Japon bilim insanları yakalanan CO2’yi yeşil yakıta dönüştürüyor. için yorumlar kapalı
Japon bilim insanlarından çığır açan teknoloji hamlesi. Yeni elektrokimyasal hücre, yakalanan karbondan elde edilen bikarbonatı güçlü bir yeşil yakıt olan formata dönüştürüyor.
Tokyo Metropolitan Üniversitesi’ndeki bilim insanları CO2 yakalama ve kullanma teknolojisinde önemli bir atılım gerçekleştirdi. Yakalanan CO2’den elde edilen bikarbonat çözeltisini, format çözeltisine verimli bir şekilde dönüştürebilen yenilikçi bir elektrokimyasal hücre tasarladılar.
Yeşil yakıt üretimi için elektrokimyasal hücre geliştirildi
Bu format çözeltisi güçlü bir yeşil yakıt kaynağı anlamına geliyor. Yeni teknoloji, reaktif karbon yakalama (RCC) alanındaki önemli zorlukları ele alıyor ve genellikle daha fazla enerji gerektiren geleneksel gaz beslemeli yöntemlerle karşılaştırılabilir seviyelerde performans gösteriyor.
Araştırmacılar, “Atmosferik CO2’yi yararlı kimyasallara ve yakıtlara dönüştürmek için karbon yakalama ve kullanma, karbon nötr veya negatif emisyonlu bir geleceğe ulaşmak için elzemdir” dediler. Bu açıklama, araştırmalarının karbon emisyonlarını azaltma ve iklim değişikliğiyle mücadele konusundaki küresel çabalara olası etkisinin altını çiziyor.
Araştırmacılar karbon yakalama teknolojisindeki temel soruya dikkat çekti: Yakalanan karbondioksitle ne yapacağız? CO2’yi yakıt hücrelerinde güç üretebilen bir madde olan formata dönüştürmek için elektrokimyasal hücreler kullanılmasını önerdiler. Yeni hücre, yüksek akımlarda yüzde 85 verimlilik elde ederek ümit verici sonuçlar gösterdi.
Bu performans mevcut tasarımları geride bırakıyor. Hücrenin ayrıca 30 saatten fazla bir süre kararlı kaldığı ve bikarbonatın formata neredeyse tamamen dönüştüğü görüldü. Suyun uzaklaştırılmasından sonra son ürün kullanıma hazır katı kristal format yakıt haline geliyor. Bu bulgular, bu teknolojinin toplumun daha yeşil enerji kaynaklarına geçişinde önemli bir rol oynayabileceğini düşündürüyor.
Neuralink’in körlüğü gideren Blindsight implantı ‘çığır açan cihaz’ unvanı aldı. için yorumlar kapalı
Elon Musk’ın beyin çipi girişimi olan Neuralink, kısa bir süre önce FDA’dan (Food and Drug Administration – Gıda ve İlaç İdaresi) Blindsight implantı ‘çığır açan cihaz’ unvanı aldı.
Elon Musk’ın beyin çipi girişimi olan Neuralink, deneysel implantının körlere görme yeteneğini geri kazandırabileceğini duyurdu. ABD’de FDA’a (Food and Drug Administration – Gıda ve İlaç İdaresi) ise bu implant için kısa bir süre önce ‘çığır açan cihaz‘ unvanını verdi.
FDA’nın çığır açan cihaz tanımlaması, yaşamı tehdit eden durumların tedavisini ya da teşhisini sağlayan belirli tıbbi cihazlara veriliyor. Bu tanımlama, halihazırda geliştirilmekte olan cihazların geliştirilmesini ve incelenmesini hızlandırmayı amaçlıyor.
Neuralink’in kurucusu Elon Musk ise sahip olduğu X’te yeni Blindsight implantı için iddialı açıklamalarda bulundu: “Neuralink’in Blindsight cihazı iki gözünü ve optik sinirini kaybedenlerin bile görmesini sağlayacak. Görsel korteksin sağlam olması koşuluyla, doğuştan kör olanların bile ilk kez görmesini sağlayacak. Beklentileri doğru ayarlamak için, görüş ilk başta Atari grafikleri gibi düşük çözünürlüklü olacak, ancak sonunda doğal görüşten daha iyi olma potansiyeline sahip olacak ve Geordi La Forge gibi kızılötesi, ultraviyole ve hatta radar dalga boylarında görmenizi sağlayacak“.
