Kaynak: popular science bilim ve teknoloji sitesi
Yaşayan En Eski Mikroplar 2 Milyar Yıllık Kayada Bulundu.

Bu organizmalar, bilinen önceki rekor sahiplerinden 1,9 milyar yıl daha eski.
Zeminin yaklaşık 15 metre altındaki mühürlü bir kaya çatlağı, son 2 milyar yıldır mikropların evi olmuş; yani böyle koşullarda keşfedilen en eski yaşama. Yaklaşık 30 santimetre boyutunda olan ve Güney Afrika’daki Bushveld Volkanik Kompleksi’nin altından çıkarılan örnek, önceki mikrobiyal rekor sahiplerinden 1,9 milyar yıl kadar eskiye uzanıyor. Bulgular, araştırmacıların yalnızca Dünya üzerindeki değil, (eğer varsa) Mars üzerindeki evrimsel yaşamın da ilk aşamalarını daha iyi anlamasına yardımcı olabilir.
Üç gün önce Microbial Ecology bülteninde yayımlanan bulgular, Tokyo Üniversitesi Dünya ve Gezegen Bilimleri Bölümünde çalışan ve önceki en eski yaşam biçimlerini 2020 yılında doğrulayan bir araştırma takımından geliyor.
Tokyo Üniversitesi Lisans Üstü Fen Bilimleri Fakültesinde çalışan makale baş yazarı ve yardımcı profesör Yohey Suzuki, Perşembe günü yapılan bir açıklamada “2 milyar yıllık kayaların yaşam barındırabileceğini bilmiyorduk” diyor. “Bu yüzden çok heyecan verici bir keşif oldu.”
Çağlar boyunca yüzeyden gizli kalmış mikropların ortaya çıkarılması için araştırmacıların bir canlının yaş ve kökenini belirlemede kullandığı önceki metodolojileri temel alması gerekmiş. Bunu yaparken de üç tip görüntüleme yaklaşımı (elektron mikroskobisi, floroışıl mikroskobi ve kızılötesi tayfölçümü) birleştirilerek mikrobiyal yaşamın gerçekten bu kadar eski mi olduğu yoksa kazı ve analiz esnasında kazara gerçekleşen bir bulaştan mı geldiği belirlenmeye çalışılmış. Araştırmacılar hücrelerin DNA’sını boyadıktan sonra mikropların proteinlerinin yanısıra etraflarındaki kilden yaşam alanlarına da bakarak, mikropların hem canlı olduklarını hem de çatlaktaki numuneye özgü olduklarını belirlemişler.
Mikropların Dünya üzerindeki neredeyse tüm diğer yaşam biçimlerinden daha uzun süre var olmaya devam edebilmesi, büyük ölçüde yaşam alanlarından kaynaklanıyor olabilir. Güney Afrika’nın kuzeydoğusunda yer alan Bushveld Volkanik Kompleksi, zengin maden yataklarıyla bilinen ve çıkarılan tüm platinin tahmini olarak yüzde 70’ini barındıran, yaklaşık 106.000 kilometre karelik bir bölge. Milyarlarca yıl önce volkanik magma, Dünya’nın yüzeyinin altında 9 km kadar kalın bölgelerde aşamalı biçimde soğumuş.
O zamandan beri çoğunlukla değişmeden kalan bu oluşumlar, mikrobiyal yaşamın yoğun şekilde bulunduğu ufak çatlaklar da barındırıyor. Bununla birlikte kil tortusu, söz konusu çatlakların yakınlarındaki boşlukları kaplamış ve başka hiçbir şeyin girmesine izin vermezken bu küçük canlıları içeride hapsetmiş. Uzmanlar bu durumun, mikrobiyal yaşamın neredeyse hiç evrimsel değişim geçirmeden son derece yavaş bir hızda devam etmesi yönünden istikrar olanağı sağladığını düşünüyor. Araştırma takımı daha fazla keşif yaparak, insanların gelişinden milyarlarca yıl önce gezegenin en eski yaşam formlarından bazılarının neye benzediğini detaylı şekilde öğrenmeyi ümit ediyor.
Gelecekteki çalışmalar Dünya üzerindeki canlıların zamanla nasıl evrimleştiğini daha iyi anlamamızla sınırlı kalmayabilir. Araştırma takımı, ilave keşiflerin günün birinde Mars’ta yaşam bulgusu arayışına da yardımcı olabilmesini umuyor.
Suzuki şöyle açıklıyor: “NASA’nın Perseverance uzay aracı şu an bu çalışmada kullandığımız kayalara benzer bir yaştaki kayaları geri getirmek üzere. Dünya’daki örneklerden mikrobiyal yaşam bulmak… şimdi Mars’taki örneklerde neler bulabileceğimiz bakımından beni heyecanlandırıyor.”
Kaynak ve devamına Buradan ulaşabilirsin.
Kars’taki mahkeme kararı ile gündeme gelen topuk kanı uygulaması nedir, neden önemli?

