Sağlıklı bir toprağın ‘rave’ benzeri seslerini duyun

Eko-akustikle dinleme, yeraltındaki biyolojik çeşitliliği izlemek için yeni ortaya çıkan bir yöntemdir.

Topraktan gelen gürültü arttıkça, örümcekler ve solucanlar gibi onu besleyen daha fazla canlının olması anlamına geliyor.

Ayaklarınızın hemen altında oldukça gizli bir toprak “çılgını” yaşanıyor.  Sağlıklı toprak , insan kulaklarının gerçekten duyamayacağı ama gerçekte var olan bir ses uğultusu yaratıyor. Avustralya’daki Flinders Üniversitesi ve Çin Bilimler Akademisi’ndeki ekologlar yakın zamanda bu fenomeni dinlediler ve  topraktaki tıkırtıların ve kabarcık patlamalarının özel kayıtlarını yaptılar .

Bu kaotik ses manzaraları karışımı, toprakta hangi tür canlıların yaşadığını ölçmenin bir yolu olabilir. Ekibin yakaladığı seslerin karmaşıklığı ve çeşitliliğinin, örümcekler, solucanlar, böcekler ve karıncalar da dahil olmak üzere daha fazla toprak omurgasızının varlığıyla ilişkili olduğu anlaşılıyor. Buna karşılık, bunun toprağın sağlığının açık bir göstergesi olduğu anlaşılıyor. Kayıtlar ve bulgular, 16 Ağustos’ta Journal of Applied Ecology’de yayınlanan bir çalışmada ayrıntılı olarak açıklanıyor .

Toprak bozulması doğal bir süreç olsa da , Birleşmiş Milletler tahminlerine göre dünyadaki toprakların yaklaşık %75’i bozulmuş olarak kabul ediliyor . Aşırı çiftçilik ve yoğun tarım, ormansızlaşma, orman yangınları ve inşaat çalışmaları gibi insan faaliyetleri bu süreci hızlandırabilir. Tüm bu faaliyetler toprağı rüzgar ve sudan kaynaklanan erozyona karşı daha savunmasız hale getirir ve bu da yeraltındaki karmaşık ekosistemlere zarar verebilir. 

Tek bir inçlik üst toprağın oluşması yüz binlerce yıl alır , bu nedenle rejenerasyon inanılmaz derecede uzun sürebilir. Ekibe göre, yeraltında yaşayan çeşitli tür topluluğu, restorasyon yapılmadığı takdirde korkunç ve belirsiz bir gelecekle karşı karşıyadır. 

[İlgili: Daha lezzetli, daha sert bir çayın bileşenleri toprakta olabilir .]

Flinders Üniversitesi mikrobiyal ekolojisti Jake Robinson bir bildiride, “Toprak biyoçeşitliliğini geri kazandırmak ve izlemek hiç bu kadar önemli olmamıştı” dedi . “Her ne kadar henüz erken aşamalarında olsa da, ‘eko-akustik’ toprak biyoçeşitliliğini tespit etmek ve izlemek için umut vadeden bir araç olarak ortaya çıkıyor ve şu anda Avustralya ormanlarında ve Birleşik Krallık’taki diğer ekosistemlerde kullanılıyor.”

Bu yeni çalışma , Dünya’daki türlerin yaklaşık %60’ının yaşadığı gizli ekosistemleri , çıkardıkları sesleri kaydederek araştırmayı amaçlıyor . Ekip, kentsel alanlardaki yerel ağaç, çalı ve otların kalan parçaları olan kalıntı bitki örtüsünün akustik izleme sonuçlarını , 2009’da yeniden bitkilendirilen bozulmuş parseller ve arazilerle karşılaştırdı. 

Pasif akustik izleme, Güney Avustralya’daki Adelaide Tepeleri’ndeki Mount Bold bölgesinde beş gün boyunca toprak biyoçeşitliliğini ölçtü. Ekip ayrıca, elle saydıkları toprak omurgasız topluluklarını kaydetmek için yer altı ses örnekleme cihazı ve ses zayıflatma odası kullandı.  

[İlgili: Ölmekte olan bitkiler size ‘bağırıyor’ .]

Robinson, “Akustik karmaşıklık ve çeşitlilik, hem yerinde hem de ses azaltma odalarında, yeniden bitkilendirilmiş ve kalıntı parsellerde temizlenmiş parsellere göre önemli ölçüde daha yüksektir,” diye açıkladı. “Bu teknoloji, gezegenimizin en çeşitli ekosistemlerini korumak için daha etkili toprak biyoçeşitliliği izleme yöntemlerine yönelik küresel ihtiyacı karşılamada umut vadediyor.”

Kaynak: Popular scıence

Maymun çiçeği virüsüne karşı Türkiye’de hangi önlemler alınmalı?

Maymun çiçeği olarak da bilinen mpox virüsünün Afrika’da hızla yayılan alt türü, Avrupa’da ilk kez 15 Ağustos’ta İsveç’te görüldü. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) de ondan bir gün önce virüse karşı küresel acil durum ilan etmişti.

Dünyanın farklı noktalarında aynı anda mpox salgınları yaşanıyor. Buradaki vaka artışlarına virüsün geçtiğimiz Eylül’de tespit edilen “Clade 1b” adlı daha ölümcül bir alt türü yol açıyor.

Sağlık Bakanlığı, 15 Ağustos’ta X üzerinden yaptığı açıklamada Türkiye’de 2024’te mpox vakasına rastlanmadığını duyurdu.

Açıklamada Türkiye’de “herhangi kısıtlama veya ek tedbir ihtiyacı” bulunmadığı belirtildi:

“Bakanlığımızca gerekli çalışmalar yürütülmekte, bilim kurulumuz ve sağlık altyapımızla süreç hassasiyetle takip edilmektedir. Güncel bilgiler kamuoyunun bilgisine sunulacaktır.”

