Buzullarda Hapsolmuş Antik Mikroplar, Yok Oluşa Neden Olabilir Mi?

Eriyen buzlarda hapsolmuş ölümcül organizmaların dünyayı yok oluşa götürmesi bilim kurgu gibi geliyor. Peki ya öyle değilse , gerçekten ölümcül mikroorganizmalar milyonlarca yıldır buzların içinde bekliyorsa? İşte gerçekten böyle bir olasılık var. 2003 yılında Çinghay-Tibet platosunda alınan buz sondajlarından bir bakteri çıktı. Bu derinlikteki buzlar 750,000 yıldan daha yaşlı. 2014’de Sibirya’da permafrost topraktan 30,000 yıllık dev zombi fitovirüs siberium çıkarıldı.

2016’da ise Batı Sibirya’da  şarbon(bacillum anthracis bakterisi neden oluyor) salgını sonucu binlerce ren geyiği ölürken, onlarca insan etkilendi. Hatta geçenlerde bilim insanları, Yüksek Arktik’teki (kuzey kutbu bölgesi ) göl sedimentlerinden izole ettiği virüslerle potansiyel yaşayan konaklar arasında kaydadeğer bir genetik uyum olabileceğini buldu.

Bacillus anthracis,şarbona neden olan bir toprak bakterisidir. Credit:  William A. Clark/USCDCP

Dünya hızla ısınırken, Arktik gibi soğuk bölgelerde ısınmanın 4 kata kadar daha hızlı olabileceği ifade ediliyor. Tahminlere göre her yıl buzullardan 4 sextilyon (4,000,000,000,000,000,000,000) microorganizma serbest kalıyor. Bu sayı tüm evrende tahmin edilen yıldız sayısı kadar. Buna rağmen, eriyen buzdan salınan çok sayıda mikroorganizmaya (modern türleri potansiyel olarak enfekte edebilen patojenler dahil) rağmen, hiç kimse bunun modern ekosistemler için oluşturduğu riski tahmin etmiyordu.

PLOS Computational Biology dergisinde yayınlanan yeni bir çalışmada , öngörülemeyen antik virüslerin yayılmasının neden olduğu ekolojik riskleri hesapladık. Simülasyonlarımız, uykuda olan tek bir patojenin %1 oranındaki simüle salınımların, büyük çevresel hasara ve dünya genelinde ev sahibi organizmaların yaygın şekilde kaybolmasına neden olabileceğini gösteriyor. Modern Simülasyonlar Kullanıldı Bir tür eski patojenin modern biyolojik topluluklara yayılmasını simüle eden deneyler yapmak için Avida yazılımı kullanıldı. Daha sonra bu istilacı patojenin modern konak bakteri çeşitliliği üzerindeki etkilerini binlerce simülasyonda ölçtük ve bunları hiçbir istilanın olmadığı simülasyonlarla karşılaştırdık.

İstilacı patojenler genellikle simüle edilmiş modern dünyada hayatta kaldı ve gelişti. Patojenin yeni ortamda dominant hale gelmesinin yaklaşık %3’ünde, bu durumda modern konak çeşitliliğinde büyük olasılıkla kayıplara neden oldular. En kötü (yine de makul belki de) senaryoda, istila, kontrollere kıyasla konak topluluğun boyutunu %30 oranında azalttı. Bu küçük patojen fraksiyonundan kaynaklanan risk küçük görünebilir, ancak bunların simüle edilmiş ortamlarda yalnızca belirli bir patojenin yayılmasının sonuçları olduğunu unutmayın. Gerçek dünyada yayılan çok sayıda antik mikropla, bu tür salgınlar önemli bir tehlikeyi temsil ediyor.

Kaynak ve devamını incelemen için : Buzullarda Hapsolmuş Antik Mikroplar, Yok Oluşa Neden Olabilir Mi? (gercekbilim.com)

İlk kez kayıt altına alındı: Orangutan, tedavi için tıbbi bitki kullandı.

Almanya’daki Max Planck Hayvan Davranışları Enstitüsü ile Endonezya’daki Universitas Nasional’den bilim insanları, ilk defa bir orangutanın yarasını iyileştirmek için şifalı bir bitkiye başvurduğunu kayıt altına aldı.

Bilim insanları, orangutanların tıbbi bir bitkiyi doğrudan yaraya uyguladığını ilk defa gözlemledi.

Max Planck Hayvan Davranışları Enstitüsü’nden yapılan basın açıklamasına göre, Endonezya’nın Güney Açe bölgesindeki Gunung Leuser Milli Parkı’nı 1994’ten bu yana izleyen bilim insanları 2022’de Rakus adlı bir Sumatra orangutanının Güney Asya’da insanlar tarafından ağrı ve iltihap tedavisinde kullanılan şifalı bir bitkinin yapraklarını toplayıp çiğnediğini gözlemledi.

