Stresli beyin bağışıklık sistemini nasıl zayıflatabilir?

Stres, bağırsak mikrobiyomunun düzensizliğine yol açar ve bu da iltihaplanmaya ve vücudun enfeksiyonu savuşturma yeteneğinde bir düşüşe neden olur.

Sanatçı: Sara Reardon

Vagus siniri, amigdala (kırmızı; sanatçının illüstrasyonu) adı verilen beyin bölgesini bağırsaktaki Brunner bezleri için sinirlere bağlar.Kredi: Sebastian Kaulitzki / Bilim Fotoğraf Kütüphanesi

Bir araştırmaya göre, stres insanları hasta hissettirebilir ve bağırsaktaki bakteriler suçlanabilir1 farelerde. Araştırma, stresli bir beynin bağırsaktaki belirli bezleri doğrudan kapattığını, bağırsak bakterilerini ve vücudun daha geniş bağışıklık sistemini etkilediğini gösteriyor.

Çalışmayı gözden geçiren İrlanda’daki University College Cork’tan sinirbilimci John Cryan, çalışmanın “teknik bir güç gösterisi” olduğunu söylüyor. Bağırsak-beyin bağlantısı üzerine yapılan çalışmaların çoğu, bakterilerin beyni nasıl etkilediğine odaklanmıştır, bu nedenle Cryan, psikolojik durumların bakterileri ‘yukarıdan aşağıya’ nasıl kontrol edebileceğine dair araştırmaları memnuniyetle karşılamaktadır. “Bu, yapbozun gerçekten harika bir parçası” diyor. Araştırma 8 Ağustos’ta Cell bülteninde yayımlandı.

Bağırsak-beyin muhabbeti

Araştırmacılar uzun zamandır bağırsak ve beynin birbiriyle ‘konuştuğunu’ biliyorlar. Stres altında beyin, inflamatuar bağırsak hastalığı gibi bağırsak rahatsızlıklarını tetikleyebilecek hormonların salınımını teşvik eder. Bağırsaktaki bazı bakteriler beyni ve davranışı etkileyen kimyasal sinyalleri serbest bırakabilir.

Ancak sinirsel iletişim yolları daha az anlaşılmıştır. Daha fazla bilgi edinmek için, Almanya’nın Tübingen kentindeki Max Planck Biyolojik Sibernetik Enstitüsü’nden sinirbilimci Ivan de Araujo ve meslektaşları, ince bağırsağın duvarlarında bulunan Brunner bezleri adı verilen küçük organlara odaklandı. Bu bezler hakkında çok az şey bilinmektedir, bunun dışında mukus üretirler ve çok sayıda nöron içerirler.

De Araujo’nun ekibi, farelerin Brunner bezlerinin çıkarılmasının hayvanları enfeksiyona karşı daha duyarlı hale getirdiğini buldu. Aynı zamanda iltihaplanma belirteçlerini, bir bağışıklık kimyasalları selini ve dokulara zarar verebilecek hücreleri de artırdı. Ekip, insanlarda da benzer bir etki gördü: Brunner’in bezlerini içeren bağırsakların bir kısmından tümörleri çıkarılan insanlar, diğer bölgelerden tümörleri çıkarılmış olan insanlardan daha yüksek seviyelerde beyaz kan hücrelerine (iltihaplanma belirteci) sahipti.

Kat hizmetleri bakterileri

Daha yakın analizler, Brunner bezlerinin farelerden çıkarılmasının, ince bağırsakta yaşayan Lactobacillus cinsindeki bakterileri ortadan kaldırdığını gösterdi. Sağlıklı bir gastrointestinal sistemde, Lactobacilli, bağırsağı kaplayan hücreler arasında harç görevi gören proteinlerin üretimini uyarır ve belirli besinlerin kan dolaşımına girmesine izin verirken bağırsak içeriğinin çoğunu içeride tutar. Ancak Lactobacilli gittiğinde, bağırsak ‘sızdırır’ ve “kana geçmemesi gereken şeyler bunu yapar”, diyor Araujo. Bağışıklık sistemi bu yabancı moleküllere saldırarak Brunner bezleri olmayan farelerde görülen iltihaplanma ve hastalığa neden olur.

Araştırmacılar daha sonra bezlerin nöronlarını incelediler. Nöronların, bağırsak ve beyin arasındaki bir iletişim yolu olan vagus sinirindeki liflere bağlandığını buldular. Bu lifler doğrudan beynin duygu ve stres tepkisinde rol oynayan amigdalaya gider. Sağlam Brunner bezlerine sahip fareleri kronik stres altına yerleştirmek, bezleri çıkarmakla aynı etkiye sahipti: Lactobacillus seviyeleri düştü ve iltihaplanma arttı. Bu, stresin Brunner bezlerini kapattığını gösteriyordu.

Stresli beyin bağışıklık sistemini nasıl zayıflatabilir? (nature.com): Stresli beyin bağışıklık sistemini nasıl zayıflatabilir?