BBC Türkçe‘ye konuşan Gazi Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları’ndan Profesör Doktor Esin Şenol, Türkiye’de maymun çiçeğine karşı şu ana kadar “aktif tarama” yapılmadığını ancak münferit “sağlık kurumu ya da personelin çabasıyla şimdiye kadar 10-12 vaka tespit edildiğini” söyledi.

Şenol, maymun çiçeği virüsünün 2022’den bu yana farklı türlerinin etkili olduğunu vurguladı ve ekledi:

“Türkiye’de daha önce görüldüğünden eminiz. Ama bu sayı, 2023’e kadarki türden Türkiye’de görülen vaka sayısı. 2023’ten sonra 2. küresel acil ilanına yol açan tür Avrupa’da ilk defa İsveç’te görüldü. Henüz Türkiye’de görülmedi. Vakaların %70’i Afrika’da, Avrupa ve Amerika %30’unu karşılıyor. Şu an Avrupa’daki toplam vaka sayısı 26 bin, ülkelerdeki vakalar yüzlü sayılarda ama biraz daha artmakta.”

Şenol, virüsün alt türünün daha hızlı bulaştığını ve hastalığın daha şiddetli geçmesine yol açtığını söyledi ve “Ortak eşya kullanımı, tokalaşma, dokunma, öpüşme dışında yakın temaslar bulaşmaya yol açabiliyor. Yüz yüze yakın mesafede uzun süreli konuşma ve nefes nefese değecek bir temasın olması örneğin. Yakın temasta damlacık yoluyla bulaşma olduğu düşünülüyor” dedi.

Şenol, maymun çiçeği salgınının yakından takip edilmesi gerektiğini, ancak şu an için “korkacak bir şey olmadığını” ifade etti ve şunları kaydetti:

“Küresel bir salgın tehdidi demek, eğer biz gerekli önlemleri almazsak süreç kontrolden çıkabilir demek. Yapmamız gerekenler: tüm hekimlerin bildirilmesi, sahanın koordine edilmesi, bir salgın hazırlık stratejisi planının ortaya konulması, aşı ve ilaç tedariğinin sağlanması ve aktif taramanın yapılması.”

Afrika mpox harita

‘Hastalığın Türkiye’de olmama şansı düşük’

Enfeksiyon Hastalıkları Derneği Başkanı Profesör Doktor Mehmet Ceyhan ise Sağlık Bakanlığı’nın açıklamasındaki “rastlanmadı” ifadesine dikkat çekti.

BBC Türkçe‘ye konuşan Ceyhan, “Bunu dediğiniz zaman size böyle bir hasta başvurmadı, vuranlarda da test negatif çıktı demektir. Kimse Türkiye’de vaka yoktur diyemez” ifadesini kullandı.

Ceyhan bunun gerekçesini şöyle açıkladı:

“Çünkü Afrika’da başlayan, 13 Afrika ülkesine yayılan ve Avrupa, ABD, Asya ve Rusya gibi neredeyse bütün bu coğrafyalara yayılan bir salgın var. Biz o ülkelerden farklı bir önlem almadık, dolayısıyla Türkiye’de vaka varsa da şu an bilmiyoruz. Ama bu kadar yayılmış bir hastalığın Türkiye’de olmama şansı biraz düşük.”

Kongo'da mpox hastası bir çocuk ve annesi.
Virüsün en çok yayıldığı ülkelerden biri Demokratik Kongo Cumhuriyeti.

Ceyhan, maymun çiçeğine karşı koronavirüs salgını döneminde olduğu gibi toplu kapanma ya da maske zorunluluğu gibi önlemler gerekmediğini vurguladı:

“Benim gördüğüm, alınmış bir önlem yok. Önlem deyince zaten COVID gibi solunum yoluyla bulaşan büyük pandemilerden farklı bir hastalık bu. Maske kullanımı ya da iş yerlerinin vs. kapatılmasına gerek yok. Çünkü bu, temasla bulaşan bir hastalık. Erken dönemde tanı koyup, hastanın toplumla temasını kesmek yeterli.”

Ceyhan, maymun çiçeği virüsü için aşı dışında etkin bir koruma olmadığını, bunun için Türkiye’deki risk gruplarının belirlenip aşılanması gerektiğini belirtti ve şunları söyledi:

“Risk grupları özellikle Demokratik Kongo ve etrafındaki Somali, Nijerya, Gine gibi ülkelerden gelen insanlar. En büyük riski onlar taşıyor. Bu insanlar İstanbul’u Batı ülkelerine giden uçuşlar için çok sık kullanıyor. Afrika’dan Türkiye’ye gelen öğrenciler var.

“Diğer taraftan da Türk vatandaşları için düşünürseniz, hemen hemen tüm Afrika ülkelerine THY’nin günlük uçuşları var. İş insanları sıkça gidip geliyor. Birçok yaygın derneğin kıtada faaliyetleri var. Belli ülkelerde Türk askerleri var. Bu grupların hepsini riskli kabul edip, ona göre önlem almak lazım.”

Maymun çiçeği aşısı iki doz halinde uygulanıyor.

Enfeksiyon Hastalıkları Derneği Başkanı Profesör Doktor Mehmet Ceyhan, maymun çiçeğinin solunum yoluyla yayılan virüslere kıyasla daha yavaş yayıldığını ve can kaybının da daha az olduğunu söyledi.

Ceyhan, “Şu an içinde bulunduğumuz pandemide ölüm oranı yüzde 4. 2022’de daha az tehlikeli bir tipini görmüştük, orada yüzde 1’di” diye konuştu.