Neuralink’in Blindsight cihazı için insan deneylerine ne zaman başlayacağı ise şimdilik belirsiz. 2016 yılında Musk ve bir grup mühendis tarafından kurulan Neuralink, insan kafatasının içine yerleştirilebilen bir beyin çipi arayüzü (BCI) inşa ediyor. Bu geliştirilen implantlar ile engelli hastaların tekrar hareket etmesine, iletişim kurmasına ve ayrıca görme yetisini geri kazanmasına yardımcı olabileceğini söylüyor.
Neuralink’in cihazı, bilgisayar ya da telefon gibi cihazlara iletilebilecek sinirsel sinyalleri işleyen ve ileten bir çipe sahip. Firma halihazırda felçli hastalara tek başlarına düşünerek dijital cihazları kullanma becerisi kazandırmak üzere tasarlanmış bir implantı ayrıca test ediyor. Bu implantı alan kişiler sadece düşünceleri ile bilgisayar oyunları (Counter Strike gibi) dahi oynayabiliyor.
2024 James Dyson Ödülü ulusal kazananı ALGBIO oldu için yorumlar kapalı
2024 yılı James Dyson Ödülü’nün Türkiye ayağının kazananı Algbio, CO2 (Karbondioskit) yakalamak ve atık suları arıtmak için mikroalgleri kullanarak sürdürülebilir çözümlere bir yenisini ekliyor.
Problem: Dünyada hızla artan sanayileşme ve kentleşme, su kaynaklarını kirletirken, atmosfere büyük miktarda sera gazı salınmasına neden oluyor. Bu durum, iklim değişikliği ve biyolojik çeşitliliğin azalması gibi küresel sorunları tetikliyor. Bu yılın James Dyson Ödülü Türkiye Ulusal Kazananı Algbio da, CO2 emisyonları ve atık sularla mücadele ederek bu önemli problemlere çözüm sunuyor.
İcat: Algbio, CO2 yakalamak ve atık suyu arıtmak için mikroalgleri kullanıyor. Bu sistem, mikroalglerin büyümesini optimize eden biyoreaktörler sayesinde bunları biyoyakıtlara ve biyoplastiklere dönüştürüyor. Böylece emisyonları azaltıyor, su kalitesini iyileştiriyor, iklim değişikliğini hafifletiyor, deniz ve hava kirliliği, fosil yakıtlar ve son olarak plastik kirliliği gibi sorunları çözüyor.
Proje, atık yönetimi ve karbon emisyonlarının azaltılmasına katkı sağlayarak, çevreyi koruma ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşma konusunda topluma fayda sağlıyor. Algbio’nun mikroalg büyümesini optimize etmeye odaklanması, gelişmiş karbon yakalama ve atık su arıtımı için alg büyümesini en üst düzeye çıkarmak üzere kanal havuzlarının kullanımı da dahil olmak üzere gelişmiş mühendislik stratejilerine odaklanan 3 ton kapasiteli bir operasyonun kurulmasına yol açtı. Bu havuzlar, azot ve fosfor gibi kirleticilerin yüzde 95’ine kadarını etkili bir şekilde gidererek geleneksel yöntemleri geride bıraktı. Mikroalglerden biyoyakıt üretiminin titizlikle test edilmesi, maliyet etkinliğini ve mevcut motorlarla modifikasyon olmaksızın uyumluluğunu gösteriyor.
Genç mühendisler, tasarımın ilham kaynağının, İstanbul gibi büyük şehirlerde ve dünya genelinde gözlemledikleri ciddi çevresel sorunlar olduğunu söylüyor. Özellikle İstanbul’da denizlerdeki müsilaj sorunlarının ve yoğun CO2 emisyonlarının, şehrin biyolojik çeşitliliğini ve ekosistemini tehdit ettiğini vurguluyorlar.
Algbio, 2024 James Dyson Ödülü Ulusal Kazananı olarak, medya görünürlüğünün yanı sıra projeyi geliştirme ve ticarileştirmede atacağı sonraki adımları desteklemek üzere 5.000 Sterlin’lik ödülün de sahibi oldu. Kazandıkları bu ödülün, projelerini bir sonraki aşamaya taşımak için büyük bir fırsat olacağını söyleyen genç mühendisler, bu fonu, prototiplerini daha da geliştirip test etmek ve tasarımlarını iyileştirmek için kullanmayı planladıklarını, böylelikle bu sürecin, hem ulusal hem de uluslararası pazarda daha güçlü bir konuma gelmelerini sağlayacaklarını belirtiyorlar.