Kars’ta bir mahkeme geçen hafta, bebeklerinden topuk kanı alınmasına karşı çıkan aile lehinde hüküm verdi. Hakimin kararın gerekçesinde alternatif tıbba ithafta bulunması tıp camiası tarafından eleştirildi. BBC Türkçe’ye konuşan uzmanlar ise topuk kanının tedavi edilebilir kalıtsal hastalıkların teşhisinde kilit rol oynadığını söyledi.
Ebeveynlerin topuk kanı alınmasını reddetmesinin üzerine Kars İl Sağlık Müdürlüğü, konuyu yargıya taşıdı.
Ancak Kars Aile Mahkemesi 20 Ağustos’ta, “Topuk kanı almanın çocuğun Anayasa ile korunan yaşam ve sağlık hakkı üzerinde yapacağı olumlu sonuçlarının tıbbi otoritelerce ispatlanmamış olması ve olası bir teşhis ve tedavinin de tıp otoritelerince hala tartışmalı olması” gerekçesiyle aile lehinde hüküm verdi.
Hakim, kararında “alternatif tıp uzmanı” olarak adlandırdığı bir yazarın topuk kanı almanın “çocuğa yapılacak en büyük kötülüklerden olduğunu” ifade etti.
Bunun üzerine Sağlık Bakanlığı karara itiraz etti. Bakanlıktan yapılan açıklamada, “Kesin hüküm niteliği taşımayan mezkur kararın hatalı olduğunu değerlendirdiğimizden, bu karara karşı Bakanlığımızca istinaf yoluna başvuru süreci ivedilikle başlatılmıştır” denildi.
Açıklamada ayrıca “Hukukun, adalet ve doğruluk temelinde vereceği karara olan inancımız tam olduğundan, yargı süreci sonuçlanıncaya kadar Yenidoğan Tarama Programı aynı şekilde devam edecektir” ifadeleri yer aldı.
Türk Tabipleri Birliği (TTB) de konuyla ilgili yazılı açıklama yaptı.
Açıklamada, “Bu karar sadece çocuklarımızda engellenebilir zekâ geriliklerinin artışına neden olmayacaktır; bu yolun açılması zincirleme olarak birçok hastalık durumunda kendi kararını veremeyecek çocuklar hakkında ailelerin keyfi kararlar alarak çocukların tanı ve tedavilerini reddetmelerine zemin hazırlayacaktır” denildi.
Topuktan kan alınması zararlı mı?
BBC Türkçe‘ye konuşan Hacettepe Üniversitesi Çocuk Hastanesi Beslenme ve Metabolizma Bölümü Başkanı Profesör Doktor Ayşegül Tokatlı, topuktan kan alma işleminin bebeklere zarar vermediğini söyledi.
Tokatlı, “Çocuk ve yetişkinden kapiller kan parmaktan alınır, ilk ayda bebeğin parmağından kan alınması zordur, hatta imkansızdır, bu nedenle topuktan alınır. Bunun zararlı olduğunu ifade etmek mantığın alacağı bir şey değildir” dedi ve ekledi:
“Anne babalar bebeklerinden kan aldırmazsa her yıl bu hastalıklarla yüzlerce, belki binlerce bebek geriye dönüşü olmayan olumsuzluklar yaşadıktan sonra tanı alacaklardır. Hatta bunların bir kısmı ölüme yol açabilen hastalıklardır ve bebekler erken tanım durumunda tedavi edilebilecek hastalıklar yüzünden ölebilir, hayatta kalanlar da engelli kalabilir.”
TTB Başkanı Prof. Dr. Alpay Azap da topuk kanı uygulamasıyla ilgili “Bebeğin yalnızca canı yanabilir, bunun dışında hiçbir zararı yok. Ama karşılığında paha biçilmez bilgilere ulaştığımız, bebekleri ciddi hastalıktan, ölümden koruyabileceğimiz bir işlem” ifadelerini kullandı.