Sağlık Bakanlığı maymun çiçeği rehberini yeniledi

Sağlık Bakanlığı, maymun çiçeği virüsüyle ilgili Ekim 2022’de yayımladığı rehberi güncelledi.

Güncellenmiş rehberde özetle, Türkiye’de 1980’e kadar uygulanan çiçek aşısının virüse karşı koruma sağladığı belirtildi, “1980 yılından önce doğanlar çiçek aşıları var ise M-Çiçeğine karşı belirli bir oranda korunmaktadırlar” denildi.

Rehberde ayrıca virüse yakalanan kişilerin ciltlerinde ilk lezyon çıkmasından itibaren 21 gün boyunca izole edilmesi gerektiği belirtildi ve şu ifadeler kullanıldı:

“M-Çiçeği için semptomları hafifletmek, komplikasyonları yönetmek ve uzun vadeli sekelleri [TDK’ya göre sekel: Bir hastalıktan sonra yerleşip kalan işlev veya doku bozukluğu] önlemek için klinik bakım ve destekleyici tedavi verilmelidir. Lezyon bölgesine göre sıcak su banyoları, ağrı kesiciler, laksatifler, orofaringeal antiinflamatuarlar ve ağrı kesiciler gerektiğinde kullanılabilir.”

Kişinin evde izolasyona girmesi durumundaysa hastanın kullandığı “eşya, mobilya ve kişisel malzemelerin” oda dışında çıkarılmaması tavsiye edildi.

Bununla birlikte “hane halkı ile aynı odada bulunma süresi mümkün olduğu kadar kısa tutulmalı, var olan tüm olası lezyonları kıyafet ile kapalı olmalı, açıkta koltuk, sandalye, kanepe gibi ortak kullanımı söz konusu olabilecek eşya ile cilt temasının olmaması sağlanmalıdır” denildi.

Rehbere göre 1 Ocak 2022 ve 30 Haziran 2024 arasında 116 ülkeden WHO’ya toplam 99 bin 176 doğrulanmış mpox vakası ve 208 ölüm bildirildi.

Virüsün kuluçka süresinin, riskli temastan semptomların başlangıcına göre 6-14 gün ile 1-21 gün arasında değişebileceği vurgulandı.

Hayvandan bulaşma vakalarında, başka bir insandan temas yoluyla bulaşmaya göre kuluçka süresinin daha kısa olabileceği belirtildi.

Kaynak: BBC Haberleri

https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3pvg82kgo

Süper Mavi Ay, Türkiye’de çarpıcı bir şekilde görüntüledi

Pazartesi gecesi gökyüzüne bakanlar nadir ortaya çıkan bir dolunay olan Süper Mavi Ay’ın çarpıcı etkisiyle yüz yüze geldi.

Geçen yıl yine Ağustos ayında görülen Süper Mavi Ay, bu sene de birçok ülkede yaza denk gelmesi nedeniyle açık gökyüzünde büyüleyici görüntüler ortaya çıkardı.

Türkiye’de de birçok yerde görüntülenen Süper Mavi Ay, sosyal medyada da birçok kişinin çektikleri fotoğrafları paylaşmasını sağladı.

Süper Mavi Ay, 2023 yılından önce son kez 2009’da ortaya çıkmıştı.Mavi Ay, her iki ya da üç yılda bir, aynı ay içinde iki kez dolunay evresi oluştuğunda gözlemleniyor.

Normalde Ay, bir yıl boyunca 12 kez dolunay evresine giriyor.

Bu da her ay bir kez dolunayın ortaya çıkması demek.

Bu dolunayların her birinin Çilek Ay, Hasat Dolunayı ya da Solucan Ay gibi özel isimleri var.

Ancak Mavi Ay bunlardan farklı.

Ay’ın evreleri her 29,5 günde bir tekrar ediyor.

Evrelerin yıl boyunca 12 kez tekrarlaması 354 gün sürüyor.

Bir yılın 365 ya da 366 gün sürmesi nedeniyle yılın 13’üncü dolunayı normal isimlendirmelere uymuyor.

Bu nedenle Mavi Ay olarak adlandırılıyor.

Mavi Ay; aynı zamanda bir süper ay olarak gerçekleşiyor.

Çünkü Dünya’nın uydusu, kendi yörüngesinde yeryüzüne en yakın noktada oluyor.

Bu Süper Ay, bu yılın gözlenecek dört süper ayından biri

Eylül, Ekim ve Kasım aylarında yaşanacak dolunaylar da Süper Ay olacak.

Süper Mavi Ay, Türkiye’de çarpıcı bir şekilde görüntüledi

Aylara göre dolunaya verilen isimler

Dünya çapında farklı medeniyetler her ay gördükleri dolunaya o ay içinde yaşanan olaylara göre farklı isimler verdi.

Aylara göre dolunaya şu isimler veriliyor:

Ocak: Kurt Ay

Amerikan yerlileri ve Orta Çağ Avrupalıları’nın Ocak ayında gördükleri dolunaya Kurt Ay ismini vermelerinin bu ay daha az yemek bulabildikleri için kurtların daha fazla ulumasından kaynaklandığı düşünülüyor.

Şubat: Kar Ay

Kuzey Amerika’da Şubat ayının karlı havası bu ay görülen dolunaya Kar Ay isminin verilmesine neden oldu. Diğer yaygın adlandırmalarda arasında Fırtına Ay ve Açlık Ayı var.

Mart: Solucan Ay

Solucan Ay kış bitimine denk gelen Mart ayında gözlemleniyor. Bu dönemde solucanlar gibi küçük canlılar toprakta kıpırdanmaya başlıyor. Aynı zamanda Süt Ay olarak da adlandırılıyor.