Algbio, 2018 yılında Marmara Üniversitesi Biyomühendislik Bölümü’nden mezun olan, yüksek lisansını Yıldız Teknik Üniversitesi Biyomühendislik üzerine yapmış ve hali hazırda Doktorasını da Yeditepe Üniversitesi Biyoteknoloji üzerine yapan Selen Şenal ve Gebze Teknik Üniversitesi Biyomühendislik Bölümü’nden mezun Ceyda Güneş tarafından tasarlandı.
James Dyson Ödülü Ulusal Kazananı Selen Şenal ödüle dair şunları söyledi: “James Dyson Ödülü’ne başvurmamızın temel nedeni, yenilikçi mühendislik çözümlerimizle küresel çevre sorunlarına dikkat çekmek ve bu sorunlara etkili çözümler sunma arzumuzdur. Yarışma, projelerimizi dünya çapında tanıtmak ve daha geniş bir kitleye ulaştırmak için önemli bir fırsat sundu. Yarışma hakkında bilgiyi sosyal medya toplulukları aracılığıyla edinmiştik.”
Dyson jüri temsilci grubunda yer alan Dyson’da Kıdemli Mekatronik Mühendisi Mehmet Akbulut ise, “Dyson’da dünya problemlerine çözüm bulmaya çalışırken, bir yandan da bu çözümlerin sürdürülebilir, çok yönlü ve az maliyetli olmasına özen gösteriyoruz. Algbio projesi atık sular ve CO2 emisyonları gibi global düzeyde de çok büyük problem olarak gözüken sorunlara çözüm olurken aynı zamanda biyoyakıt ve biyoplastik üretiyor. Ülkemizin böylesine prestijli bir yarışmada böylesine güçlü bir projeyle de boy göstermesi ayrıca mutluluk verici. Ulusal kazananımızı tebrik ediyorum ve ona global yarışmada başarılar diliyorum.” dedi.
Algbio, James Dyson Ödülü’nün bir sonraki aşaması olan,16 Ekim’de Dyson mühendisleri tarafından seçilecek uluslararası İlk 20 listesine kalmaya çalışacak. Ardından 13 Kasım’da da James Dyson tarafından seçilecek uluslararası kazananlar açıklanacak.
İnsanların daha uzun yaşaması için büyük bir plan başlatıldı. için yorumlar kapalıBİLİM, DENEY
İnsanların daha uzun yaşaması için büyük bir plan başlatıldı.
Çinli araştırmacılar, insanların daha uzun ve sağlıklı bir ömür sürmeleri amacıyla yeni bir uluslararası plan başlattı. İnsan Genom Projesi‘nin (Human Genome Project – HGP) başarısını temel alan bu yeni aşama, dünya nüfusunun yüzde 1’inin, yani 80 milyon kişinin genomunun sıralanmasını/dizilmesini hedefliyor. Bu iddialı proje, genetik hastalıkların teşhis ve tarama testlerini geliştirmeyi ve halk sağlığında yeni bir dönem başlatmayı amaçlıyor.
Çalışmada Türkiye’de var
Proje, 15 ülkeden araştırmacıların ortak çalışmasıyla yürütülüyor. Türkiye’nin de aralarında bulunduğu bu ülkeler arasında Çin, ABD, İngiltere, Fransa ve Japonya gibi bilimsel güç merkezleri de yer alıyor. HGP2 olarak adlandırılan bu ikinci aşamanın temel amacı, insan genomu üzerinde daha derin bir anlayış geliştirmek ve sağlıklı yaşam süresini uzatmak için genom bilgilerini kullanmak.
Hedef daha uzun ve sağlıklı bir yaşam
HGP2, ileri teknolojiler, veri analitiği ve müdahale yöntemlerini kullanarak, genetik hastalıkları önlemenin ve sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesinin yolunu açmayı hedefliyor. Hedeflenen ilk aşama dünya nüfusunun yüzde 1’inin genomunun dizilenmesi olsa da, proje bu oranla sınırlı kalmayacak. Araştırma ekibi, HGP2’nin küresel sağlık politikalarında yeni bir paradigma yaratarak tüm insanlığa sağlıklı ve uzun bir yaşam yolunu açacağını ifade ediyor.
