geçenSpaceX ve Tesla Motor’un kurucusu olan Elon Musk yapay zekadan korkmuş görünüyor. Onlar için “atom bombasından daha tehlikeliler” ifadelerini kullanmış ve yapay zekayı yararlı şeyler için kullanılmasına yardımcı olacak araştırmalara 10 milyon dolar bağışlamış. Aynı şekilde Stephan Hawking’de yapay zekanın geliştirilmesinin insanlığın sonunu getirebileceğinden endişeli.

Fakat Musk ve Hawking akıllı telefonlardan korkmuyorlar. Köleleştiren ve katliam yapan insanlardan daha zeki davranabilecek yapay zekadan, süper zekadan korkuyorlar.

Eğer ki yapay zeka savaşı varsa, Silikon Vadisi kararlı bir şekilde bunu sürdürüyor. Ocak ayından bu yana yaklaşık 170 tane sistem açılışı yapay zeka tarafından kontrol ediliyor. Facebook bu tarz bilgisayarlar üreten yapay zeka laboratuvarlarına bağışta bulunuyor. Hatta Google ileri giderek geçen yıl bir yapay zeka firmasına tam tamına 400 milyon dolar bağışta bulundu. Soru şu: Bu yapay zekaların geliştirilmesine yardımcı olan girişim kapitalistleri bir faciaya yol açacak mı? Yoksa bu da insanoğlunun uydurduğu “sahte peygamber” safsatalarının uygarlığın sonuna uyarlanmış bir hali mi?

Kendi kendine hareket eden arabaların üreticilerine göre gelişmekte olan bu sektör büyük bir öneme sahip ve aslında yapay zeka geliştirmek müthiş derece karışık bir iş. Musk ve Hawking gibi zekalar buna karşı somut bir anlayışa sahip olmak zorunda değiller. Bilim kurgularda çizilen fizik kurallarına gerçek dünyadaki kurallara nazaran daha fazla odaklanmaları gibi.

Aslında yapay zeka çalışanları da bazı kaçak süper zeka üretimlerinden tedirginler. “Halk için tehlike yaratacak şeyleri oluşturan yapay zeka komitelerini oluşturmaktan henüz çok uzağız” diyor Dileep George, kendisi bir yapay zeka firması olan Vicarious’un kurucularından birisi. Facebook’un yapay zeka araştırmacısı olan Yann LeCun ise insan seviyesindeki yapay zeka hedefinin öngörülebilecek bir gelecek için imkansız olduğunu düşünüyor.

Tabii ki bütün araştırmacılar her konuda endişeye sahip olmakta serbest. Montreal Üniversitesi’nde Makina Öğrenme Laboratuvarı’nın başı Yoshua Bengio “Benim çalışmalarımın içerisinde yer alan kişilerin gelişmeler hakkında endişeli olması bir tür korku tüccarlığı olur” diyor ve ekliyor “dışarıda bunların insanlığın sonunu getireceğine inanan insanlar var. Korku tüccarlığı da, böyle düşünen insanları hedef almak olur.” Başka bir değişle, yapay zekanın oluşturduğu tehdit ne yapaylıktan ne de zekadan kaynaklanıyor. Yapay zeka topluluklarının en kaçınılmaz gelişimi teknolojik değil, marka değeri. “Araştırmacılar gibi, bizlerin görevi de insalara Hollywood ve gerçek hayat arasındaki farkı öğretmek olmalı” diyor George.

Kaynak: Ana kaynak

Bilim insanları penguenlerin arasına yavru penguen kılığındaki uzaktan kumandalı robotlarla sızıyor

Fotoğrafta gördüğünüz tekerlekli yavru penguen aslında uzaktan kumandalı bir RFID okuyucu. Avrupa ve Avustralya’dan bir araştırmacı ekibi bu makineyi, inceledikleri kuşların kaydını tutabilmek için geliştirmiş. Penguenlerde tıpkı evcil hayvanların deri altına yerleştirilen türden radyo frekanslı kimlik (RFID) yongası bulunuyor. Antartika’daki araştırmacılar gözlemledikleri gruptaki yonga takılı kuşları ayırt etmek istediklerinde, kamuflajlı etiket okuyucuyu kuşların yanına yaklaştırıyor.