Neandertal kemiklerinde saklı bulunan bilinen en eski insan virüsleri

50.000 yıllık Neandertal iskeletlerinin genetik analizi, modern insan patojenleriyle ilgili üç virüsün kalıntılarını ortaya çıkardı ve araştırmacılar bunların yeniden yaratılabileceğini düşünüyorlar.

Neandertaller, modern insanlarla aynı virüslerin bazılarından etkilendi.

Bugün insanlığı rahatsız eden üç yaygın virüsün genetik dizileri, kalıntılarından izole edilmiştir. Neandertallerin 50.000 yıldan daha uzun bir süre önce yaşamış.

Marcelo Briones Brezilya’daki São Paulo Federal Üniversitesi’nde, bu virüsleri sentezlemenin ve modern insan hücrelerini laboratuvarda enfekte etmenin mümkün olabileceğini söylüyor.

ARİP ateşler ve olağandışı enfeksiyonlar, tedavi için Avindra Nath’ın kliniğine gelen HIV’li insanlar arasında yaygındır. Ancak 2005 yılında kollarını ve bacaklarını hareket ettirmekte zorlanan genç bir adam ortaya çıktığında, Nath şaşkına döndü. Adama birkaç yıl önce HIV teşhisi konmuş olmasına rağmen, yeni semptomları motor nöron hastalığı olarak da bilinen amyotrofik lateral skleroz (ALS) semptomlarıyla eşleşti. HIV’ini kontrol altına almak için Nath, onu antiretroviral ilaçlar almaya ikna etti. Herkesin sürprizine göre, ALS semptomları da düzeldi.

ALS, istemli hareketi kontrol eden sinir hücrelerinin ilerleyici bir şekilde bozulması ve ölümü sonucu oluşur. Bu yıkımı neyin tetiklediği belirsizdir, ancak iyileşme nadirdir. Baltimore’daki Johns Hopkins Üniversitesi’nde bir immünoloji kliniği işleten Nath, kafası karışmış bir şekilde tıbbi literatürü araştırmaya başladı. Orada, ALS semptomları antiretrovirallerle (virüslerin çoğalmasını durduran ilaçlar) iyileşen HIV ve ALS’li diğer insanları buldu. Bu nörolojik durum, DNA’mızda saklanan ve HIV tarafından hayata döndürülen uyuyan bir virüs tarafından tetiklenebilir mi?

Bu soru sadece ALS’nin üzerinde durmuyor. Giderek artan bir şekilde, multipl skleroz (MS), şizofreni ve hatta tip 1 diyabet gibi durumların bazı durumlarda genomlarımızda gömülü olan eski virüsler tarafından tetiklenebileceği ihtimaline uyanıyoruz. Belirli koşullar altında, canlanırlar ve kendilerinin mutasyona uğramış versiyonlarını üretmeye başlarlar, bu da bağışıklık sistemini komşu dokulara saldırmak ve yok etmek için tetikler.

New York’taki Cornell Üniversitesi’nde moleküler biyolog olan Cedric Feschotte, “Bu çılgınca yeni bir hastalık teorisi” diyor. Ve şimdiden yeni tedavilere giden yolu işaret ediyor.

DNA’mızda Gömülü Olan Eski Virüsler Yeniden Uyanabilir ve Hastalıklara Neden Olabilir | Yeni Bilim Adamı (newscientist.com): Neandertal kemiklerinde saklı bulunan bilinen en eski insan virüsleri Neandertal kemiklerinde saklı bulunan bilinen en eski insan virüsleri | Yeni Bilim Adamı (newscientist.com): Neandertal kemiklerinde saklı bulunan bilinen en eski insan virüsleri

Neandertallerin yemek pişirme becerileri kuşlar ve taş aletlerle test edildi..

Antik Neandertal yiyecek hazırlama tekniklerini anlamak için araştırmacılar, çakmaktaşı aletler kullanarak beş yabani kuşu kesti ve kızarttı.

Tarafından 
James Woodford’un fotoğrafı.

Bir araştırmacı, Neandertallerin yemek pişirme becerilerini inceleyen bir deneyin parçası olarak bir kuş koparıyor.

Arkeologlar, Neandertallerin mutfak yetenekleri hakkında daha fazla bilgi edinmek için sadece ateş, elleri ve taş aletler kullanarak beş yabani kuşu pişirip hazırladılar. Deney, eski akrabalarımızın hayvanları çakmaktaşı bıçaklar kullanarak kendilerine zarar vermeden kesmelerinin önemli bir el becerisi gerektirdiğini gösteriyor.

Neandertallerin yaklaşık 40.000 yıl öncesine kadar Avrupa ve Asya’da yaşadı. Ocaklar birçok Neandertal bölgesinde bulundu ve ayrıca kanıtlarımız da var. filler gibi büyük hayvanları avladı ve mağara aslanları.Mariana Nabais İspanya’nın Tarragona kentindeki Katalan İnsan Paleoekolojisi ve Sosyal Evrim Enstitüsü’nde, bilim insanlarının yemek pişirme ve kasaplık gibi eski aktiviteleri o sırada mevcut olan araçlarla çoğaltarak, tarih öncesi insanların nasıl yaşadığına dair fikir edinebileceklerini söylüyor.