Nisan: Pembe Ay

Pembe Ay da adını renginden ziyade Amerikan yerlilerinin Kuzey Amerika ve Kanada’da ilkbaharın başlarında açan ve alev çiçeği adı verilen pembe çiçeklerden alıyor.

Diğer kültürlerde Yumurta Ay ve Balık Ay olarak da anılıyor.

Mayıs: Çiçek Ay

Mayıs’ta açan çiçeklerden esinlenen ismin yanında Tavşan Ay, Mısır Ekim Ayı ve Süt Ay isimleri kullanılıyor.

Haziran: Çilek Ay

Kuzey Amerika’daki yerli Algonkin kabilesi bu ay yabani çilekleri hasat ettikleri için Ay’a da bu ismi verdi.

Bal Ay, Gül Ay ve Çayır Ay olarak da biliniyor.

Temmuz: Erkek Geyik Ay

Erkek geyiklerin boynuzlarının büyümesi tamamlandığı için bu dolunay Erkek Geyik Ay olarak biliniyor. Yazın gerçekleşen gökgürültülü yağışlar nedeniyle Gök Gürültüsü Ayı ismi de verilmiş.

Ağustos: Mersin Balığı Ay

Kuzey Amerika’daki kabilelerin bu ay mersin balığı tutması Ağustos’ta görülen dolunayın bu isimle anılmasına ilham verdi. Tahıl Ay olarak da biliniyor.

Eylül: Mısır Ay

Sonbahar ekinoksuna en yakın dolunaya Hasat Ay denir.

Eylül ayındaki dolunayın Mısır Ay olarak adlandırılması yaz mevsiminin sonunda mahsullerin toplandığı zamana denk gelmesinden kaynaklanıyor olabilir.

Bu zamanda Ay özellikle parlak görünüyor, böylece çiftçiler gece de hasat yapmaya devam edebiliyor.

Ekim: Avcı Ay

Bu dönem insanların kış ayları için plan yaptığı ve yemek için hayvan avladığı dönem.

Eylül ayındakine benzer şekilde buna Hasat Ay da denir.

2020’de Ekim ayının ilk dolunayı Hasat Ay, ikincisi ise Mavi Ay’dı.

Kasım: Kunduz Ay

Kunduzların barajlarını yapmaya başladığı döneme denk geldiği için bu isimle anılıyor. Ayaz Ay olarak da biliniyor.

Aralık: Soğuk Ay

Aralık ayındaki soğuk havalar nedeniyle dolunaya bu isim veriliyor. Bunun yanında Uzun Gece Ayı ve Meşe Ay olarak da biliniyor.

Kaynak: BBC Haberleri

https://www.bbc.com/turkce/articles/cpdl166q2g3o

Mezopotamyalılar 4 bin yıl önce akşam yemeğinde ne yiyordu?

Kimse tam olarak nereden geldiklerini bilmiyor ve üzerinde ne yazdığı uzun bir süre kimse tarafından anlaşılamadı.

Orta Doğu’da yapılan bir arkeolojik kazıda ortaya çıkarılan çivi yazısıyla kaplı küçük kil tabletler muhtemelen 1911’den beri Yale Üniversitesi Babil Koleksiyonu’ndaydı. Üzerinde tıbbi ilaç tarifleri olduğu düşünülüyordu.

Fransız araştırmacı Jean Bottéro, tabletlerin ne dediğini ancak 1980’lerin başlarında anlayabildi.

Onlar yaklaşık 4 bin yıldır, akşam yemeğinden bahsediyorlardı.

Dört tabletten en genişleri bir sabun kalıbı büyüklüğünde, bin yıldan daha eskiye dayanan en küçüğü ise sadece bir avuca sığıyor. Ve onlar ilaç değil yemek içerikleriyle dolu.

En az İÖ 1730’a tarihlenen üç büyük tablet çoğunlukla güveç tarifleri içeriyor; en küçüğü daha sonraki bir döneme ait ve et suyundan bahsediyor.

Bunların varlığı bile bir gizem.

Koleksiyonun yardımcı küratörü Agnete Lassen, Antik Mezopotamya’da insanların nadiren yemek tarifi yazdığını söylüyor:

“Yüz binlerce çivi yazısı belgesinden, yemek tarifi içeren yalnızca bunlar var ve bir açıklama bulamıyoruz”.

Bugün bilinmeyen malzemeler var

Antik Mezopotamya'da insanlar yiyeceklerini nasıl hazırladıklarını nadiren yazarlardı
Fotoğraf altı yazısı,Antik Mezopotamya’da insanlar yiyeceklerini nasıl hazırladıklarını nadiren yazarlardı

Harvard Üniversitesi’nden Asurbilimci Gojko Barjamovic, yazıtlarda bugün bilinmeyen malzemelerin ortaya çıktığını söyledi. Asum mersin ve salu ise tere tohumu demek. Peki, hurrium ne?

Barjamovic, Lassen ve çalışma arkadaşlarının yazdığı makaleden, bilinmeyen baharatların listesini okumak bile, Dicle ve Fırat nehirleri arasında yer alan kayıp bir bahçenin görüntülerini çağrıştırıyor: Kurullu, kuruš, nīnu. Silaru, zanzar, zibibianu.

Tabletler, antik veya modern birçok yemek tarifinde olduğu gibi aynı ilginç varsayıma sahip: Yazar, okuyucunun, temelde neyi amaçladığını zaten bilmesini bekliyor.

Talimatlar kısa ve öz.

Pek çok eski tarifte olduğu gibi, miktar belirtilmemiş.