Topuk kanı nasıl fark yaratıyor?
Türkiye’de “Ulusal Tarama Programı” kapsamında uygulanan yenidoğan tarama testleri ile Fenilketonüri (PKU), Konjenital Hipotiroidi, Biyotinidaz Enzim Eksikliği, Konjenital Adrenal Hiperplazi, Kistik Fibrosis ve Spinal Musküler Atrofi (SMA) gibi kalıtımsal hastalıkların varlığı tespit edilebiliyor.
BBC Türkçe‘ye konuşan Prof. Dr. Alpay Azap, erken teşhisin özellikle PKU hastaları için büyük öneme sahip olduğunu şu sözlerle vurguladı:
“Bu hastalığa sahip bebekler bir proteini kullanamıyor, o da beyin ve sinir dokusunda birikiyor. Zamanla zeka geriliği ve sinir sistemi sorununa yol açıyor. Ama kişi bu proteini içermeyen bir diyetle beslenirse sağlıklı bir insan olarak hayatını sürebiliyor.”
PKU Aile Derneği Başkanı Deniz Yılmaz Atakay, erken tanının kızının hayatını kurtardığını söyledi.
Atakay, BBC Türkçe‘ye verdiği demeçte “PKU Aile Derneği hikayesi Kızım Lâl ile başladı. 2001’de PKU tanısı aldı. Tanı aşamasında engelli olma durumundan bahsediliyordu. Doğru tedavi ve diyet uygulanmazsa zihinsel engelli olacağı söylendi. Kızımın topuk kanı sayesinde erken tanı alması hayat kurtarıcı oldu” dedi ve ekledi:
“PKU’lu birine maksimum 5-10 gün içinde tanı konulduğu takdirde, ki Türkiye ortalaması 20 gündür, hayat boyu tedaviyle ve özel, düşük proteinli beslenmeyle gayet sağlıklı, hatta ve hatta toplumda örnek alınabilecek düzeyde yetkin bir birey olabilir. Bunu çocuklarımızdan gayet iyi biliyoruz.”
Kaynak ve devamına Buradan ulaşabilirsin.
Kendi kendilerini tedavi eden goriller yeni ilaçların ipucunu verebilir.

Gorillerin kendilerini tedavi süreçlerini takip eden bilim insanları, farklı ilaçların keşifleri için umutlu konuşuyor.
Araştırmacılar, Gabon’da yabani olarak yaşayan gorillerin yediği tropikal bitkilerin en az dört tanesinin tıbbi etkileri olduğunu tespit etti.
Bu bitkiler aynı zamanda bölge yerlisi olan şifacı kişiler tarafından da kullanılıyor.
Yapılan laboratuvar çalışmaları, bu bitkilerin antioksidan ve antimikrobiyal bakımdan zengin olduğunu ortaya koydu. Büyük maymunların, bitkileri iyileştirici özellikleri üzerinden seçerek, kendilerini tedavi ettikleri biliniyor.
Bu yıl içinde gözaltından yara alan bir orangutanın bitki özünü kullanarak yarasını tedavi etmeye çalışması dünyada haber olmuştu.

Yapılan çalışmada araştırmacılar, Gabon’un Moukalaba-Doudou Milli Parkı’ndaki gorillerin yedikleri bitkileri kaydetti.
Bilim insanları yerli şifacı kişilerle de görüştü ve ilaç olma ihtimali yüksek dört ağaç belirledi.
Bunlar, Ceiba pentandra – fromager ağacı, Myrianthus arboreus – dev sarı dut , Milicia excelsa – Afrika tik ağacı ve Ficus – incir ağacıydı.
Bu dört bitkinin tamamı, en az bir çoklu ilaca karşı dirençli olan Koli Basili bakterisine karşı antibakteriyel etki gösterdi.
Araştırmacılar özellikle fromager ağacının test edilen tüm türlere karşı “dikkat çekici bir etki” gösterdiğini aktarıyor.
Gabonlu bilim insanlarıyla aynı araştırmada yer alan İngiltere’deki Durham Üniversitesi’nden antropolog Dr. Joanna Setchell, elde edilen sonuçların “gorillerin kendilerine fayda sağlayan bitkileri yemek için evrimleştiğini” gösterdiğine işaret etti.
Setchell aynı zamanda bu sonuçların “Orta Afrika yağmur ormanlarının barındırdıkları konusunda büyük bir eksiklik içinde olunduğunu” ortaya koyduğunu söyledi.
Gabon, orman filleri, şempanzeler ve gorillerin yanında henüz keşfedilmemiş ormanlara sahip bir ülke.
Ancak kaçak avcılık ve hastalıklar nedeniyle bu bölgeye özgü gorillerin sayısında büyük azalmalar oldu.
Buradaki goriller Uluslararası Doğa Koruma Birliği’nin kritik derecede tehlike altınaki hayvanları gösterdiği kırmızı listede yer alıyor.
Yapılan araştırma PLOS ONE dergisinde yayınlandı.
Kaynak ve devamına Buradan ulaşabilirsin.
Ozempic nedir, vücudu nasıl etkiliyor?

