek için hem insanda hem de mayada RFC adı verilen başka bir kelepçe yükleyiciye ihtiyaç duyarlar. Kelepçe daha sonra kapanır ve polimerazlara DNA’yı kopyalamaya başlayabileceklerini bildirir.

Li, O’Donnell ve ekipleri, yüksek güçlü kriyo-elektron mikroskopları kullanarak, önde gelen iplikçik polimerazı yeni DNA zincirini bırakmaya zorlayan bir “kanca” da dahil olmak üzere, önde gelen iplikçik kelepçeli yükleyicilerin yapılarının daha önce bilinmeyen yönlerini ortaya çıkardılar. Bu ayrım, önde gelen iplikçikli kelepçeli yükleyici (CTF18-RFC) ve gecikmeli iplikçikli kelepçeli yükleyicinin (RFC) işlevleri arasındaki önemli bir farkı temsil eder ve önde gelen ve gecikmeli iplikler üzerindeki değişen DNA duplikasyon mekanizmalarının önemli bir yönünü aydınlatır.