O ve meslektaşları, yaklaşık 90.000 yıl öncesine tarihlenen Portekiz’deki birikintilerden çıkarılan Neandertallerle ilişkili arkeolojik kuş kalıntılarını daha iyi anlamak istediler.

Ekip, Portekiz’deki bir yaban hayatı rehabilitasyon merkezinde ölen ve arkeolojik birikintilerde bulunanlara benzer büyüklükte ve türde olan beş kuş seçti: iki leş kargası (Corvus corone), bir bayağı tahta güvercini (Columba palumbus) ve iki Avrasya yakalı güvercin (Streptopelia decaocto). Deneyde kullanılan aletler litik teknoloji öğrencileri tarafından hazırlanan çakmaktaşı pullarıydı.

Neandertallerin yemek pişirme becerileri kuşlar ve taş aletlerle test edildi | Yeni Bilim Adamı (newscientist.com): Neandertallerin yemek pişirme becerileri kuşlar ve taş aletlerle test edildi..

 Magnapinna Mürekkep Balığını (bigfin kalamarı) Gözlemlemek

Bigfin kalamarları, kendilerine özgü bir morfolojiye sahip olan, nadiren görülen bir kafadanbacaklılar grubudur. Magnapinnidae familyasına yerleştirilirler.

Ailenin yalnızca larva, paralarval ve genç örnekleri görülmüştür. Zamanla, Magnapinnalara benzer bir morfolojiye sahip olduğu görülen ve “uzun kollu kalamar ” lakaplı olan bazı hayvanların birkaç videosu çekilmiştir.

Ancak bu canlıların yetişkin örneklerinden hiçbiri yakalanmadığı veya örneklenmediği için, bunların aynı cinsten mi yoksa sadece uzak akraba mı olduğu bilinmemektedir.

Bigfin kalamarının kolları ve dokunaçları son derece uzundur. Bu kolların 4 ila 8 metre uzunluğunda olduğu düşünülmektedir. Bu uzantılar vücuda dikey durarak canlının dirseklerini oluşturmaktadırlar.

Bilim insanları, bigfin kalamarının kollarını ve dokunaçlarını deniz tabanı boyunca sürükleyerek yerden yenilebilir organizmaları kaptığını ve beslendiğini düşünmektedirler.

Kaynak: sıradışı bilim, sohbet panosu

Şiddetli covid-19 geçiren kişiler yıllar sonra bilişsel gerileme gösterir.

Pandeminin ilk dalgasında covid-19 ile hastaneye kaldırılan kişilerin analizi, bilişsel yeteneklerinde devam eden düşüşün 10 IQ puanı kaybetmeye eşdeğer olduğunu ortaya koydu..

Covid-19’un fiziksel ve zihinsel sağlık üzerinde kalıcı etkileri olabilir.

Pandeminin ilk dalgası sırasında covid-19 ile hastaneye kaldırılan kişilerin bilişsel yetenekleri, yıllar sonra bile beklenenden daha düşük kalıyor ve bunun onları iş değiştirmeye zorladığına dair bazı kanıtlar var.

“Bulduğumuz şey, ortalama bilişsel eksikliğin, yaşları için ne beklendiğine bağlı olarak 10 IQ puanına eşdeğer olduğuydu” diyor Maxime Taquet Oxford Üniversitesi’nde Ekibi, Birleşik Krallık’ta covid-19 ile hastaneye kaldırılan ve 31 Mart 2021’den önce taburcu edilen 475 kişiye baktı. Hepsi, başka bir çalışmanın parçası olarak hastaneden taburcu olduktan altı ay sonra psikiyatrik ve bilişsel değerlendirmeleri tamamlamıştı. Taquet’in ekibi, değerlendirmeleri iki ila üç yıl sonra tekrarlamalarını istedi ve ortalama olarak insanların depresyon ve anksiyete belirtilerinin yüksek olduğunu buldu ve yorgunluk daha da kötüleşmişti. Taquet, “Daha fazla insan iyileşmekten daha kötüye gidiyor” diyor.

Genel olarak, yüzde 47’si ikinci değerlendirmede altı ayda yüzde 34 ile karşılaştırıldığında orta ila şiddetli depresyona sahipken, yüzde 40’ı ilk testlerde yüzde 26 ile karşılaştırıldığında orta ila şiddetli yorgunluğa sahipti. Orta ila şiddetli kaygısı olan kişilerin oranı daha küçük bir değişiklik gördü ve yüzde 23’ten yüzde 27’ye yükseldi.

Bilişsel değerlendirmelerin sonuçları değişmedi, hem başlangıç hem de takip testlerinde 10 IQ puanına eşdeğer bir ortalama bilişsel eksiklik vardı. Ekip üyesi, katılımcılar hastaneye kaldırılmadan önce test edilmediğinden, karşılaştırılacak bir temel olmadığını söylüyor Paul Harrison’ın fotoğrafı., ayrıca Oxford Üniversitesi’nde. Bunun yerine, ekip, sonuçları aynı yaş, cinsiyet ve eğitim seviyesindeki insanlar için beklenenlerle karşılaştırdı. 