“Zayıflama iğnesi” olarak da bilinen Ozempic, öncelikle Tip 2 diyabet tedavisinde kullanılmak amacıyla tasarlandı.
Ozempic’in Wegovy ve Rybelsus markaları altında satılan diğer reçeteli ilaçlar gibi aktif maddesi semaglutid.
Semaglutid kan şekeri seviyesine etki ederek iştahın kontrol edilmesine yardımcı oluyor.
2021’de yayımlanan semaglutid denemesinde, 68 haftalık süreçte bu ilacı alan hastaların ortalama %15, plasebo verilenlerin de %2 kilo verdiklerini gösterdi.
Bazı katılımcılarsa başlangıç kilolarına kıyasla vücut ağırlığının %20’sini verdi. 2023’te yayımlanan bir araştırmada da semaglutidinin kardiyovasküler (kalp ve damar) hastalık geçmişi olanlardaki kalp krizi ve felç riskini beşte bir azalttığı saptandı.
Ozempic de kan şekerini düşüyor ve insülini düzenliyor.
Haftalık kullanılan ilaç, bağırsaklarda doğal olarak üretilen glukagon benzeri peptit-1 adlı bir hormonu taklit ederek beyne tok olunduğu mesajı yolluyor.
Böylece mideyi daha yavaş boşaltmaya teşvik ederek iştahı sınırlıyor.
Yeni bir araştırmaya göre, obezite tedavisinde kullanılan ilaçlar, verilen kilodan bağımsız olarak kişilerde kalp krizi ve felç riskini azaltabiliyor.
İlaçların ana maddesi olan semaglutidin kan şekeri, kan basıncı veya iltihaplanma üzerinde olumlu bir etkisinin yanı sıra kalp kası ve damarları üzerinde doğrudan etkileri olabileceği keşfedildi.
Diğer yandan son veriler ilaç bırakıldıktan sonra hızla kilo alımının yeniden başladığını gösteriyor.
İlaç son olarak ABD’deki satış fiyatıyla tartışma konusu oldu. Ozempic’in ABD’deki satış fiyatı Avrupa’daki fiyatının 10 katından fazla.
ABD’deki satış fiyatı sorgulandı

Diyabet ve obezite tedavisinde kullanılan Wegovy ve Ozempic ilaçlarının ABD’deki satış fiyatları ABD Federal Ticaret Komisyonu’nun açtığı davayla tartışmaya açıldı.
Komisyon, ülkenin en büyük sigorta şirketleri ve ilaç şirketleri arasında pazarlık yapan firmaları, özellikle insülin ilaçlarının fiyatlarını şişirmekle suçladı. Buna göre firmalar kendi gelirlerini maksimize etmeye çalışıyordu.
ABD’de Wegovy’nin fiyatı aylık 1,349 dolara kadar çıkarken, İngiltere’de ya da Almanya’da aynı ilaç 92 dolarlık fiyat etiketiyle satılıyor.
İki ilacın da yapımcısı Danimarkalı Novo Nordisk, 25 Eylül’de ABD Senatosu tarafından sorgulandı.
ABD Kongresi’ndeki sorgulama sırasında, kongre üyeleri Novo Nordisk yöneticisi Lars Jørgensen’den ilacın fiyatlarını düşürmeyi taahhüt etmesini istedi ancak Jørgensen böyle bir vaatte bulunmadı.
Novo Nordisk, zayıflama ilaçlarının başarısı sayesinde 2023 yılında Fransız lüks üreticisi LVMH’ı geçerek Avrupa’nın en değerli firması olmuştu.
Kaynak ve devamına Buradan ulaşabilirsin.
‘İmmünoterapi hayatımı kurtardı’: Araştırmalar diğer kanser hastalarının şansını artırabilir mi?