Nature Methods dergisinde yayınlanan makaleye göre araştırmacılar eskiden penguenlerin yanına elde taşınan RFID okuyucularla yaklaşıyordu. Ancak insanların varlığı penguen sürülerini rahatsız ediyor, hayvanların stres hormonu düzeyinde artışa yol açıyordu. Araştırmacılar bunun penguenlerin sağlığını olumsuz etkilediğinden şüphelenmekteydi. Bunun üzerine önce etiketleri okumak için uzaktan kumandalı bir araba kullanmaya karar verdiler. Arabanın üzerine tüylü bir yavru penguen kamuflajı yerleştirdiklerinde imparator penguenlerinin yetişkinleri de, yavruları da arabaya olumsuz tepki vermedi. Hatta araba, “kreş” tabir edilen penguen yavrusu grubuna da kabul edildi.

Araç bir saniyede her yönden üç adet etiket okuyabiliyor ve etiketlerin kimlik numarasını GPS koordinatıyla birlikte kaydediyor. Uzaktan kumandalı arabanın kullanımı penguenlerle sınırlı değil. Geliştiriciler arabayı test ettiklerinde deniz fillerinin de bundan rahatsız olmadığını ve başlarındaki ya da kuyruklarındaki yongaların okunmasına izin verdiklerini gördü.

Kaynak: Ana kaynak için tıklayın

Gorillerin kendilerini tedavi süreçlerini takip eden bilim insanları, farklı ilaçların keşifleri için umutlu konuşuyor.

Araştırmacılar, Gabon’da yabani olarak yaşayan gorillerin yediği tropikal bitkilerin en az dört tanesinin tıbbi etkileri olduğunu tespit etti.

Bu bitkiler aynı zamanda bölge yerlisi olan şifacı kişiler tarafından da kullanılıyor.

Yapılan laboratuvar çalışmaları, bu bitkilerin antioksidan ve antimikrobiyal bakımdan zengin olduğunu ortaya koydu. Büyük maymunların, bitkileri iyileştirici özellikleri üzerinden seçerek, kendilerini tedavi ettikleri biliniyor.

Bu yıl içinde gözaltından yara alan bir orangutanın bitki özünü kullanarak yarasını tedavi etmeye çalışması dünyada haber olmuştu.

Yapılan çalışmada araştırmacılar, Gabon’un Moukalaba-Doudou Milli Parkı’ndaki gorillerin yedikleri bitkileri kaydetti.

Bilim insanları yerli şifacı kişilerle de görüştü ve ilaç olma ihtimali yüksek dört ağaç belirledi.

Bunlar, Ceiba pentandra – fromager ağacı, Myrianthus arboreus – dev sarı dut , Milicia excelsa – Afrika tik ağacı ve Ficus – incir ağacıydı.

Bu dört bitkinin tamamı, en az bir çoklu ilaca karşı dirençli olan Koli Basili bakterisine karşı antibakteriyel etki gösterdi.

Araştırmacılar özellikle fromager ağacının test edilen tüm türlere karşı “dikkat çekici bir etki” gösterdiğini aktarıyor.

Gabonlu bilim insanlarıyla aynı araştırmada yer alan İngiltere’deki Durham Üniversitesi’nden antropolog Dr. Joanna Setchell, elde edilen sonuçların “gorillerin kendilerine fayda sağlayan bitkileri yemek için evrimleştiğini” gösterdiğine işaret etti.

Setchell aynı zamanda bu sonuçların “Orta Afrika yağmur ormanlarının barındırdıkları konusunda büyük bir eksiklik içinde olunduğunu” ortaya koyduğunu söyledi.

Gabon, orman filleri, şempanzeler ve gorillerin yanında henüz keşfedilmemiş ormanlara sahip bir ülke.

Ancak kaçak avcılık ve hastalıklar nedeniyle bu bölgeye özgü gorillerin sayısında büyük azalmalar oldu.