Et suyu güveç, bugün de Irak yemeklerinin en temel parçası

Birkaç yıl önce Barjamovic, Lassen ve Iraklı yemek tarihçisi Nawal Nasrallah da dahil bazı uzmanlar bu yemeklerin bugün nasıl görüneceği konusunda bazı çalışmalar yaptı.

Bottéro tarafından yapılan tariflerin çevirilerini güncellediler. Yemeği dayanılmaz derecede acı hale getirerek diğer yiyeceklerin fark edilmesini engelleyen bir malzemeyi kaldırdılar.

Nasrallah, tariflerin tamamının güveç ve et sularından oluşmasının çarpıcı olduğunu belirtiyor.

Et suyu içinde et ve sebzelerden oluşan güveç, modern Irak yemeklerinin temel bir parçası ve aynı zamanda Orta Çağ Irak yiyeceklerinin de önemli bir özelliğiydi.

Tabletlerden birinde yer alan Tu’hu olarak bilinen kuzu güvecinin tarifi:

  • Sonra bacak etini yağda mühürle.
  • Tuz, bira, soğan, roka, kişniş, İran arpacık soğanı, kimyon, pancar, su ekle.
  • Ezilmiş pırasa, sarımsak ve daha fazla kişniş ekle.
  • Sonra Mısır pırasası olan kurrat ekle.
  • Pancarlar onu kırmızıya çevirsin

Dört tarif içinden Lassen’in favorisi bu.

Ancak insanların zevkleri zamanla farklılaşabiliyor. Örneğin Romalıların en ünlü yiyeceklerinden bazıları bugün İtalyan mutfağında yer almıyor.

Kaynak: BBC haberleri

https://www.bbc.com/turkce/articles/ceq5gndqnnro

Dünya’da bir ilk! Beyin bedenden bağımsız canlı tutuldu…

BD’deki UT Southwestern Tıp Merkezi’ndeki araştırmacılar, ketamin ile uyutulan bir domuzun beynine giden kan akışını izole etmeyi başardı.

Bilgisayarlı bir algoritma organın ihtiyaç duyduğu gerekli kan basıncını, hacmini, sıcaklığını ve besin maddelerini korudu.Nörologlardan oluşan ekip, vücudun geri kalanından hiçbir biyolojik girdi almamasına rağmen, beyin aktivitesinin beş saatlik bir süre boyunca minimum düzeyde değişiklik gösterdiğini ifade etti. Bilim insanlarına göre deneyin başarısı, insan beynini diğer bedensel işlevlerden etkilenmeden incelemenin yeni yollarını açabilirken, teknoloji gelecekte beyin nakli gerçekleştirme potansiyelini de ortaya koydu.

Nöroloji, pediatri ve fizyoloji profesörü olan Juan Pascual, “Bu yeni yöntem, vücuttan bağımsız olarak beyne odaklanan araştırmalara olanak tanıyarak fizyolojik soruları daha önce hiç yapılmamış bir şekilde yanıtlamamızı sağlıyor” dedi.

Ekstrakorporeal pulsatil dolaşım kontrolü (EPCC) olarak adlandırılan ve türünün ilk örneği olan sistem, dış faktörleri dikkate almak zorunda kalmadan kan şekeri yüksekliğinin beyin üzerindeki etkilerini daha iyi anlamak için halihazırda kullanılıyor.Beynin bu şekilde izole edilmesi, araştırmacıların besin alımının etkisini vücudun doğal savunma mekanizmalarından bağımsız olarak incelemelerine olanak sağladı.

Araştırmacılar, “EPCC altında yöntemlerimizle incelenen serebral aktivitenin korunması, her bir denek çalışması süresince korunmuştur.

Kaynak ve devamını okuman için : Dünya’da bir ilk! Beyin bedenden bağımsız canlı tutuldu… – Resim 8 (haber7.com)

Sadece Bir Gen Değişimiyle, Fareler Süper İşitmeye Başladı

İşitme kaybını araştıran bilim insanları, genetik teknolojisini kullanarak, farelerinin süper işitmesini sağladı. Michigan Üniversitesi’nden nörobiyolog Lingchao Ji ve meslektaşları, test hayvanlarının nörotrofin-3 (Ntf3) adı verilen bir nöron büyüme geninin ifadesini arttırarak bu sonuca ulaşmayı başardı.

Michigan Araştırma Laboratuvarı daha öncesinde Ntf3 ifadesinin artırılmasının,orta yaşlı farelerde işitmeyi iyileştirebileceğini göstermişti. Ayrıca iç kulakları hasar görmüş farelerde işitmenin, bir miktara kadar iyileştirilmesine de yardımcı oluyor. Bunu, kulağın kokleasındaki tüy hücreleri ile beyin arasındaki sinaps bağlantıların sayısını artırarak yapar. Tüy hücreleri ses titreşimlerine tepki verir ve bunları sinapsların daha sonra yorumlanmak üzere beynin nöronlarına ilettiği sinyallere dönüştürür.

Michigan Üniversitesi’nden nörobiyolog Gabriel Corfas, “Genç farelerde iç kulağa Ntf3 geni vermenin iç tüy hücreleri ve işitsel nöronlar arasındaki sinaps sayısını artırdığını biliyorduk, ancak daha fazla sinapsın işitmeye ne yapacağını bilmiyorduk” diyor. “Sinaps sayısını artırdığımızda, beynin ekstra işitsel bilgiyi işleyebildiğini görünce şaşırdık. Ve bu denekler davranış testinde kontrol farelerinden daha iyi performans gösterdi.” Sinaps yoğunluğu irkilme refleksini değiştirmiyor, bu nedenle sesin ilk algılanması, bağlantı sayısının azalmasına rağmen tipik olmaya devam ediyor.