İlerlemiş melanom cilt kanseri teşhisi konulan avukat Alex Green’e göre, immünoterapi olmasaydı 2019’da kesin ölmüştü. Kanseri bu tedavi sayesinde durdurulabildi.
İmmünoterapi, hastalıkla savaşmak için vücudun kendi bağışıklık sistemini devreye sokan devrim niteliğinde bir tedavi.
Ancak ne yazık ki şu anda kanserli insanların çoğu immünoterapiden hiçbir fayda görmüyor.
Birçoğu nüksetmekte ya da bağırsak, deri ya da akciğerlerde ağrılı iltihaplanma da dahil önemli yan etkilerle karşılaşıyor.
İngiltere’de milyonlarca sterlinlik yeni bir araştırma programı, hastaların en az yarısının neden immünoterapiye yanıt veremediğini ya da bu zayıflatıcı yan etkilerden muzdarip olduğunu anlamayı amaçlıyor.
Şu anda 42 yaşında olan Alex’e ilk olarak 2012 yılında melanom teşhisi konmuş.
Ameliyatla tedavi edilmiş, ancak üç yıl sonra hastalık lenf bezlerine yayılmıştı.
Alex tümörleri aldırmak için birkaç ameliyat geçirdi. Ardından radyoterapi gören Alex’in taramaları temiz çıktı, ancak iki yıl geçmeden kanseri geri döndü.
Bu aşamada immünoterapi önerildi. “Bu tamamen hayatımı kurtardı” diyor Alex.
“Bu tedavi olmasaydı 2019’da ölmem bekleniyordu ve geride eşim ile o zamanlar dört ve yedi yaşlarında olan iki çocuğumu bırakacaktım.
“Bu benim için hayatımı değiştiren bir tedaviydi ve şu anda sekizinci yılımda tam remisyondayım ve normal ve aktif bir yaşam sürebiliyorum.”
‘Tedavi kolay değil’

Alex, tedavinin kolay olmadığı konusunda uyarıyor.
“Tedavinin sonuçları şaşırtıcı olsa da, bazı zorlukları da beraberinde getirdi. Önemli bazı yan etkiler çıktı ve bu iki hafta boyunca hastanede kalmama neden oldu” diyor.
“Tedaviyi mümkün olduğunca etkili ve hassas hale getirmek için immünoterapinin yan etkilerini araştırmak ve anlamak önemli” diye ekliyor.
Araştırma projesinde Britanya’nın dört bir yanından 16 akademik kurum, Ulusal Sağlık Hizmetleri (NHS) yönetimi ve sağlık kurulu yer alıyor ve 12 biyobilim ve teknoloji şirketiyle birlikte çalışılıyor.
Araştırmacıların inceleyeceği konulardan biri, doktorlara bir kişinin belirli bir ilaçtan fayda görüp görmeyeceğini gösterebilen ve ölçülebilir olan biyobelirteçlerin eksikliği.
Bu biyobelirteçlerin tanımlanmasıyla hem fayda sağlama olasılığı en yüksek olan hastalar seçilebilir, hem de aşılar ve hücre tedavileri gibi yeni tedavilerin önü açılabilir.
Proje, meme, mesane, böbrek ve cilt kanseri için tedavilerini tamamlamış 3.000 hastayı ve tedaviye başlamakta olan 3.000 hastayı kapsayacak.
Araştırma ilerledikçe diğer kanser türleri de eklenebilecek.
Kaynak ve devamına Buradan ulaşabilirsin.
Anöploid Embriyodan Sağlıklı Birey Gelişebilir mi? Başarı Hikayesi.

gelişmesiyle birlikte sağlık sorunları nedeniyle veya başka nedenlerle çocuk sahibi olamayan bireyler sıkça IVF, halk arasındaki ifadeyle tüp bebek yöntemini denemekte. Bu yöntemde de ne yazık ki bazen embriyo ana rahmine tutunamıyor bazense embriyodaki önemli defektler nedeniyle implantasyon işlemine hiç başlanmadan embriyo direk atılıyor.
İlk doğum 42 yaşında
Peki bu tür durumlarda hasta hiç çocuk sahibi olamayacak mı? Son gelen haberlerdeki gelişme de bu tür bir duruma örnek olarak verilebilir. Monica Halem ilk çocuğunu kucağına aldığında 42 yaşındaymış üstelik bu bebeğin doğması da kolay olmamış 15-20 IVF siklusu ve 6 düşükten sonra böyle bir mutlu son meydana gelmiş.
Süre az kaldı, risk artıyor
Halem ardından denemeye devam etmeye karar vermiş ki bu kararı aldığında 44 yaşına girmiş bulunmaktaymış . Bir dişi bireyin vücudunda ergenlikten itibaren sadece 400 adet yumurtası bulunduğu ve bu hücrelerin genelde 50 yaş civarında tükendiği düşünüldüğünde kendisi de dermotolog olan hastanın oldukça kısa bir süresinin kaldığı söylenebilir.