Yetişkin bir erkek orangutan olan Rakus’un daha sonra parmaklarını kullanarak bitki özlerini sağ yanağındaki yaraya sürdüğünü ardından da çiğnenmiş bitkiyi bandaj gibi kullanarak yarayı kapattığını kaydeden araştırmacılar, fotoğrafların, yaranın bir ayda sorunsuz şekilde iyileştiğini gösterdiğini aktardı.

Araştırmacılardan biyolog Isabelle Laumer, “İlk kez vahşi bir hayvanın oldukça güçlü bir şifalı bitkiyi doğrudan yaraya uyguladığını gözlemledik” ifadesini kullandı.

Söz konusu bitkinin orangutanlar tarafından nadiren yenildiğini kaydeden araştırmacılar, 30 yıldır izlenen parkta daha önce benzer bir davranışı gözlemlemediklerini vurguladı.

Çalışmayı yürüten araştırmacılardan Caroline Schuppli, yarayı başka bir orangutanla kavgada aldığı tahmin edilen Rakus’un bu davranışı parkın dışında yaşayan hayvanlardan öğrendiğini belirtti.

Araştırma Scientific Reports dergisinde yayınlandı.

Kaynak ve devamını incelemen için : İlk kez kayıt altına alındı: Orangutan, tedavi için tıbbi bitki kullandı – 03.05.2024, Sputnik Türkiye (anlatilaninotesi.com.tr)

Dört ayak üzerinde yürüyen Türk aile, bilim insanlarını hayrete düşürdü: ‘Modern insanlarda bu yok’

‘Dört ayak’ üzerinde yürürken keşfedilen Türk aile, insan evrimi teorisindeki boşlukları bir araya getirmek amacıyla bilim insanları tarafından analiz edilmeye başlandı. Son olarka da İngiliz bilim insanı Prof. Dr. Nicholas Humphrey, ailenin ‘küçülmüş beyinciklere’ sahip olduğu tespit ettiğini duyurdu.

Türkiye’de elleri ve ayakları üzerinde yürüyerek yaşamlarını sürdüren bir ailede, ‘modern insanlarda’ daha önce hiç rapor edilmemiş bir özellik bulundu. Sıra dışı Ulaş ailesi 2005’te yayınlanan , ‘Dört Ayak Üzerinde Yürüyen Aile’ adlı belgesel sayesinde fark edilmişti.

Aileyi inceleyen İngiliz bilim insanı Prof. Dr. Nicholas Humphrey, ailenin 19 çocuğundan 6’sının bu eğilimle doğduğunu keşfetti. Humphrey konuyla ilgili şunları aktardı:

“En olağanüstü bilimsel fanteziler altında bile ‘modern insanın hayvan durumuna’ geri dönebileceğini hiç beklemiyordum. Bizi hayvanlar dünyasının geri kalanından ayıran şey, diğer pek çok özelliğimizin yanı sıra, iki ayak üzerinde yürüyen ve başımızı havaya kaldıran bir tür olmamızdır.”

Türkiye’deki çalışmalar sırasında bilim insanları ‘evrimleşme’ sürecinin gerçekleşmiş olabileceğini öne sürse de Prof. Dr. Humphrey, bu teoriyi çürütmüş ve bunun ‘son derece aşağılayıcı’ ve ‘bilimsel açıdan sorumsuzca’ olacağını belirtmiştir.

Neden ‘dört yak’ üzerinde yürüyorlar?

Ailedeki çocukların, diğer insanları etkilemeyen bir durum olan küçülmüş beyinciklere sahip olduğu tespit edildi. Liverpool Üniversitesi‘ndeki araştırmacılara göre, çocukların iskeletleri insanlardan çok maymunlara benziyordu. Benzerliklere rağmen, aile primatlar gibi parmak eklemleri üzerinde yürümek yerine ellerini kullanıyor.

Kaynak ve devamını incelemen için : Dört ayak üzerinde yürüyen Türk aile, bilim insanlarını hayrete düşürdü: ‘Modern insanlarda bu yok’ – 30.08.2023, Sputnik Türkiye (anlatilaninotesi.com.tr)

Araştırma: Otoimmün hastalıkların kadınlarda daha sık görülmesinin nedeni ‘Xist’ olabilir.

Bilim insanları, bağışıklık sisteminin kendi hücre, doku veya organlarına saldırdığı otoimmün hastalıkların kadınlarda daha sık görülmesinin nedeninin X kromozomunu baskılayan “Xist” RNA’sı olabileceğini tespit etti.