Bunun yerine, sinaps yoğunluğu sesleri ayırt etme yeteneğini değiştirerek boşluk algılama eşiği olarak bilinen şeyi değiştiriyor gibi görünüyor . İki ses arasında hala bir yerine iki ses olarak duyulmaları için yeterince geniş olan en kısa sessizlik süresidir. Ji ve ekibinin Ntf3 ifadesinin azaldığı farelerle yaptıkları deneyde gösterdikleri gibi, bir bölgede daha az sinaps olduğunda boşluk algılama eşiği daha uzundur. Bu, iç kulak kıl hücresi bağlantılarının kaybının, işitme güçlüğü çeken bazı insanların yaşadığı gibi, farklı ses sinyallerinin beyin tarafından işlenmesinde gecikmelere neden olduğunu göstermektedir.

Bu gecikmeler, özellikle benzer ses seviyesindeki diğer sesler mevcut olduğunda, konuşmayı anlamayı zorlaştırırarak işitme kaybına yol açıyor. Farelerde Ntf3 ifadesinin artırılması, sinapslarının yoğunluğunda bir artışa neden olarak, farklı nitelikteki sesleri işleme ve dolayısıyla ayırt etme yeteneklerini geliştirdi. Corfas, “Fazladan iç kulak sinapslarına sahip hayvanların eşikleri normaldir – bir odyoloğun normal işitme olarak tanımlayacağı şekilde – ancak işitsel bilgileri normal üstü yollarla işleyebilirler” diye açıklıyor.

Kaynak ve devamını okuman için : Sadece Bir Gen Değişimiyle, Fareler Süper İşitmeye Başladı (gercekbilim.com)

Göz sağlığında Devrim: Akıllı lensler görme sorunlarını nasıl çözüyor?

Göz ve Cerrahi Lazer Merkezi Başhekimi Prof. Dr. Abdullah Özkırış, akıllı lenslerin görme sorunlarına nasıl çözüm sunduğunu anlattı. Akıllı lenslerin, özellikle katarakt hastaları için uygun olduğunu belirten Özkırış, bu lenslerin hastaların yaşam kalitesini artırdığını ve uygun hasta seçiminin önemini vurguladı.

Akıllı lensler son zamanlarda oldukça gündemde olup, uzak yakın veya hem uzak hem yakın görme sıkıntısı yaşayan hastalara konfor sağlıyor. Gözde görme işlevini kaybeden mercek ameliyat ile çıkarıldıktan sonra yerine “akıllı lens” denilen mercekler yerleştiriliyor.

Yaklaşık 10 yıldır katarakt ameliyatlarında uygun hastalar için tercih edilen lensler, görme sorununa çözüm sağlıyor. Prof. Dr. Abdullah Özkırış; akıllı lensler hakkında bilgi verdi.

GÖRME İŞLEVİNİ YİTİREN MERCEKLER YERİNE “AKILLI LENSLER”

“Akıllı lensler hastaların görme sorununa çözüm olabilecek düzeyde etkili yapıdadır. Buradaki amaç, gözde doğuştan var olan ve artık işlevini yitirmiş mercek yerine yapay bir mercek uygulayarak hastanın görme kalitesini olabildiğince artırmaktır. Akıllı lensler, gözünde katarakt hastalığı olan ve bu nedenle ameliyat olması gereken hastalar için uygulanmaktadır. Bunun için uygun hastalar tercih edilmeli ve akıllı lens ameliyatı uygulanmalıdır.”

UYGUN HASTA SEÇİMİ ÖNEMLİ

Hasta seçiminin oldukça önemli olduğunu söyleyen Prof. Dr. Abdullah Özkırış, sözlerine şöyle devam etti: “Bu akıllı lensler, katarakt hastalığı veya yüksek myop veya hipermetrop olan hastalara uygulanabilir. Ancak diyabet (şeker), sarı nokta, ileri astigmat, şaşılık, kerotokonüs ve korneal problemleri olan hastalar için de akıllı lens uygulamaları tercih edilmez. Göz içine yerleştirilen bu teknoloji harikası lensler bifokal (iki odaklı) ve trifokal (üç odaklı) olmak üzere üç çeşittir. Akıllı lens kullanmak için hastaya önce standart katarakt ameliyatı uygulanmalı ve hastanın kendi orijinal lensi çıkartılıp yerine uygun mercek yerleştirilmelidir. Ameliyat, standart katarakt ameliyatı gibi 8-10 dakika kadar sürmektedir. Bu operasyon sırasında göze dikiş uygulanmamakta ve hastalar aynı gün taburcu edilmektedir.”

Kaynak ve devamını okuman için : Göz sağlığında Devrim: Akıllı lensler görme sorunlarını nasıl çözüyor? – Son Dakika Sağlık Haberleri | Cumhuriyet

Alzheimer’ın doğal ilacı bulundu! Beynin iki büyük dostu: Zencefil kökü ve karabiberin bu etkisine çok şaşıracaksınız…

Diyetisyen Beyza Tağraf, son günlerde popüler hale gelen kurkumin ve piperinin nörolojik hastalıklarla ilişkisini açıkladı. Diyetisyen Tağraf konuyla ilgili, “Son yıllarda yapılan bilimsel araştırmalar, kurkumin ve piperinin nörodejeneratif dediğimiz insan beynindeki nöronları etkileyen bir dizi hastalıkların tedavisinde umut vaat eden doğal bileşikler olabileceğini ortaya koymaktadır” ifadelerini kullandı. Kurkumin zencefil kökünden elde edilirken yapılan araştırmalarda piperinin ise karabiberde doğal olarak bulunduğu ortaya çıktı.