Şiddetli covid-19 geçiren kişiler yıllar sonra bilişsel gerileme gösteriyor | Yeni Bilim Adamı (newscientist.com): Şiddetli covid-19 geçiren kişiler yıllar sonra bilişsel gerileme gösterir.

Anne karnında kıtlığa maruz kalma, onlarca yıl sonra diyabet riskini iki katına çıkarır.

On milyondan fazla insan üzerinde yapılan araştırmalar, erken gebelik döneminin yetersiz beslenmeye maruz kalmak için en savunmasız zaman olduğunu göstermektedir.

Kıtlıkta doğan çocuklar, yetersiz beslenme gibi iyi belgelenmiş ani etkiler yaşarlar, ancak onlarca yıl sonra sağlık sonuçlarını tam olarak belirlemek zor olmuştur.Kredi bilgileri: Muhammed Hamoud / Getty

Bir araştırmaya göre, gebe kaldıktan kısa bir süre sonra anne karnında kıtlığa maruz kalan kişilerin, erken gebelikte aşırı gıda kıtlığı yaşamayanlara göre yetişkinlere göre diyabet geliştirme olasılığı iki kat daha fazladır1 neredeyse bir asır önce Ukrayna’da doğan on milyondan fazla insanın.

Bugün Science’da yayınlanan bulgular, hamilelik sırasındaki kıtlıkların uzun vadeli sağlık etkilerine bir pencere açıyor. Viyana’daki Avusturya Tedarik Zinciri İstihbarat Enstitüsü’nde epidemiyoloji konusunda uzmanlaşmış bir veri bilimcisi olan Peter Klimek, büyük çalışmanın aynı zamanda gelişmekte olan bebeklerin yetersiz beslenmeye karşı en savunmasız olduğu belirli dönemi de belirlediğini söylüyor. “Bunun daha kapsamlı bir şekilde yapıldığı hiçbir şey görmedim” diyor bir perspektif makalesinin ortak yazarı olan Klimek2 çalışma ile birlikte yayınlandı.

Kalıcı etkiler

Her ne kadar kıtlıkların anlık ve kısa vadeli etkileri olsa da3 – yetersiz beslenme ve beslenme yetersizlikleri gibi – iyi belgelenmiştir ve insanların onlarca yıl sonra yaşadıkları sağlık sonuçlarını belirlemek zor olmuştur. New York’taki Columbia Üniversitesi’nde epidemiyolog ve en son çalışmanın ortak yazarı olan L. H. Lumey, bu tür çalışmaların araştırmacıların büyük insan gruplarını zaman içinde tutarlı bir şekilde izlemelerini gerektirdiğini söylüyor. Avusturya’da yapılan önceki çalışmalar4 ve Hollanda5 Hamilelik sırasında kıtlığa maruz kalmanın bir bebeğin daha sonraki yaşamında diyabet geliştirme riskini artırabileceğine dair ipuçları bulmuşlardır. Ancak bu çalışmalar nispeten küçüktü ya da kıtlığın şiddeti ve insanların buna maruz kalması konusunda belirsizlikler vardı, diyor Klimek.

Lumey, Ukrayna’da 1932’den 1933’e kadar yaşanan ve kısa vadede yaklaşık dört milyon ölümle sonuçlanan Holodomor kıtlığının, doğum öncesi gıda kıtlığı ile diyabet riski arasındaki bağlantıyı inceleme fırsatı sağladığını söylüyor. Kıtlığın iyi tanımlanmış bir zaman çerçevesi olduğunu, çok sayıda insanı etkilediğini ve kapsamlı bir şekilde belgelendiğini söylüyor.

Lumey, meslektaşlarıyla birlikte 1930 ve 1938 yılları arasında doğan 10.186.016 Ukraynalının doğum verilerini bir araya getirdi. Bunlar arasında, yirminci yüzyılın ilk yıllarında tip 2 diyabet teşhisi konan 128.000’den fazla kişi vardı.

İki kat risk

Ekip, her bir kişinin yaşadığı kıtlığın ciddiyetini tahmin etmek için, gıda kıtlığından etkilenen 16’sı da dahil olmak üzere Ukrayna’nın 23 bölgesinde meydana gelen aşırı ölümlerin sayısını analiz etti ve bölgeleri aşırı, çok şiddetli, şiddetli veya hiç kıtlık yaşanmayan bölgeler olarak sınıflandırdı.

Grup, 1934’ün başlarında doğan ve kıtlığın zirvesi sırasında gebe kalacak olan insanların, gelişimlerinin erken aşamalarında kıtlığa maruz kalmayanlara göre yetişkin olarak tip 2 diyabet geliştirme riskinin daha yüksek olduğunu buldu. Aşırı kıtlık yaşayan bölgelerde gebe kalan insanlar arasında, durumun gelişme riski iki katından fazla arttı. Rahimde şiddetli kıtlığa maruz kalanların, doğumdan on yıllar sonra tip 2 diyabet geliştirme olasılığı, kıtlık olmayan bölgelerdekilere göre yaklaşık 1,5 kat daha fazlaydı.