The New York Times’ın haberine göre, bilim insanları ABD merkezli çok uluslu bir araştırmada otoimmün hastalıkların genetik nedenlerini araştırdı.

Araştırmacılar, vücuttaki çoğu proteinin üretimine dair bilgiyi taşıyan X eşey kromozomunun kadınlarda 2 tane bulunması gerekçesiyle, X çiftinden birindeki bilginin “Xist” adındaki RNA ipliği sayesinde baskılandığını belirtti.

Otoimmün hastalıklarda etkili olan birçok proteinin ayrıca “Xist”in söz konusu işlevleri baskılamasına yardımcı olduğunu belirleyen araştırmacılar, proteinin işleyişini laboratuvarda mercek altına aldı.

Bilim insanları, erkek farelerin genetiğini değiştirerek dişi fareler gibi Xist sentezlemesini sağladıklarında, erkeklerin dişilerden daha fazla otoimmün hastalığa sahip olduğunu aktardı.

Farelerden elde edilen verileri insanlara uyarlamak için 17 kişilik kontrol grubuna ek olarak 100’ün üzerinde dermatomiyozit, sistemik skleroz ve lupus hastası donörden alınan kan numunesini inceleyen araştırmacılar, lupus ve diğer otoimmün bozukluklara sahip kişilerin Xist ile ilişkili antikor seviyesinin yüksek olduğunu belirledi.

Araştırma yazarlarından Howard Chang, vücutta her gün gerçekleşen normal hücre ölümü sırasında kan dolaşımına birçok bileşiğin salındığını ve bu “hücresel artığın” kadınlarda çok daha fazla Xist ve ilgili proteinleri barındırdığını vurguladı.

Chang, bağışıklık hücrelerinin, Xist molekülü ve bağlı olduğu proteinleri vücuda zararlı olarak işaretlediği durumlarda otoimmün hastalıkların ortaya çıktığını kaydetti.

Araştırmanın sonuçları, “Cell” dergisinde yayımlandı.

Kaynak ve devamını incelemen için : Araştırma: Otoimmün hastalıkların kadınlarda daha sık görülmesinin nedeni ‘Xist’ olabilir – 04.02.2024, Sputnik Türkiye (anlatilaninotesi.com.tr)

Türk bilim insanı güneş ışığına ihtiyaç duymayan tarım cihazı geliştirdi.

Einstein’in 119 yıllık teorisini ispatlayan Prof. Dr. Fahrettin Yakuphanoğlu, son olarak yeni nesil fotosentez aktif flaks cihazı ve sistemi geliştirdi. Bu yenilikçi sistem sayesinde, güneş ışığına ihtiyaç duymadan yapay fotonlarla bitki yetiştirme süreçlerini hızlandırmak ve verimliliği artırmak mümkün hale geliyor.

Fırat Teknokent’te kurduğu yüksek teknoloji şirketinde teknolojik ürünler geliştiren Fırat Üniversitesi Fizik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fahrettin Yakuphanoğlu, Nobel ödüllü Alman fizikçi Einstein’ın 1905 yılında ortaya attığı foton teorisini ispatlamak adına ‘kuantum parçacık algılayıcı’ adını verdiği nanoteknolojik bir sistem üretmişti.

Çalışmalarına devam eden Prof. Dr. Yakuphanoğlu, gelecek yüzyılın teknolojisinin fotonik teknolojisi olduğunu kaydetti. Fytronix teknolojisi ile yerli ve milli ürünler üretip, 15 farklı ülkeye ihraç eden FÜ Fizik Bölümü Öğretim Üyesi ve Fytronix’in CEO’su Prof. Dr. Yakuphanoğlu, son olarak fotonik sistem olan fotosentez aktif flaks cihazını üretti. Yerli ve milli olarak geliştirilen bu cihaz ve sistem ile güneş ışınlarına gerek kalmadan yapay fotonlar ile modern tarım yapılabilecek. İleri teknoloji kullanılarak kırsal alanlar dışında kentlerde de kullanılabilecek bu sistem ile bitki yetiştirme sürecine ve hızına etki edilebiliyor.

Şehirde tarım imkanı sunuyor

Geliştirmiş olduğu ürünün isminin fotonik sistem olduğunu belirten Prof. Dr. Yakuphanoğlu, ”Bu fotonik sistem ile tarım artık şehirde kolaylıkla yapılabilir. Özellikle son zamanlarda tarımın önemi giderek arttı. Dolayısıyla biz tarımı yerli ve milli imkanlarla ve yüksek teknolojiyi kullanarak artık tarım yapmalıyız. Tarım iki çeşittir. Birinci tarım şekli yataydır. Topraklarda yatay zeminde ve alanda üretilen bitkilerle yapılandır. Dikey tarım ise şehirde özellikle belirli alanlarda yapılan tarıma diyoruz. Dikey tarımı şehirde yapıldığınızda bitki yetiştirme sürecinde kullanılacak olanın verimli ürünün olması gerekmektedir. Geliştirmiş olduğumuz sistem fotosentez aktif flaks , bu da akışı ayarlayan bir sistem” dedi.