Burada önemli bir nota yer vermekte fayda görüyoruz, fizyolojik olarak hem erkek hem de dişi bireyde yaş ilerledikçe üreme hücrelerinde çeşitli mutasyonların görülme sıklığı artar ve bunun yanı sıra dişi bireylerde 35 yaşından sonra yumurtaların kalitesi ciddi oranda düşer. Üstüne üstlük 42 yaşından sonra atılan ovumların %90 gibi oldukça yüksek bir oranında anöploid durumu gözlemlenir.
Anöploid nedir?
Peki nedir bu anöploidi? Normalde 2n kromozomlu üreme ana hücresinden mayoz bölünme sürecinin sonucunda erkeklerde 4 adet, dişilerde ise 1 adet n kromozomlu gamet meydana gelir. İşte bu süreç esnasında gerçekleşen hatalara bağlı olarak bazen eksik kromozomlu bazense fazladan bir kaç adet kromozom çiftine sahip hücreler oluşur ve bunlardan eksik olanların bulunduğu duruma monosomi adı verilirken fazladan kromozom çifti bulunan duruma ise trisomi adı verilir. Sonuç olarak bu şekildeki kalıtsal sorunlara anöploidi denilmekte.

Olayı daha somut hale getirecek olursak, örneğin Down Sendromu 21. kromozomun fazladan bir kopyasının bulunması sonucu görülen bir otozomal kalıtsal rahatsızlıktır. Bununla birlikte eksik kromozomlu embriyolar genelde gelişemez fakat geliştiği durumlar da yok değildir. Gonozomal kromozomlarda eksiklerden gidecek olursak, örneğin annesinden sadece 22 adet otozomal kromozom çiftini alan bir zigot babasından eğer 22+Y gelirse yaşayamaz. Tam tersine babadan 22+X gelseydi bir Turner dişisi doğabilirdi. Bu durum X kromozomununY kromozomuna göre daha hayati genler içeriyor olabileceği şeklinde yorumlanmaktadır.
18 embriyodan sadece 1 tanesi
Neyse, daha fazla uzatıp sizlere sekmeyi kapattırmadan olaya devam edelim. Monica Halem’in kararlı öyküsünün önündeki en büyük engeller de doğal olarak anlattığımız bu durum olmuş. Üstelik bu süreç esnasında bazı immünolojik sorunların da varlığı farkedilmiş. Tüm bunların ardından 44 yaşına geldiğinde New York’taki bir IVF kliniğine giden Halem’in 18 adet yumurtasının biyopsisi yapılmış ve dışarıda fertilizasyon işlemi gerçekleştirilmiş ancak Maalesef ki aksaklıklar devam etmiş.

Elde edilen 18 embriyonun hepsi de ciddi anormalilere sahipmiş fakat 4 tanesi diğerlerine nazaran daha düzgün bir görünümdeymiş. Bunlardan da erkek olan üçünde monosomi saptanırken dişi olan 4. embriyoda kısmı bir trisomilik gözlemlenmiş. Buna karşın hepsinin de sağlıklı göründüğü kontrolü yapan uzmanın aktardıkları arasında.
Ümit ve azim
En azından bir ihtimalin olduğunu gören Halem bir hayli zor bir karar vererek denemeye karar vermiş. Ek olarak Monica Halem’in bu süreçte hem maddi olarak hem de manevi olarak ciddi manada bir yorgunluk içerisinde bulunmasına karşın, içindeki ümit ve azminin onun en büyük destekçisi olduğunu aktarmakta fayda var.
Kaynak ve devamına Buradan ulaşabilirsin.
Embriyoya dokunmadan SMA tespit edilecek..
Tüp bebek tedavilerinde yıllarca verilen mücadelenin sonunda elde edilen embriyo, en kıymetli hazine değerinde. Bilim insanları, bu kıymetli embriyoya hiç dokunmadan yüzdüğü sıvıdan alınan DNA parçacıkları ile genetik hastalıkları tespit etmenin peşinde. 1 yıl içinde uygulanması düşünülen genetik tarama ile Down sendromu ve SMA’nın embriyo aşamasında tespit edilebileceği belirtiliyor.