Kıtlık sırasında gebeliğin sonraki aşamalarında olan insanlar arasında diyabet riskinde bir artış olmadı, bu da erken hamileliğin yetersiz beslenmeye maruz kalmak için en savunmasız zaman olduğunu düşündürdü.

Bulgular, araştırmacıların artan diyabet riskinin arkasındaki mekanizmaları birbirinden ayırmak için hayvan çalışmaları yürütmeleri için temel oluşturuyor. Örneğin, kıtlık sırasında fetüsün DNA’sında epigenetik değişiklikler adı verilen mutasyonlar tarafından tetiklenebilir. Lumey, “Biyologların artık çiğnemeye başlayabileceği bir olayla karşı karşıyayız” diyor.

Anne karnında kıtlığa maruz kalma, onlarca yıl sonra diyabet riskini iki katına çıkarır (nature.com): Anne karnında kıtlığa maruz kalma, onlarca yıl sonra diyabet riskini iki katına çıkarır.

Mikrodalga fırınınızın kendi mikrobiyomu vardır.

Ev ve laboratuvar cihazlarında yaşayan bakterilerin araştırılması, sağlam bir ekosistem bulmaktadır.

Bu hikayeyi okuduktan sonra mikrodalga fırınınızı temizlemek isteyebilirsiniz.Kredi bilgileri: Maksim Kostenko/Alamy

Ekstremofiller’, kavurucu hidrotermal menfezler, sıfırın altındaki Antarktika buzu ve Dünya’nın kabuğunun ezici basınçları da dahil olmak üzere en zorlu ortamlarda hayatta kalabilen ve hatta gelişebilen organizmalardır. Şimdi, daha yaya bir ortamda keşfedildiler: mikrodalga fırınlar.

Önceki çalışmalar, bulaşık makineleri gibi mutfak aletlerinde farklı mikrop toplulukları bulsa da1 ve kahve makineleri2Bu, mikrodalga fırının kendi mikrobiyomuna sahip olduğu için ilk kez araştırılmasıdır. Bugün Frontiers in Microbiology’de yayınlanan araştırma3, yaygın bir yanılgıya meydan okuyan mevcut çalışmalara katkıda bulunuyor: mikrodalga radyasyonu, Escherichia coli ve Salmonella gibi gıda kaynaklı hastalıklara neden olan bakterileri ısıtır ve tamamen öldürür.

“Hepimize, 1980’lerden beri, bir mikrodalga fırın kullanırsanız, her şeyi ısıtır – her şeyi öldürür” diyor Edmonton, Kanada’da ‘Mikrop Adam’ olarak bilinen serbest mikrobiyolog Jason Tetro. Bu çalışmanın “önemli” olduğunu söylüyor, çünkü bu cihazlardaki, özellikle de paylaşılan cihazlardaki potansiyel patojenlere ışık tutuyor.

Zaplanan her şey öldürülmez

İspanya’daki Valencia Üniversitesi’nde mikrobiyolog olan Alba Iglesias ve meslektaşları, bazıları evlerde olmak üzere 30 mikrodalga fırını temizledi; bazıları ofisler gibi geniş alanlarda paylaşılan; ve bazıları laboratuvarlarda numuneleri ve kimyasal çözeltileri ısıtmak için kullanılır. Ekip daha sonra örneklerini Petri kaplarında kültürledi ve büyüyen mikropların cinslerini belirledi. Ayrıca, cihazların içindeki bakteri çeşitliliği hakkında bir fikir edinmek için mikrodalga fırınlardan alınan materyaldeki DNA’yı da sıraladılar.

Kültürlerde toplam 101 bakteri suşu üremiştir. Baskın olanlar, genellikle insan derisinde ve insanların sıklıkla dokunduğu yüzeylerde yaşayan Bacillus, Micrococcus ve Staphylococcus cinslerine aitti. İnsan derisi bakterileri her üç mikrodalga fırın türünde de mevcuttu, ancak ev ve ortak kullanımlı cihazlarda daha bol miktarda bulunuyordu. Klebsiella ve Brevundimonas da dahil olmak üzere gıda kaynaklı hastalıklarla ilişkili birkaç bakteri türü de ev tipi mikrodalgalardan elde edilen bazı kültürlerde üremiştir.

Laboratuvar mikrodalga fırınları, bakterilerin en büyük genetik çeşitliliğini içeriyordu. Araştırmacılar, bu cihazlarda radyasyona, yüksek sıcaklıklara ve aşırı kuruluğa dayanabilecek hem mutfak tezgahı bakterileri hem de ekstremofiller buldular.

İspanya’daki Valencia Üniversitesi’nde de mikrobiyolog olan ortak yazar Manuel Porcar, “Mikroorganizma çeşitliliğini bulmak için çok egzotik – coğrafi olarak – yerlere gitmenize gerek yok” diyor.