Sistem hakkında bilgi veren Yakuphanoğlu, ”Bu sistemde güneşten gelen fotonlar yerine yapay fotonlar üreterek bunu da bitki üretiminde kullanabilirsiniz. Buradaki fotosentez aktif bölge 400 nanometre ile 700 nanometre arasında bir bölge. Bu bölgedeki fotonları verimli bir şekilde kullanılarak yani ışık enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürerek bir bitkinin büyümesi sağlanabiliyor. Fotosentez işleminde gerekli olan şeyler ise fotonik (fotonlar), besin ve sudur. Modern bir tarım alanını şehirde yapıp bitki üretmek istiyorsanız, fotonik sistem dediğimiz sistemi kullanarak bitkilerin yetişme hızını, büyüme hızını kolaylıkla değiştirebiliyorsunuz. Yüksek teknolojiyi tarımda kullanmak istiyorsak, böyle bir sistemde artık fotonu kullanarak bitki üretimini tarımsal alanları da şehre taşıyarak ya da modern bir tarımsal alan dizayn ederek üretimimizi yerli ve milli imkanlarla dışa bağımlı olmadan kendi ürünlerimizi yetiştirebiliriz” diye konuştu.

Kaynak ve devamını incelemen için : Türk bilim insanı güneş ışığına ihtiyaç duymayan tarım cihazı geliştirdi – Sputnik Türkiye, 17.08.2024 (anlatilaninotesi.com.tr)

10 dakika içinde öldürüyor!!!

“Sarco” adındaki ötenazi makinesi, kişilerin doktor yardımı olmadan kendi istekleriyle ölebilmesi için tasarlandı. Sarco’nun kullanımı yakın zamanda İsviçre’de yasallaştı.
İsviçre, doktor yardımlı intiharın yasal olduğu birkaç ülkeden biri. 2020 yılında İsviçre’de 1330 civarında insan bu şekilde intihar etmeyi tercih etmişti.

Kaynak: Sıradışı Bilim

Yaratılış Nedir? Bilim ve Yaratılış Çelişir mi?

Evrim ve Yaratılış: Bilim ve Din Arasındaki Çekişme

Tüm Dünya’da modern bilimin en önemli parçalarından biri olan evrimin kabul edilirliği giderek artıyor. İnsanlar evrimsel biyolojinin detaylarını öğrendikçe, yıllar yılı meydanları dolduran “yaratılışçı” ve evrim karşıtı akımların hiç de söyledikleri gibi bir kavram olmadığını, son derece basit ve anlaşılır…

Evrim ve Yaratılış: Bilim ve Din Arasındaki Çekişme

Evrim ve yaratılış arasındaki tartışma, bilim ve dinin kesiştiği en kritik noktalardan birini temsil eder. Modern bilimin en önemli teorilerinden biri olan evrim, dünya genelinde geniş kabul görmektedir. İnsanlar, evrimsel biyolojinin detaylarını öğrendikçe, yaratılışçılık ve evrim karşıtı akımların bilimsel dayanaklardan yoksun olduğunu ve kavramın aslında son derece basit ve anlaşılır olduğunu fark etmektedir.

Yaratılış Nedir?

Yaratılışçılık, evrenin ve yaşamın doğaüstü bir güç, genellikle Tanrı tarafından yaratıldığı inancına dayanan bir görüştür. Yaratılışçılar, evrenin ve canlıların karmaşıklığını açıklamak için doğal süreçler yerine doğrudan yaratılışa atıfta bulunur. Yaratılışçılık genellikle iki ana gruba ayrılır: Genç Dünya Yaratılışçılığı (evrenin ve Dünya’nın birkaç bin yıl önce yaratıldığı inancı) ve Eski Dünya Yaratılışçılığı (evrenin daha uzun bir süre önce yaratıldığı, ancak yine de doğrudan bir yaratıcı tarafından yaratıldığı inancı).

Bilim ve Yaratılış Çelişir mi?