Beyinle ilgili çalışmalar toplumun dikkatini her zaman çekerken son yıllarda özellikle kurkumin ve piperinin beyin sağlığı üzerindeki olumlu etkileri insanlarda büyük merak uyandırıyor. Diyetisyen Beyza Tağraf, kurkumin ve piperinin beyin sağlığı üzerinde büyük faydaları olduğunu ifade etti.

Diyetisyen Tağraf, kurkuminin özellikle Alzheimer hastalığında beta-amiloid plak birikiminin azalttığını ve bu sayede sinir hücrelerini koruma potansiyeli olduğunu ifade ederken, piperinin ise hem sinir hücrelerine iyi geldiğini hem de kurkuminin sindirimini kolaylaştırdığını belirtti. Kurkuminin zencefilden elde edildiğini belirten Tağraf, “Son yıllarda yapılan bilimsel araştırmalar, kurkumin ve piperinin nörodejeneratif dediğimiz insan beynindeki nöronları etkileyen bir dizi hastalıkların tedavisinde umut vaat eden doğal bileşikler olabileceğini ortaya koymaktadır. Kurkumin, zencefilden elde edilen bir polifenol olup antienflamatuar, antioksidan ve nöroprotektif özellikleri ile bilinmektedir.

Özellikle Alzheimer hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıklarda, beyindeki beta-amiloid plakların birikmesi ve nöronal inflamasyonun artması önemli rol oynamaktadır. Yapılan son araştırmalar, kurkuminin bu süreçleri etkileyebileceğini incelemektedir. Kurkuminin antioksidan özellikleri sayesinde, beyindeki oksidatif stresi azaltarak sinir hücrelerini koruma potansiyeline sahip olduğu düşünülmektedir” diye konuştu.

Piperinin ise karabiberde doğal olarak bulunduğuna dikkati çeken Diyetisyen Tağraf, şöyle devam etti:“Piperinin sinir hücrelerinde antienflamatuar etkiler gösterdiği ve nörodejeneratif süreçlerin ilerlemesini yavaşlatabileceği bilinmektedir. Piperinin nöronal inflamasyonu azalttığını ve bu sayede sinir hücrelerinin sağlığını koruma potansiyeline sahip olduğu düşünülmektedir. Bütün bunlara ek olarak, kurkumin vücut tarafından emilmesi zor bir maddedir. Piperin varlığında daha iyi emildiği kanıtlanmıştır. Dolayısıyla piperin ile birlikte tüketimi en etkili yoldur.”

Kaynak ve devamını okuman için : Alzheimer’ın doğal ilacı bulundu! Beynin iki büyük dostu: Zencefil kökü ve karabiberin bu etkisine çok şaşıracaksınız… – Sağlık Haberleri – Sayfa 5 (cnnturk.com)

Hangi vitamin ve mineral eksikliği neye sebep oluyor? İşte tetiklediği hastalıklar.

İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Serdal Baysal, görme bozukluğu, kansızlık, stres, uykusuzluk, cilt problemleri ve sinir hastalıkları gibi vücutta meydana gelen ani değişimler ve anlam verilemeyen hastalıkların vitamin eksikliklerinden kaynaklanabileceğini söyledi.

İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Serdal Baysal, sağlıklı beslenen kişilerde genellikle vitamin ve mineral eksikliğinin pek gözlenmediğini ifade ederken, sağlıksız beslenenlerde ise metabolizma için gerekli maddelerin eksiklikleriyle beraber değişik şikâyetler ortaya çıkabileceğine dikkat çekti.

Vitamin ve minerallerin vücudun kendi yapamadığı, gıdalarla veya değişik preparatlar şeklinde dışarıda alındığını ifade eden Dr. Serdal Baysal, “A vitamini, vücutta eksikliği oluşursa, ciltte kuruluk, yüksek tansiyon, saç ve tırnak kırılmaları, görmede bozukluk, halsizlik ve enfeksiyonlara karşı dirençsizlik oluşabilir.B1 vitamini eksikliğinde dolaşım sistemi, sinir sistemi, sindirim bozukluğu ve halsizlik oluşabilir. B6 vitamini eksikliğinde de sinir sistemi ve halsizliğin yanı sıra böbrek taşı oluşumu ve kansızlık görülebilmektedir. B12 vitamininin eksikliğinde ise alzaymır gibi kalıcı sinir sistemi bozuklukları ortaya çıkabilir” dedi.

Magnezyum eksikliğinin sık rastlanan bir sağlık sorunu olmadığını ifade eden Baysal, “Şeker hastalığı, kronik alkolizm, sigara kullanımı, kanser, mide bağırsak sistemi hastalıkları, böbrek hastalıkları ve bazı ilaçların kullanımı magnezyum eksikliğine sebep olur. Magnezyum ihtiyacını karşılamak için ise koyu yeşil sebzeler, tam tahıllı ekmek, fındık, fıstık, badem, susam, muz, maden suyu, soya fasulyesi ve kuruyemiş gibi besinler tüketilmelidir.

Demir minerali eksikliği ise iç hastalıkları polikliniklerinde en sık karşılaşılan sorunlardan bir tanesidir.

Demir eksikliği anemisi halk arasında kansızlık olarak da bilinir. Demir eksikliği anemisi başta mide bağırsak sistemi kanserleri olmak üzere pek çok önemli hastalığın ilk belirtisi olabilir. Kırmızı et, kuru baklagiller, tavuk eti, balıketi, yumurta, kuruyemiş, yeşil yapraklı sebzeler ve meyveler tüketilmeli. Kahve, çay, süt, posalı gıdalar demir emilimini bozdukları için demir eksikliğine sebep olurlar” diye konuştu.