Buradaki goriller Uluslararası Doğa Koruma Birliği’nin kritik derecede tehlike altınaki hayvanları gösterdiği kırmızı listede yer alıyor.

Yapılan araştırma PLOS ONE dergisinde yayınlandı.

Kaynak ve devamına Buradan ulaşabilirsin.

“Zayıflama iğnesi” olarak da bilinen Ozempic, öncelikle Tip 2 diyabet tedavisinde kullanılmak amacıyla tasarlandı.

Ozempic’in Wegovy ve Rybelsus markaları altında satılan diğer reçeteli ilaçlar gibi aktif maddesi semaglutid.

Semaglutid kan şekeri seviyesine etki ederek iştahın kontrol edilmesine yardımcı oluyor.

2021’de yayımlanan semaglutid denemesinde, 68 haftalık süreçte bu ilacı alan hastaların ortalama %15, plasebo verilenlerin de %2 kilo verdiklerini gösterdi.

Bazı katılımcılarsa başlangıç kilolarına kıyasla vücut ağırlığının %20’sini verdi. 2023’te yayımlanan bir araştırmada da semaglutidinin kardiyovasküler (kalp ve damar) hastalık geçmişi olanlardaki kalp krizi ve felç riskini beşte bir azalttığı saptandı.

Ozempic de kan şekerini düşüyor ve insülini düzenliyor.

Haftalık kullanılan ilaç, bağırsaklarda doğal olarak üretilen glukagon benzeri peptit-1 adlı bir hormonu taklit ederek beyne tok olunduğu mesajı yolluyor.

Böylece mideyi daha yavaş boşaltmaya teşvik ederek iştahı sınırlıyor.

Yeni bir araştırmaya göre, obezite tedavisinde kullanılan ilaçlar, verilen kilodan bağımsız olarak kişilerde kalp krizi ve felç riskini azaltabiliyor.

İlaçların ana maddesi olan semaglutidin kan şekeri, kan basıncı veya iltihaplanma üzerinde olumlu bir etkisinin yanı sıra kalp kası ve damarları üzerinde doğrudan etkileri olabileceği keşfedildi.

Diğer yandan son veriler ilaç bırakıldıktan sonra hızla kilo alımının yeniden başladığını gösteriyor.

İlaç son olarak ABD’deki satış fiyatıyla tartışma konusu oldu. Ozempic’in ABD’deki satış fiyatı Avrupa’daki fiyatının 10 katından fazla.

ABD’deki satış fiyatı sorgulandı

Diyabet ve obezite tedavisinde kullanılan Wegovy ve Ozempic ilaçlarının ABD’deki satış fiyatları ABD Federal Ticaret Komisyonu’nun açtığı davayla tartışmaya açıldı.

Komisyon, ülkenin en büyük sigorta şirketleri ve ilaç şirketleri arasında pazarlık yapan firmaları, özellikle insülin ilaçlarının fiyatlarını şişirmekle suçladı. Buna göre firmalar kendi gelirlerini maksimize etmeye çalışıyordu.

ABD’de Wegovy’nin fiyatı aylık 1,349 dolara kadar çıkarken, İngiltere’de ya da Almanya’da aynı ilaç 92 dolarlık fiyat etiketiyle satılıyor.

İki ilacın da yapımcısı Danimarkalı Novo Nordisk, 25 Eylül’de ABD Senatosu tarafından sorgulandı.

ABD Kongresi’ndeki sorgulama sırasında, kongre üyeleri Novo Nordisk yöneticisi Lars Jørgensen’den ilacın fiyatlarını düşürmeyi taahhüt etmesini istedi ancak Jørgensen böyle bir vaatte bulunmadı.

Novo Nordisk, zayıflama ilaçlarının başarısı sayesinde 2023 yılında Fransız lüks üreticisi LVMH’ı geçerek Avrupa’nın en değerli firması olmuştu.

Kaynak ve devamına Buradan ulaşabilirsin.

İlerlemiş melanom cilt kanseri teşhisi konulan avukat Alex Green’e göre, immünoterapi olmasaydı 2019’da kesin ölmüştü. Kanseri bu tedavi sayesinde durdurulabildi.