Bilimsel yöntem, gözlem, deney ve tekrarlanabilirlik üzerine kuruludur. Evrim teorisi, canlıların zamanla nasıl değiştiğini ve çeşitlendiğini açıklayan bir bilimsel çerçevedir. Evrim, geniş bir fosil kaydı, genetik bulgular ve diğer biyolojik gözlemlerle desteklenmektedir. Bilim, doğal dünyadaki süreçleri açıklamak için doğal nedenlere dayanır ve doğaüstü açıklamaları kapsamına almaz.

Bu bağlamda, yaratılışçılık ve evrim, metodolojik olarak farklı temellere dayanır. Bilimsel açıdan, evrim teorisi, türlerin zamanla nasıl evrildiğini ve adaptasyonlar yoluyla çevrelerine nasıl uyum sağladığını açıklar. Öte yandan, yaratılışçılık, bilimsel değil, teolojik bir açıklama sunar. Yaratılışçılığın iddiaları, genellikle bilimsel test edilebilirlikten yoksundur ve bu nedenle bilimsel bir teori olarak kabul edilmez.

Evrim Teorisinin Kabulü ve Yaratılışçılığın Eleştirisi

Evrim teorisi, Charles Darwin’in Türlerin Kökeni adlı eserinde ortaya koyduğu doğal seçilim ilkesiyle geniş çapta kabul görmüştür. Darwin, canlıların, çevresel baskılar ve genetik değişiklikler yoluyla zamanla nasıl çeşitlendiğini açıklamıştır. Bu teori, biyolojinin birçok dalında doğrulanmış ve desteklenmiştir. Evrimsel biyoloji, genetik, ekoloji, paleontoloji gibi birçok bilim dalının temellerini oluşturmaktadır.

Yaratılışçılık ise, bilimsel yöntemle çelişen birçok iddiayı barındırır. Örneğin, genç dünya yaratılışçıları, dünyanın birkaç bin yıl önce yaratıldığını iddia ederken, geniş bir bilimsel veri kümesi (örneğin, radyometrik tarihleme, fosil kayıtları, kozmoloji) evrenin yaklaşık 13.8 milyar yıl önce ve Dünya’nın 4.5 milyar yıl önce oluştuğunu göstermektedir. Bu tür yaratılışçı iddialar, bilimsel verilerle çeliştiği için akademik çevrelerde kabul görmemektedir.

Evrim ve Din Arasında Uzlaşma Mümkün mü?

Birçok bilim insanı ve teolog, evrim ve dini inançlar arasında bir çatışma olmadığını savunur. Örneğin, teistik evrim olarak bilinen görüş, Tanrı’nın evrimsel süreçleri yönlendirdiğini kabul eder. Bu yaklaşım, evrim teorisini bilimsel bir gerçeklik olarak kabul ederken, aynı zamanda bir yaratıcı gücün bu süreci başlatmış olabileceğini öne sürer.

Katolik Kilisesi, evrimin bir bilimsel gerçeklik olduğunu kabul ederken, insan ruhunun doğrudan Tanrı tarafından yaratıldığını savunur. Bu uzlaşma çabaları, din ve bilimin farklı alanlarda faaliyet gösterdiğini ve birbiriyle çelişmek zorunda olmadığını vurgular.

Sonuç: Bilim ve İnancın Farklı Alanları

Evrim ve yaratılış arasındaki tartışma, bilim ve dinin doğasını anlamak için önemli bir fırsat sunar. Bilim, doğanın işleyişini açıklamak için gözleme dayalı, test edilebilir ve tekrarlanabilir yöntemler kullanırken, din, ahlaki ve metafiziksel sorulara yanıtlar sunar. Bu iki alan, farklı sorulara yanıt arar ve bu nedenle, çelişmek zorunda olmayabilirler. Ancak yaratılışçılığın bilimsel bir teori olarak savunulması, bilimsel yöntemle uyuşmadığı için geniş kabul görmemektedir. Evrim teorisi ise, bilimsel toplulukta güçlü bir şekilde desteklenmekte ve biyolojik çeşitliliğin açıklanmasında temel bir rol oynamaktadır.

Kaynak: Sıradışı Bilim

İnsanın Yanlış Ölçümü ve Kuramsal Irkçılık: Kafa Yapısından Irk Tespiti Yapılabilir mi?

Stephan Jay Gould’un, dönemlerine göre ırkçılığı bilimsel açıdan meşrulaştıran bilim insanlarını anlattığı kitabının tanıtımı, antropolog Michael Little’ın bir söyleşisinden alıntı ile başlıyor: Kendi bilim dalımın tarihi hakkında pek konuşmamayı tercih ederdim; çünkü mahcup olurdum ve utanırdım.

İnsanın Yanlış Ölçümü ve Kuramsal Irkçılık: Kafa Yapısından Irk Tespiti Yapılabilir mi?