Tüp Bebek ve İnfertilite Derneği’nin (TÜBİD) bu yıl 3’üncü kongresinde, yapay zekanın tüp bebek tedavilerindeki yeri ve yüzde 100 sağlıklı bebek doğması için yapılacak genetik testlerdeki son yenilikler paylaşıldı. Bilim insanları yüzde 100 sağlıklı bebek doğması için güçlerini yapay zeka ile birleştirdi.
DNA PARÇACIKLARINDAN ANALİZ
Tüp Bebek ve İnfertilite Derneği (TÜBİD) Başkanı, Kadın Hastalıkları ve Tüp Bebek Uzmanı Prof. Dr. Bülent Tıraş, şu bilgileri verdi: “35 yaşın üzerindeki gebe kadınlara genetik tarama için yapılan amniyosentez, Fetal DNA testleri ile gebeliğin 11-14’üncü haftasında anneden alınan bir tüp kan ile yapılır hale geldi. Annenin kanına bebekten geçen DNA analiz edilip, kromozom analiziyle amniyosenteze gerek kalmaksızın yüzde 99 civarında sonuç veriyor.
Şimdi ise tüp bebek tedavilerinde elde edilen embriyonun yüzdüğü sıvıdan alınan DNA parçacıklarının analiz edilmesi noktasına gelindi. Bu çalışma devrim niteliğinde bir çalışma.” Çalışmanın yüzde 100 doğruluk oranına kavuşturulduktan sonra 1 yıl içinde kullanıma başlanacağını belirten, Prof. Dr. Tıraş, “Biz embriyoya genetik testler yapıyoruz. Bu işlemi yaparken, embriyologlar tarafından embriyodan hücre alıyoruz. Bu işlem önümüzdeki 1 yıl içinde ‘Non-invaziv PGT’ ile yani embriyoya biyopsi yapmadan, dokunmadan örnek elde edilmesi işlemi haline gelecek” dedi.
Kaynak ve devamına Buradan Ulaşabilirsin.
Kalp krizini dakikalar içinde teşhis edebilen kan testi geliştirildi.
Johns Hopkins Üniversitesi’nden araştırmacılar, kalp krizini dakikalar içinde teşhis edebilen hızlı ve doğru bir kan testi geliştirdi. Bu yenilikçi test, acil tedavi süreçlerini hızlandırarak hayat kurtarma potansiyeline sahip.

Kalp krizleri, hastayı iyileştirmek için hemen müdahale gerektirir. Ancak, erken teşhis genellikle oldukça zorlayıcıdır.
Johns Hopkins Üniversitesi’nde araştırma bilimcisi olan Peng Zheng, bu durumu şu şekilde açıklıyor:
“Kalp krizlerinin hızlı bir şekilde teşhis edilmesi hayati önem taşırken, klinik ortam dışında erken teşhis yapmak çok zor, hatta imkansız hale gelebiliyor. Geliştirdiğimiz yeni teknoloji, bir kişinin kalp krizi geçirip geçirmediğini hızlı ve doğru bir şekilde belirlememize olanak tanıyor.”
Her yıl yalnızca ABD’de 800,000’den fazla insan kalp krizi geçiriyor.
Kalp krizinin tanısını koymak, belirtilerin büyük farklılıklar göstermesi ve biyolojik sinyallerin erken aşamalarda ince ve gözden kaçabilecek kadar belirgin olmaması nedeniyle oldukça zordur.
Yeni testin işleyişi
Bu icadın kalbinde, kanın test edildiği, yenilikçi bir nano yapısal yüzeye sahip küçük bir çip bulunuyor.
Johns Hopkins Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü’nden kıdemli yazar Ishan Barman, teknolojiyi şu sözlerle tanımlıyor:
“Çipin ‘metasurface’ özelliği, Raman spektroskopisi analizi sırasında elektriksel ve manyetik sinyalleri artırarak, kalp krizi biyomarkerlerinin saniyeler içinde görünür hale gelmesini sağlıyor. Bu, testin mevcut yöntemlere kıyasla hem daha hızlı hem de daha hassas olmasını sağlıyor.”
Bu yenilikçi yaklaşım, mevcut testlerle hiç tespit edilemeyebilecek kalp krizi biyomarkerlerini bile tespit edebiliyor.
Bir damla kan ile, birkaç saniye içinde teşhis
Bu teknoloji, klinik ortamda hızlı teşhis için geliştirilmiş olsa da, araştırmacılar daha geniş uygulama alanları öngörüyor.
Barman, “Gelecekte, bu teknolojinin el tipi bir cihaz haline getirilmesini umuyoruz. Bir damla kan ile, birkaç saniye içinde teşhis elde edebiliriz” diyor.
Bu tür bir araç, sahada ilk yardım ekipleri veya bireyler tarafından evde kullanılmak üzere son derece değerli olabilir. Ayrıca, bu teknolojinin kalp krizi teşhisinin ötesinde, kanser ve enfeksiyöz hastalıkları tespit etmek için de uyarlanabileceği belirtiliyor.
Sonraki adımlar
Araştırma ekibi, kan testini geliştirmeyi ve daha büyük klinik denemeler yapmayı planlıyor.
Testin hızı, doğruluğu ve hastane dışı ortamlarda kullanım potansiyeli, kardiyovasküler bakım tanı sisteminde önemli bir ilerleme temsil ediyor.
Barman, “Bu platform teknolojisi için hiçbir kısıtlama yok. Ticari potansiyeli muazzam” diyor.
Geliştirme süreci devam ettikçe, bu yenilikçi kan testi, kalp krizlerinin teşhis ve tedavi yöntemlerini dönüştürebilir, kritik anlarda hızlı müdahale olanağı sağlayarak sayısız hayat kurtarabilir.
Kaynak ve devamına Buradan ulaşabilirsin.
Yerli kuduz aşısında klinik öncesi aşamaya geçildi.
Türk bilim insanları, hayvanlara yönelik üretilen kuduz aşısının ihraç edildiğini, insana yönelik yerli kuduz aşısı üretiminde ise klinik öncesi aşamaya geçildiğini bildirdi.