İmmünoterapi, hastalıkla savaşmak için vücudun kendi bağışıklık sistemini devreye sokan devrim niteliğinde bir tedavi.

Ancak ne yazık ki şu anda kanserli insanların çoğu immünoterapiden hiçbir fayda görmüyor.

Birçoğu nüksetmekte ya da bağırsak, deri ya da akciğerlerde ağrılı iltihaplanma da dahil önemli yan etkilerle karşılaşıyor.

İngiltere’de milyonlarca sterlinlik yeni bir araştırma programı, hastaların en az yarısının neden immünoterapiye yanıt veremediğini ya da bu zayıflatıcı yan etkilerden muzdarip olduğunu anlamayı amaçlıyor.

Şu anda 42 yaşında olan Alex’e ilk olarak 2012 yılında melanom teşhisi konmuş.

Ameliyatla tedavi edilmiş, ancak üç yıl sonra hastalık lenf bezlerine yayılmıştı.

Alex tümörleri aldırmak için birkaç ameliyat geçirdi. Ardından radyoterapi gören Alex’in taramaları temiz çıktı, ancak iki yıl geçmeden kanseri geri döndü.

Bu aşamada immünoterapi önerildi. “Bu tamamen hayatımı kurtardı” diyor Alex.

“Bu tedavi olmasaydı 2019’da ölmem bekleniyordu ve geride eşim ile o zamanlar dört ve yedi yaşlarında olan iki çocuğumu bırakacaktım.

“Bu benim için hayatımı değiştiren bir tedaviydi ve şu anda sekizinci yılımda tam remisyondayım ve normal ve aktif bir yaşam sürebiliyorum.”

‘Tedavi kolay değil’

Alex, tedavinin kolay olmadığı konusunda uyarıyor.

“Tedavinin sonuçları şaşırtıcı olsa da, bazı zorlukları da beraberinde getirdi. Önemli bazı yan etkiler çıktı ve bu iki hafta boyunca hastanede kalmama neden oldu” diyor.

“Tedaviyi mümkün olduğunca etkili ve hassas hale getirmek için immünoterapinin yan etkilerini araştırmak ve anlamak önemli” diye ekliyor.

Araştırma projesinde Britanya’nın dört bir yanından 16 akademik kurum, Ulusal Sağlık Hizmetleri (NHS) yönetimi ve sağlık kurulu yer alıyor ve 12 biyobilim ve teknoloji şirketiyle birlikte çalışılıyor.

Araştırmacıların inceleyeceği konulardan biri, doktorlara bir kişinin belirli bir ilaçtan fayda görüp görmeyeceğini gösterebilen ve ölçülebilir olan biyobelirteçlerin eksikliği.

Bu biyobelirteçlerin tanımlanmasıyla hem fayda sağlama olasılığı en yüksek olan hastalar seçilebilir, hem de aşılar ve hücre tedavileri gibi yeni tedavilerin önü açılabilir.

Proje, meme, mesane, böbrek ve cilt kanseri için tedavilerini tamamlamış 3.000 hastayı ve tedaviye başlamakta olan 3.000 hastayı kapsayacak.

Araştırma ilerledikçe diğer kanser türleri de eklenebilecek.

Kaynak ve devamına Buradan ulaşabilirsin.

gelişmesiyle birlikte sağlık sorunları nedeniyle veya başka nedenlerle çocuk sahibi olamayan bireyler sıkça IVF, halk arasındaki ifadeyle tüp bebek yöntemini denemekte. Bu yöntemde de ne yazık ki bazen embriyo ana rahmine tutunamıyor bazense embriyodaki önemli defektler nedeniyle implantasyon işlemine hiç başlanmadan embriyo direk atılıyor.

İlk doğum 42 yaşında

Peki bu tür durumlarda hasta hiç çocuk sahibi olamayacak mı? Son gelen haberlerdeki gelişme de bu tür bir duruma örnek olarak verilebilir. Monica Halem ilk çocuğunu kucağına aldığında 42 yaşındaymış üstelik bu bebeğin doğması da kolay olmamış 15-20 IVF siklusu ve 6 düşükten sonra böyle bir mutlu son meydana gelmiş.