Ekip, mikrodalga fırınlarda buldukları ekstremofil suşların, tekrarlanan radyasyon turlarından kurtularak evrimsel olarak ‘seçilmiş’ olabileceğini ve toksik atıkların biyoremediasyonu gibi biyoteknolojik uygulamalara sahip olabileceğini öne sürüyor. Porcar, bir sonraki adımın mikrodalga kullanımının bu bakterileri zaman içinde nasıl etkileyebileceğini araştırmak olduğunu söylüyor.

Ancak genel halk için, çalışmanın sonuçları daha basittir. Porcar, “Mikrodalga saf, bozulmamış bir yer değildir” diyor. Ayrıca korkulacak patojenik bir rezervuar değil, diyor. Ancak mutfak mikrodalga fırınınızı sık sık temizlemenizi tavsiye ediyor – tıpkı potansiyel bakterileri ortadan kaldırmak için mutfak yüzeylerinizi fırçaladığınız gibi.

Mikrodalga fırınınızın kendi mikrobiyomu vardır (nature.com): Mikrodalga fırınınızın kendi mikrobiyomu vardır.

Kan testleri yakında Alzheimer riskinizi tahmin edebilir..

Bilim adamları, Alzheimer hastalığının ilerlemesini yansıtan ve tedavileri iyileştirebilecek biyobelirteçlere yaklaşıyorlar.

Alzheimer hastalığında, anormal miktarlarda amiloid β proteinleri beyinde plaklar oluşturmak için bir araya toplanır. Kredi: NOBEASTSOFIERCE/Bilim Fotoğraf Kütüphanesi

Birçok Alzheimer araştırmacısı gibi, nörolog Randall Bateman da kendi alanında hayal kırıklıklarına katlandığı için coşkuya eğilimli değil. Ancak o ve diğerleri son zamanlarda heyecanlanmak için büyük bir neden buldular. Sadece birkaç yıl içinde, Alzheimer riskiniz için basit bir kan testi olacağını tahmin ediyor. “Herhangi bir aile hekimi bunu yapabilir.”

St. Louis, Missouri’deki Washington Üniversitesi’nde bulunan Bateman, yaklaşık 20 yıldır Alzheimer hastalığı ile ilgili klinik deneyler yürütüyor. “Gördüğüm kadarıyla, bu çok olası bir senaryo” diyor. “Tıpkı kan kolesterolünüzü kontrol ettirmek ve ardından seviyeler çok yüksekse statin vermek gibi olacak.”Dünya çapında 55 milyondan fazla insanı etkileyen hastalığın görünümündeki bu olağanüstü geri dönüş, iki şeye dayanıyor – her ikisi de birçok kişi tarafından sadece on yıl önce neredeyse imkansız olduğu düşünülüyordu. Birincisi, yeterince erken yakalanırsa hastalığı yavaşlatabilecek ilaçlar şimdi piyasaya çıkıyor. İkincisi, bilim adamları Alzheimer için nispeten ucuz ve son derece doğru kan bazlı biyobelirteçler geliştirdiler.

Bu biyobelirteçler – kan veya dokuda bulunan ve birinin tıbbi durumunu gösterebilecek herhangi bir biyolojik molekül için her şeyi kapsayan bir terim – tedavi değildir. Ancak Alzheimer’ı geciktirebilecek ve hatta önleyebilecek tedaviler için devrim yaratıyorlar. Bunu, semptomlar ve beyin hasarı başlamadan önce hastalığı yakalayarak yapacaklardı.

Bu umut verici senaryo, erken yakalandığında hastalığı tedavi edebilecek veya durdurabilecek ilaçların daha da geliştirilmesine bağlıdır. Ancak şimdi bile, biyobelirteçler zaten klinik denemeleri geliştiriyor ve araştırmacıların müdahaleleri eskisinden çok daha erken aşamalarda test etmelerine izin veriyor. Ve araştırmacıların hastalığın seyrini takip etme ve temel patolojisi hakkında daha fazla bilgi edinme şeklini değiştiriyorlar. University College London’dan nörolog Jonathan Schott, “Bu testlerin geliştirilme hızı olağanüstü” diyor. “Büyük bir heyecan var.”

Başarının işaretleri

Alzheimer hastalığı, tüm demans vakalarının yaklaşık üçte ikisini oluşturur. Alzheimer hastalığı olan kişilerin beyinlerinin üç temel özelliği vardır. Dokunun dejenere olduğu boşluklar vardır. Doku, mikroglia adı verilen bağışıklık hücreleri ile çevrili yapışkan amiloid β proteinlerin düğümleri olan plaklarla noktalanmıştır ve tau proteinlerinden oluşan lifli yumaklarla bağlanmıştır.

Hem amiloid hem de tau proteinleri için biyobelirteçlerin geliştirilmesi sayesinde, bilim adamları patolojinin genel dizisini çözebildiler. Önce plaklar gelişir, sonra tau yumakları ve sonra semptomlar. Semptomların şiddeti, tau yumaklarının derecesi ile ilişkilidir. Süreç o kadar yavaştır ki, semptomlar plaklar gelişmeye başladıktan sadece 10 ila 20 yıl sonra başlar.