Stephen Jay Gould’un ünlü eseri İnsanın Yanlış Ölçümü (The Mismeasure of Man), tarihin en karanlık sayfalarından birini oluşturan bilimsel ırkçılığı ele alır. Kitap, özellikle 19. ve 20. yüzyıllarda popülerlik kazanmış, insanların biyolojik farklılıklarını kullanarak ırksal hiyerarşiler yaratma çabalarını ve bu çabaların bilim adı altında nasıl meşrulaştırıldığını derinlemesine inceler. Gould, bilim insanlarının önyargılarını nasıl veri olarak sunarak ırksal eşitsizlikleri desteklediklerini ve bu süreçte bilimi nasıl yanılttıklarını gözler önüne serer.

Bilim ve Irkçılık: Kafa Yapısının Yanıltıcı Gücü

Gould’un kitabı, antropolog Michael Little’ın şu çarpıcı sözleriyle başlar: “Kendi bilim dalımın tarihi hakkında pek konuşmamayı tercih ederdim; çünkü mahcup olurdum ve utanırdım.” Little’ın bu sözleri, antropolojinin tarihindeki kuramsal ırkçılık ve bilimsel hataların derinliğini gözler önüne serer. Antropoloji, kafatası ölçümleri gibi yöntemlerle ırksal farklılıkları tanımlama girişimlerinde bulunmuş, ancak bu girişimlerin çoğu önyargılarla şekillenmiş ve yanıltıcı sonuçlar doğurmuştur.

Kafatası Ölçümleri ve Bilimsel Irkçılığın Kapsamı

  1. yüzyılın sonlarına doğru geliştirilen frenoloji ve kraniometri gibi bilim dalları, bireylerin zekâlarını ve karakter özelliklerini kafatası biçimlerine göre değerlendirmeyi amaçlamıştı. Bu yöntemler, ırklar arası farkları bilimsel olarak kanıtlama iddiasındaydı. Ancak Gould, bu yaklaşımların bilimsel geçerliliğinin olmadığını ve daha çok, o dönemin toplumsal ve politik önyargılarını meşrulaştırma amacı taşıdığını gösterir.

Gould, özellikle Samuel George Morton’un kafatası ölçümleri üzerinde durur. Morton, çeşitli ırkların zekâ düzeylerini belirlemek için kafatası hacimlerini karşılaştırmış ve Afrikalılar ile yerli Amerikalıların beyazlardan daha düşük zekâya sahip olduğunu iddia etmiştir. Ancak Gould, Morton’un verilerini önyargılı bir şekilde seçtiğini, sonuçları manipüle ettiğini ve bilimsel objektiflikten uzaklaştığını kanıtlar.

Bilimsel Yöntemlerin Yanıltıcılığı

Gould’un çalışması, bilimsel yöntemin yanlış kullanımının nasıl büyük toplumsal zararlara yol açabileceğini gösterir. Kafatası ölçümleri gibi yöntemler, aslında bilimsel olarak doğru olmayan ve sadece önyargıları doğrulayan sonuçlar üretmiştir. Bu yöntemler, farklı ırklar arasında doğal bir hiyerarşi olduğunu iddia ederek, ırkçılığın bilimsel bir temele dayandığı yanılsamasını yaratmıştır.

Sonuç: Bilimsel Irkçılığın Reddi ve İnsanlık Onuru

Stephen Jay Gould’un İnsanın Yanlış Ölçümü eseri, bilimin yanlış yönlendirilmesi ve önyargıların bilimsel veri olarak sunulmasının tehlikelerini gözler önüne serer. Kafatası ölçümleri gibi bilim dışı yöntemlerle ırk tespiti yapmanın, bilimsel geçerliliği olmadığı gibi, insanlık onuruna da aykırı olduğu vurgulanır. Gould’un çalışması, bilimsel ırkçılığın yanlışlığını ve bu tür yaklaşımların toplum üzerindeki yıkıcı etkilerini güçlü bir şekilde ortaya koyar. Bu eser, bilimin insan hakları ve eşitlik temelinde nasıl daha doğru ve adil bir şekilde kullanılabileceğine dair önemli dersler sunar.

Kaynak: Sıradışı Bilim

Nezle ve soğuk algınlığı ile mücadelede takviyeler ne kadar etkili?

Çay, derece, ilaç, sarmısak, bal

Portakal suyundan çinko pastillere, tavuk çorbasından sarımsağa soğuk algınlığı için birçok ilaç önerisi duymuşuzdur. Peki bunlar gerçekten işe yarıyor mu?

Virüsler vücudumuza girdiğinde iki savunma mekanizmasıyla karşılaşır.

Doğuştan gelen bağışıklık sistemi işgalci virüsleri dışarı atmaya uğraşır.