Süre az kaldı, risk artıyor

Halem ardından denemeye devam etmeye karar vermiş ki bu kararı aldığında 44 yaşına girmiş bulunmaktaymış . Bir dişi bireyin vücudunda ergenlikten itibaren sadece 400 adet yumurtası bulunduğu ve bu hücrelerin genelde 50 yaş civarında tükendiği düşünüldüğünde kendisi de dermotolog olan hastanın oldukça kısa bir süresinin kaldığı söylenebilir.

Burada önemli bir nota yer vermekte fayda görüyoruz, fizyolojik olarak hem erkek hem de dişi bireyde yaş ilerledikçe üreme hücrelerinde çeşitli mutasyonların görülme sıklığı artar ve bunun yanı sıra dişi bireylerde 35 yaşından sonra yumurtaların kalitesi ciddi oranda düşer. Üstüne üstlük 42 yaşından sonra atılan ovumların %90 gibi oldukça yüksek bir oranında anöploid durumu gözlemlenir.

Anöploid nedir?

Peki nedir bu anöploidi? Normalde 2n kromozomlu üreme ana hücresinden mayoz bölünme sürecinin sonucunda erkeklerde 4 adet, dişilerde ise 1 adet n kromozomlu gamet meydana gelir. İşte bu süreç esnasında gerçekleşen hatalara bağlı olarak bazen eksik kromozomlu bazense fazladan bir kaç adet kromozom çiftine sahip hücreler oluşur ve bunlardan eksik olanların bulunduğu duruma monosomi adı verilirken fazladan kromozom çifti bulunan duruma ise trisomi adı verilir. Sonuç olarak bu şekildeki kalıtsal sorunlara anöploidi denilmekte.

Olayı daha somut hale getirecek olursak, örneğin Down Sendromu 21. kromozomun fazladan bir kopyasının bulunması sonucu görülen bir otozomal kalıtsal rahatsızlıktır. Bununla birlikte eksik kromozomlu embriyolar genelde gelişemez fakat geliştiği durumlar da yok değildir. Gonozomal kromozomlarda eksiklerden gidecek olursak, örneğin annesinden sadece 22 adet otozomal kromozom çiftini alan bir zigot babasından eğer 22+Y gelirse yaşayamaz. Tam tersine babadan 22+X gelseydi bir Turner dişisi doğabilirdi. Bu durum X kromozomununY kromozomuna göre daha hayati genler içeriyor olabileceği şeklinde yorumlanmaktadır.

18 embriyodan sadece 1 tanesi

Neyse, daha fazla uzatıp sizlere sekmeyi kapattırmadan olaya devam edelim. Monica Halem’in kararlı öyküsünün önündeki en büyük engeller de doğal olarak anlattığımız bu durum olmuş. Üstelik bu süreç esnasında bazı immünolojik sorunların da varlığı farkedilmiş. Tüm bunların ardından 44 yaşına geldiğinde New York’taki bir IVF kliniğine giden Halem’in 18 adet yumurtasının biyopsisi yapılmış ve dışarıda fertilizasyon işlemi gerçekleştirilmiş ancak Maalesef ki aksaklıklar devam etmiş.

Elde edilen 18 embriyonun hepsi de ciddi anormalilere sahipmiş fakat 4 tanesi diğerlerine nazaran daha düzgün bir görünümdeymiş. Bunlardan da erkek olan üçünde monosomi saptanırken dişi olan 4. embriyoda kısmı bir trisomilik gözlemlenmiş. Buna karşın hepsinin de sağlıklı göründüğü kontrolü yapan uzmanın aktardıkları arasında.

Ümit ve azim

En azından bir ihtimalin olduğunu gören Halem bir hayli zor bir karar vererek denemeye karar vermiş. Ek olarak Monica Halem’in bu süreçte hem maddi olarak hem de manevi olarak ciddi manada bir yorgunluk içerisinde bulunmasına karşın, içindeki  ümit ve azminin onun en büyük destekçisi olduğunu aktarmakta fayda var.

Kaynak ve devamına Buradan ulaşabilirsin.