Kusurlu amiloid proteinlerinin Alzheimer hastalığının itici güçleri olabileceği fikri, bilim adamlarının amiloid metabolizmasında yer alan genlerde mutasyonlara sahip kalıtsal erken başlangıçlı hastalığı olan aileleri keşfettiği 1990’larda çekiş kazandı1. Amiloidi hedef alan düzinelerce klinik ilaç denemesi büyük bir tantana ile başlatıldı. Hepsi başarısız olduğunda, bazı bilim adamları amiloid hipotezini sorgulamaya başladılar.

Ancak ilaçların kendileri sorun olmayabilirdi. Yanlış insanlara veriliyorlardı ya da çok geç. Bu erken denemelerde, araştırmacıların katılımcıları seçmenin, uygun dozları seçmenin veya tedavilerin etkilerini tam olarak izlemenin iyi bir yolu yoktu. ABD Alzheimer Klinik Araştırmalar Konsorsiyumu’nun lideri olan San Diego’daki Güney Kaliforniya Üniversitesi’nden nörolog Paul Aisen, “O zamanlar, biyobelirteçler olmadan kör çalışıyorduk” diyor.

Alzheimer hastalığı olan bir kişiden alınan bir nöronda bir tau-protein arapsaçı (yeşil).Kredi: Thomas Deerinck, NCMIR / Bilim Fotoğraf Kütüphanesi

Alzheimer hastalığı biyobelirteçlerinin bulunabileceği birkaç yer vardır: beyinde, beyni ve omuriliği yıkayan beyin omurilik sıvısında (BOS) ve kanda. Birkaç yıl öncesine kadar, plakların doğrudan görüntülenmesini ve niceliklerinin belirlenmesini sağlayan pozitron emisyon tomografisi (PET) ile beynin taranması, otopside mikroskop altında görülen patoloji ile yakından örtüşen altın standarttı.

Amiloid-PET beyin taraması 2004 yılında kullanıma sunulduğunda, “bu büyük bir fark yarattı” diyor Aisen. Araştırmacılar bunu çalışmak için kullanabildiler2 Amiloidi baskılamayı amaçlayan bir antikor olan aducanumab’ın etkileri. “İlk kez plakların gerçekten çıkarılabileceğini gösterdi.”

2016 yılında yayınlanan aducanumab çalışması net bir klinik fayda göstermedi ve ilacın bazı insanlarda mikro kanamalara neden olduğu ortaya çıktı. Ancak, daha güvenli anti-amiloid antikorlar o zamandan beri geliştirilmiş ve klinik çalışmalarda test edilmiştir. Bazı denemeler, plakların çıkarılmasının, yeterince erken yapılırsa, hastalığın ilerlemesini önemli ölçüde yavaşlatabileceğini göstermiştir.

Kan testleri yakında Alzheimer riskinizi tahmin edebilir (nature.com): Kan testleri yakında Alzheimer riskinizi tahmin edebilir..

Hindistan’da beyin yiyen amip bulaşan 14 yaşındaki genç hayatta kalmayı başardı.

Hindistan’da bir genç, beyin yiyen amip nedeniyle hastalanan ama hayatta kalmayı başaran dünyadaki birkaç insandan biri oldu.

14 yaşındaki Afnan Jasim, babasının sosyal medyada hastalıkla ilgili bir kampanyaya denk gelmesi sonucu zamanında tedavi olarak ölümcül hastalıktan kurtulmayı başardı.

“Naegleria fowleri” isimli amip, burundan beyne geçerek primer amipli meningoensefalit (PAM) adı verilen ölümcül enfeksiyona neden oluyor.PAM hastalığına yakalananların yüzde 97’si hayatını kaybediyor.Afnan nasıl kurtuldu?

ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri (CDC) verilerine göre, 1971-2023 yılları arasında Avustralya, ABD, Meksika ve Pakistan’da hastalığa yakalananlardan yalnızca sekizi hayatta kaldı.

Bu vakaların hepsinde hastalık, semptomların ortaya çıkmasından 9 saat ile 5 gün arasında bir süre sonra teşhis edilebilmişti. Teşhisin ve tedavinin zamanlaması, bu hastalıkla mücadelede kritik bir rol oynuyor.

Hastalığın semptomlarından bazıları; baş ağrısı, ateş, bulantı, kusma, boyun tutulması, yönelim bozukluğu, denge kaybı, nöbet geçirme ve/ya da halüsinasyon. Afnan’ın semptomları, evi yakınlarındaki gölde yüzmeye gitmesinden beş gün sonra ortaya çıktı. Ailesi, nöbetler geçirmeye başlayan ve kuvvetli baş ağrısı yaşayan genci doktora götürdü ama iyileşme görülemedi. Neyse ki 46 yaşındaki mandıra çiftçisi babası MK Siddiqui, sosyal medyada okuduğu bir paylaşımı hatırlayıp, oğlu Afnan’ın semptomları ile beyin yiyen amip arasındaki bağlantıyı kurmayı başardı.