Edinilmiş bağışıklık ise vücudun karşılaştığı belli patojenleri hedef alır ve tekrar karşılaşma halinde hazırlıklı olmak üzere hatırlayıcı hücreler oluşturur. Suçiçeği gibi bazı çocukluk hastalıklarıyla sadece bir kez karşılaşmanın nedeni budur.

Soğuk algınlığına neden olan virüs ise bir insandan diğerine geçerken sürekli değişir.

Hatırlayıcı hücreler bu nedenle onları tanıyamaz ve bazen aynı mevsimde bile defalarca soğuk algınlığına yakalanabiliriz.

Bağışıklık sistemi herhangi bir vitamin veya mineral eksikliği olduğunda aksar.

Bu nedenle, zaten iyi bir beslenme düzenimiz varsa, soğuk algınlığına karşı bağışıklık sistemini güçlendirecek takviye gıda ve vitaminlerin pek katkısı olmayacaktır.

Ama herhangi bir vitamin, çinko veya demir eksikliğinde takviye gıda veya vitaminlerin yararı olur.

Peki, genel kullanım açısından takviyeler çözüm mü?

Sarımsak

Bir araştırmada sarımsağın soğuk algınlığına karşı koruyucu etkisi olabileceği görüldü.

Deneyde 146 sağlıklı yetişkin incelendi.

Kışın 12 hafta boyunca katılımcıların yarısına plasebo (etkisiz bir ilacın telkine dayalı bir etki ortaya çıkarma hali) kapsül, yarısına ise kapsül şeklinde sarımsak takviyesi verildi.

İlk grupta 65 soğuk algınlığı vakası ortaya çıktı ve 366 günün hastalıkla geçti.

Sarımsak takviyesi alan grupta 24 soğuk algınlığı vakası tespit edildi ve 111 gün hastalıkla geçti.

C vitamini

Soğuk algınlığına karşı çoğu insanın başvurduğu takviyelerden biri de C vitamini.

Bazı araştırmalarda C vitamininin yararlı olabileceği görüldü, ama sanıldığı kadar değil.

Bu konuda yapılan 29 araştırmayı değerlendiren bir çalışmada, C vitamini takviyesinin soğuk algınlığı riskini azalrtmadığı görüldü.

Ancak hastalık süresini çocuklarda yüzde 14, yetişkinlerde ise yüzde 8 oranında kısalttığı tespit edildi.

C vitamini içerdiği düşüncesiyle soğuk algınlığı için tavsiye edilen portakal suyu ise pek işe yaramıyor.

Zira bir bardak portakal suyunun içerdiği C vitamini, takviye haplardan çok daha düşük.

Çinko

Bir araştırmada, günlük emilen çinko pastillerinin burun tıkanması ve akması süresini üçte bir, hapşırmayı yüzde 22, öksürmeyi ise yaklaşık yüzde 50 oranında azalttığı görüldü.

Semptomların başladığı günden itibaren günlük alınan çinko pastillerinin soğuk algınlığı tedavisinde etkili olduğu sonucuna varıldı.

Uzmanlar vitamin ve minerallerin takviye haplardan ziyade besinler yoluyla alınmasını tavisye ediyor.

Ancak C vitamini gibi bazı türleri yüksek dozda almak için takviye haplar daha etkili oluyor.

Çinko açısından da aynı şey geçerli.

Yavaş emilen türden çinko pastiller, çinko bakımından zengin besin ve haplardan daha etkili.

Ancak araştırma öncesinde katılımcıların C vitamini veya çinko düzeyleri ölçülmediği için, kaydedilen olumlu etkinin takviyeden ziyade vücuttaki bu eksikliğin giderilmesinden kaynaklanabileceği belirtiliyor.

Kaynak ve yazının devamı için tıklayın: https://www.bbc.com/turkce/articles/cpw80rzw297o

Hareket hastalığı nedir, tedavi edilebilir mi?

Taşıt tutan bir kadın
Hareket hastalığı, beyin çelişen sinyaller algıladığında ortaya çıkar.

Uçak, tren ya da arabayla yolculuk yapmanın düşüncesi bile bazı insanların gergin hissetmesi için yeterli olabilir.

Hareket hastalığı beynimizin, gözlerimizin gördüğü ve bedenimizin hissettiği arasında çelişkili sinyaller algılamasıyla ortaya çıkar.

Örneğin, yolculuk sırasında otururken bedenimiz fiziksel olarak durağan olsa da gözlerimiz nesnelerin hareket ettiğini görür.