Kaynak ve devamını okuman için : Hangi vitamin ve mineral eksikliği neye sebep oluyor? İşte tetiklediği hastalıklar – Sağlık Haberleri – Sayfa 6 (cnnturk.com)

Bazı Arıların Su Altında Kış Uykusuna Yatabildiği Nasıl Kazara Keşfedildi?

Fotoğraf: DepositPhotos

İşte manşet: Görünüşe göre arılar su altında hayatta kalabiliyor. Çılgınca değil mi? Fakat daha da çılgınca olanı, pek çok bilimsel keşifte olduğu gibi bu keşfin de kazara başlamış olması.

Bilim insanları bal arılarındaki diyapozun (biyolojik gelişimin durduğu, kış uykusuna benzeyen bir durum) incelendiği bir araştırma üzerinde çalışıyormuş. Diyapoz yapan arıların sessizliğe bürünüp soğuyor ve etrafta uçuşmak, yiyecek yemek ya da daha fazla arı meydana getirmek gibi yaptıkları olağan şeylerin hiçbirini yapmıyorlar. Kulağa güzel, uzun bir şekerleme gibi gelebilir fakat aslında, soğukta yiyecek olmadan aylar boyunca hayatta kalmak onlar için kolay değil.

En azından (miktar hesabınız diğer arılarla değişebilir) yaygın doğu bal arısı için bu süreç aynı zamanda rahatsız edici çünkü bu yalnız başına yürüttükleri bir uğraş. Bu bal arıları, yaz mevsiminin sonunda eşleşmemiş kraliçeler meydana getiriyor. Kraliçeler daha sonra eşleşiyor ve bir miktar besin depolayıp toprakta ufak oyuklar açarak altı ila dokuz ay boyunca diyapoza giriyorlar. Kış geldiğinde tüm işçi ve erkek arılar ölüyor fakat diyapozda olan kraliçe ilkbaharda ortaya çıkıp erkek ve işçi arılardan oluşan yeni bir nesil doğuruyor. Sadece hayatta kalması gerekmiyor, aynı zamanda kuvvetli olup yeni bir kovan yeri bulmaya hazır olması, yumurta bırakmaya başlaması ve bu yeni koloniyi işçiler olgunlaşana kadar besleyip koruması da gerekiyor.

Yani evet, bu hassas bir operasyon. Müstakbel kraliçenin uykuya geçmeden önce ihtiyaç duyduğu tüm besinleri alması için etrafta yeteri kadar çiçeğin bulunması ve arının uyukladığı zaman meydana gelen tüm çevresel stres unsurlarından pasif şekilde sağ çıkması gerekiyor. İklim değişikliği, uç noktadaki hava olaylarında meydana gelen artış göz önüne alındığında belli ki bazı yeni tehditler sergiliyor.

Laboratuvardaki büyük bir ‘eyvah’ sayesinde ise artık bu arıların atlatmak üzere evrimleştiği stres unsurlarından birinin de su basması olduğunu biliyoruz.

Kanada’daki Guelph Üniversitesinde çalışan araştırmacılar, Bombus impatiens veya diğer adıyla yaygın doğu bal arısı üzerinde yürüttükleri önceki bir çalışmada yapılan bir “deney hatasının”, “diyapoz yapan kraliçe bal arılarının kaldığı kaplarda kazara su birikmesine” yol açtığını söylüyor. Akademik olmayan makale diliyle araştırmacılar, küçük deneklerinin içinde uyukladığı tüplerde yoğuşma suyu biriktiğini çok geç fark etmişler.

Suyu tahliye (ve muhtemelen bir sürü de küfür) ettiklerinde, sırılsıklam olmuş kraliçelerin bazılarının yaşadığını görünce şaşırmışlar. Doğal olarak, bu şaşırtıcı kabiliyetleri teste tabi tutmaya karar vermişler.

143 yaygın doğu bal arısını alıp toprak dolu tüplere yerleştirmişler ve sonrasında onları, diyapozu başlatmak için bir soğutma ünitesine koymuşlar. (Soğuk bir arı uykulu bir arıdır.)

Ardından uykulu kraliçelerin yer aldığı tüpleri iki gruba ayırmışlar: 17 tanesi kontrol amaçlı kullanılmak üzere kuru tutulurken, diğer 126 tanesine soğuk su eklenmiş. Suya batan arıların yarısı doğal olarak su yüzeyinde yüzmeye bırakılırken, diğer yarısı pompa benzeri (!) bir aparat ile hafifçe aşağı doğru ittirilmiş. 8 saat, 24 saat veya 7 gün bu koşullarda bırakılmışlar. Düşük sıcaklık ise onları kış modunda tutmuş. Bilim insanları; toprağı sırılsıklam yapan sağanak yağmurdan, bölgeyi tamamen su altında bırakan bir sele kadar farklı olası su basma senaryolarını canlandırmak istemiş. Pompalı arıların kullanılmasının sebebi, eriyen kar sebebiyle yer altı su seviyelerinin yükselmesi gibi bazı durumlarda suyun oyuğu doldurmadan oyuğa girebilmesi. Tam sel gibi diğer durumlar ise arıları tümüyle su altında bırakıyor.

Bilim insanları daha sonra kraliçeleri sudan çıkarmış, onları normal toprak tüplerine aktarmış ve sekiz hafta daha soğuk depoda tutmuşlar. Böylelikle hepsi, sel dışında eşit bir diyapoz yaşamışlar.

Bir hafta yüzen 21 arıdan 17 tanesi, sekiz hafta sonra hâlâ dayanıyormuş; yani hayatta kalma oranı %81. Ayrıca hiç ıslanmayan arılar çok daha iyi performans göstermiş. 17 kuru arıdan 15’i sekizinci haftaya ulaşmış; bu da %88 demek.

Yazar: Rachel Feltman/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.