Naegleria fowleri isimli amip, geniz yolundan vücuda giriyor.

Kerala’da bir çocuğun başka bir virüs olan Nipah’a yakalanarak ölmesi üzerine araştırma yapıp, sosyal medyada ölümcül beyin yiyen amip hakkındaki bilgileri inceledi.

Siddiqui, Afnan’ın da Nipah’tan ölen çocuğa benzer şekilde nöbetler geçirmesi üzerine bu paylaşımları hatırlayıp oğlunu hastaneye yetiştirdi. Nöbetlerinin devam etmesi üzerine Siddiqui, Afnan’ı başka bir hastaneye götürdü ancak burada hiç nöroloji uzmanı olmadığı için, yine sonuç alınamadı. En sonunda babasının Kozhikode şehrindeki Baby Memorial Hastanesi’ne götürdüğü Afnan’ı tedavi edebilecek bir doktor bulundu. Hastanenin çocuk cerrahisi uzmanı Dr. Abdül Rauf, “Afnan’ın hastalığını semptomların ortaya çıkmasından sonraki 24 saat içinde teşhis ettiğini” söyledi.

BBC’ye konuşan Dr. Rauf, babasının Afnan’ın daha önce gölde yüzmüş olduğuna dair bilgiyi, aynı zamanda ortaya çıkan semptomları doktorlarla paylaşmasının teşhisi kolaylaştırdığını vurguladı.

Hindistan’da beyin yiyen amip bulaşan 14 yaşındaki genç, hayatta kalmayı başardı – BBC News Türkçe: Hindistan’da beyin yiyen amip bulaşan 14 yaşındaki genç hayatta kalmayı başardı.

AB, ‘tarihi’ Alzheimer ilacına ruhsat vermedi: ‘Faydası, yan etkilerini görmezden gelecek kadar değil’.

Avrupa İlaç Ajansı (EMA), Alzheimer hastalarında bilişsel zayıflamayı yavaşlatan lecanemab adlı ilaca ruhsat vermeyi reddetti. Kararda, ilacın faydalarına karşın beyinde kanama ve şişme gibi tehlikeli yan etkilere yol açma riski vurgulandı.

Lecanemab adlı ilacın Alzheimer hastalarında bilişsel zayıflamayı yavaşlattığı tespit edildi.

İlaç, ABD’de geçtiğimiz yıl onaylandı. İngiltere’nin İlaç Düzenleme Kurumu (MHRA) ise henüz nihai karar vermedi. Bu kararın yakında açıklanması bekleniyor.

Deneylerde ilacın erken dönem Alzheimer hastalarında bilişsel zayıflamayı yüzde 25 oranında yavaşlattığı görüldü.

Alzheimer üzerine çalışan uzmanlar bunu “tarihi” bir gelişme olarak niteledi. Daha önce hiçbir ilacın, hastalığın temelindeki mekanizma olan bilişsel zayıflamayı yavaşlatamadığını söyledi.Sağlık riskleri

Avrupa İlaç Ajansı (EMA), raf adı Leqembi olan ilacın Alzheimer hastalarında bilişsel zayıflamayı yavaşlatmasına karşın, bunun etkisinin az olduğunu savundu.

EMA, ilacın beyinde ödem ve kanamaya neden olan amiloid bağlantılı bir rahatsızlığa yol açabileceğini ve bunun da büyük sağlık riski yarattığını açıkladı:

“Ana çalışmadaki [hastalık] vakalarının çoğu ciddi olmasa ve semptom içermese de bazı hastalar, beyinde büyük kanamalar gibi hastanede tedavi gerektiren ciddi durumlar yaşadı.”

Ajans genel olarak ilacın faydalarının, yan etki risklerini bertaraf etmediğine karar verdi.

BBC’ye konuşan İngiliz Nörobilim Derneği Başkanı Profesör Tara Spires-Jones, Avrupa İlaç Ajansı’nın kararının “birçok kişi için hayal kırıklığı olacağını” söyledi.

Spires-Jones, buna rağmen hala umut olduğunu vurguladı.

“Lecanemab, hastalığın ilerleyişinin yavaşlatılmasının mümkün olduğunu gösterdi, [arkasındaki bilimsel] çalışma da işe yarıyor. Şimdi daha yeni ve güvenli tedaviler keşfetmek için daha fazla çaba sarfetmeliyiz” dedi.

University College London İngiltere Demans Araştırmaları Enstitüsü’nden nörobilimci Profesör John Hardy ise ilaç ajansının kararının beklenmedik sonuçlar doğurabileceği uyarısını yaptı.

Hardy, “eminim ki zengin erken dönem Alzheimer hastalarının tedavi için ABD ve diğer ülkelere gittiğini göreceğiz” dedi.

AB, ‘tarihi’ Alzheimer ilacına ruhsat vermedi: ‘Faydası, yan etkilerini görmezden gelecek kadar değil’ – BBC News Türkçe: AB, ‘tarihi’ Alzheimer ilacına ruhsat vermedi: ‘Faydası, yan etkilerini görmezden gelecek kadar değil’.