Bursa Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi Viroloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Kadir Yeşilbağ, insana yönelik yerli kuduz aşısına ilişkin preklinik (klinik öncesi) çalışmalara geçildiğini söyledi.
Erciyes Üniversitesinin ev sahipliğinde düzenlenen 5. Uluslararası Aşı Bilimi Kongresi’ne katılmak için Kayseri’de bulunan Yeşilbağ, kuduz hastalığının insanlık tarihinde bilinen en eski zoonoz (hayvanlarla insanlar arasında geçiş yapabilen hastalıklar) bir hastalık olduğunu belirtti.
Kuduz hastalığına yakalanan insanların hemen hemen tamamının hayatını kaybettiğinin görüldüğüne değinen Yeşilbağ, bu nedenle mutlaka tedavi uygulanması gerektiğini ifade etti.
Yeşilbağ, Türkiye’nin yüksek kuduz riski altındaki ülkelerden olduğuna dikkati çekerek, kuduzun taşıyıcısı çok sayıda hayvan türü bulunduğunu bildirdi.
Yarasalar, vahşi hayattaki etçil hayvanlar, kedi ve köpeklerin bu sınıfa girdiğini dile getiren Yeşilbağ, “Bunlar içindeki en önemli rolü köpekler üstleniyor. İnsanlardaki vakaların yüzde 99’dan fazlası köpeklerle ilişkilidir. Ülkemizde yılda 450 bin civarında kuduz riskli temas vakası ortaya çıkıyor. Bu sayı her geçen gün artmaktadır, düzenli artış göstermektedir. Buradaki temel etkenlerden biri de doğal olarak insan, hayvan temaslarının artmış olmasıdır. Genel olarak köpek popülasyonunun da bunu etkilediğini değerlendirebiliriz.” değerlendirmesinde bulundu.
Hayvana yönelik üretilen kuduz aşısı ihraç ediliyor
Yeşilbağ, Türkiye’de kuduz hastalığına yakalanmış insanlara, dünyada bilimsel olarak en son tedavi yöntemi neyse onun uygulandığını söyledi.
Kuduz hastalığında kullanılacak aşının yerlileştirilmesinin önemine dikkati çeken Yeşilbağ, şunları kaydetti:
“Türkiye aslında kuduz aşısını üretmeye başlayan ilk ülkelerden birisi. Çok geçmişe dayalı bir tarihimiz var fakat zamanla teknolojik gelişmelere ayak uydurulamadığı için Türkiye’de kuduz aşısı üretimi sekteye uğramış. Güncel olarak özel sektör ve üniversite işbirliğiyle yaptığımız çalışmalarla Türkiye’de hayvanlar için kuduz aşısının geliştirilmesi ve üretimine yönelik araştırma, geliştirme, altyapı ve üretim faaliyetlerini yeniden başlattık. Şu anda bu aşı yurt dışına gönderiliyor. Türkiye’de de lisanslanması için birtakım çalışmalar tamamlanmak üzere.”
İnsana yönelik kuduz aşısında klinik öncesi çalışmalara başlandı
Yeşilbağ, hayvanlarda kullanım için yılda yaklaşık 2 milyon doz, insanlarda kullanım için yaklaşık 1,5 milyondan fazla kuduz aşısının ithal edildiğine işaret etti.
İnsana yönelik yerli kuduz aşısıyla ilgili çalışmaların sürdüğünü belirten Yeşilbağ, şu bilgileri verdi:
“Farklı özel sektör kuruluşlarının yaptığı çalışmalar var. Adıyaman’da kurulu hayvan sağlığına yönelik daha önceden faaliyetler gösteren ama insan sağlığına yönelik çalışmaları da olan hatta Covid-19 sürecinde projeler yürütmüş bir özel sektör kuruluşuyla yerli insan kuduz aşısının geliştirilmesiyle ilgili proje gerçekleştirdik. Şu anda tamamlanma aşamasında. Buradaki temel amacımız, bu aşının araştırma, geliştirme aşamalarını yani preklinik aşamalarını gerçekleştirmekti. Bununla ilgili mevcut insan kaynağımızla ve altyapımızla bunu başarabileceğimizi göstermiş bulunuyoruz. Şu anda preklinik aşamada.”
Kaynak ve devamına Buradan ulaşabilirsin.