Hareket hastalığı mağdurları bu karmaşık mesajlara, mide bulantısı, baş dönmesi ve genel rahatsızlık gibi tepkiler gösterirler. Bazı insanlar o kadar ağır semptomlar gösterir ki uzun yolculuklardan tamamen sakınırlar. Birçokları da mucizevi bir çare aramaya devam eder.

Peki hareket hastalığına tam olarak ne sebep olur ve nasıl tedavi edilebilir?

Hareket hastalığı neden olur?

Hareket hastalığı beynimizin bedenimizden aldığı duyusal sinyalleri nasıl algıladığıyla yakından ilgili.

Beyin vücudun hareket ve pozisyonuyla ilgili iç kulaktan, kas, tendon ve eklemlerdeki proprioseptif reseptörlerden sürekli duyusal sinyaller alır.

İç kulak dengenin merkezidir. Vestibüler sistem adı verilen bir ağın parçasıdır.

Bu sistem üç çift yarı dairesel kanal ile sakkül ve utrikül adı verilen iki keseden oluşur. Bunlar vücudun hareketi ve pozisyonu hakkında beyne bilgi gönderirler.

Yarım dairesel kanallar başınızı çevirdiğinizde hareket eden bir sıvı taşır, böylece başın hareket yönlerini algılar.

Ancak gözleriniz bir şey görürken kaslarınız başka şey ve iç kulağınız da başka bir şey hissederse, beyin karmaşık mesajlar almaya başlar. Bu duyusal uyumsuzluk hareket hastalığına sebep olur.

Örneğin, bir arabada seyahat ederken, nesneler görüş alanınıza girer ve sonra görüş alanınızdan çıkar, bu da gözlerinizin beyninize hareket ettiğinize dair bir mesaj göndermesini sağlar.

Ancak iç kulağınız ve kaslarınızdaki ve eklemlerinizdeki sinir uçları hala oturduğunuzu – ve dolayısıyla hareketsiz olduğunuzu – hisseder ve böylece mesajlar çatışır.

Bir uçakta veya gemide, bunun tersi olabilir: İç kulak ve kaslarınız hareketi algılar, ancak ufuk sabit görünür.

Sonuç olarak mide bulantısı, baş ağrıları, genel rahatsızlık ve yön kaybı ortaya çıkar.

Hareket hastalığının belirtileri neler?

Hareket hastalığı semptomları çoğunlukla yavaş yavaş başlar ve hareket durmazsa kötüleşir.

Hastalığın belirtileri şunlardır:

  • Baş dönmesi, sersemlik hissi ve denge kaybı
  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • Baş ağrısı
  • Soluk cilt
  • Terleme
  • Yorgunluk

Genellikle, belirtilerin ortadan kalkması 20 dakika sürer.

Ancak şiddetli belirtilerde bu süre 24 saate kadar uzayabilir.

Hareket hastalığı daha çok kimleri etkiler?

Yol tutan çocuk
Fotoğraf altı yazısı,Çocuklar hareket hastalığından daha fazla etkilenir.

Hareket hastalığı herkesi etkileyebilir ancak 2 ila12 yaşlarındaki çocuklar, hamileler ve migren geçmişi olan kişiler diğerlerinden daha yatkındır.

Bebekler hareket hastalığından neredeyse hiç etkilenmezler. Londra’daki Westminster Üniversitesi’nde Uygulamalı Psikoloji Profesörü John Golding, bunun muhtemelen beynin henüz göz ve kulak arasındaki ilişkiye uyum sağlamamış olmasından kaynaklandığını söylüyor.

Hareket hastalığında genetik de rol oynar. Prof. Golding hastalıktan muzdarip olanların yüzde 65’ine aileden geçtiğini belirtiyor.

Belirtiler nasıl önlenebilir?

Önlem almak her zaman tedaviden daha iyidir.

Hareket hastalığını önlemeye yardımcı olabilecek bazı ipuçlarıysa şöyle:

Seyahatten önce:

  • Ağır yemeklerden veya baharatlı yiyeceklerden kaçının.
  • Kafein ve alkol tüketimini sınırlayın
  • Bol bol uyuyun

Seyahat sırasında:

  • Yerinizi dikkatlice seçin: Arabadaysanız ön koltuğa, tekndeyseniz ortaya oturun, trendeyseniz öne bakan, pencere tarafından bir koltuk seçin.
  • Ufka bakın
  • Ani baş hareketlerinden kaçının
  • Mümkünse pencere açın
  • Kitap okumayın, film izlemeyin veya elektronik cihaz kullanmayın
  • Müzik dinlemek gibi bir aktiviteyle dikkatinizi dağıtın
  • Gözlerinizi kapatın
  • Bol su için

Kaynak ve yazının devamını okumak için tıklayın: https://www.bbc.com/turkce/articles/c1w7ydg470po