İnsan Genom Projesi, 1990 yılında Amerikan doktor-genetikçi Francis Collins liderliğinde başlatılmış, finansmanı ABD tarafından sağlanmış ve 2003 yılında tamamlanmıştı. 3 milyar DNA harfini dizileyen bu uluslararası proje, atomu parçalamak ya da Ay’a gitmek kadar büyükbir bilimsel başarı olarak kabul ediliyor. O dönemki uluslararası konsorsiyuma Çin, İngiltere, Fransa, Almanya ve Japonya gibi ülkeler de katılmıştı.
İngiltere’de Yeni Kan Grubu Keşfedildi: MAL için yorumlar kapalıBİLİM, SAĞLIK
Hamile bir kadından alınan kan örneğini inceleyen uzmanlar, kanın bilinen bir molekülden eksik olduğunu keşfetti. Bu keşif sonrasında bağlayan ve yaklaşık 50 yıl süren çalışmalar sonrasında yeni kan grubu keşfedildi. Artık bu genetik işaretleyiciler tanımlandığına göre, hastaların negatif MAL kan grubunun kalıtsal olup olmadığını veya baskılanmaya mi bağlı olduğunu test etmek mümkün olacak.
Bu yayılma, hamile bir kadından alınan kan örneğinde bilinen bir molekülün kaybolmasıyla fark edilmeye başladı. Bu eksik molekülün ne olduğu anlaşılamayınca, kullanılan kan gruplarını kullanımda kullanılan mevcut sistemlerin ötesinde yeni bir kan grubu parçalarını ayırmak mümkündür. Yaklaşık 50 yıl süren olayların sonucunda, bilim insanlarının eksikliğinin aslında yeni bir kan gruplarının varlıkları işaretlenerek belirlendiler. Bu yeni kan grubu MAL kan grubu adını aldı.
Kan grupları, kanda bulunan antijenlerin (yüzey proteinlerinin) varlığı veya yokluğu ile belirlenir. En bilinen kan grubu sistemleri olan ABO ve Rh sistemlerine ek olarak, bilim insanları aracılığıyla başka daha nadir kan gruplarını da keşfettiler. MAL kan grubu da bu nadir gruplardan biridir. Yeni bir kan ayrılıkları, özellikle kan nakli ve üreme gibi kritik dağılıma sahiptir. Yanlış kan grubuna sahip bir kan nakli, sistemin sistemine ve hayati tehlike yaratabilecek bir yola yol açabilirsiniz. Aynı şekilde hamilelik sırasında anne ve fetüsün kan grupları uyuşmazsa, bu durum ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.
Bu yeni iyileşmeyle birlikte, kanın genetik değişimi ve bu tür nadir kan gruplarının nasıl kalıtlandığının anlaşılması mümkün hale geldi. Kandaki genetik yapının genetik yapısı, yani bir kişinin belirli bir kan grubuna sahip olup olmayacağı, genlerle belirlenir. Uzmanlar artık negatif MAL kan gruplarının varlığını genetik yapı sayesinde ortaya koymaya çalışıyor.
Bu tür genetik testler, MAL kan gruplarının taşıyıcılarının kimler olduğunu daha iyi anlamamıza olanak tanır ve hem kan nakli hem de hamilelik gibi tıbbi bakımın daha güvenli protokollerinin tedavilerini sunmasını sağlar. Özellikle nadir kan grubunu taşıyan bireyler için bu tür tedavilerin, daha kişiselleştirilmesinin ve güçlendirilmesinin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Kaynak: Moleküler biyoloji ve genetik bilimler sitesinde okunan bir haber yazısından esinlenerek yapay zeka sayesinde düzenlenmiş bir yazıdır.
Leopar gekosunun özelleşmiş derisi için yorumlar kapalısıradışı deneyler
Leopar gekosunun türü, bilim insanlarının doğasındaki ileri düzey mühendislik örneklerinden biri olarak görülen karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu yapı, hidrofobik (su itici) özellikler sergileyen özel mikroskobik yüzey desenleri içerir. Hidrofobik yapılar, su damlalarının aralıklarını önleyerek damlaların daralmasını zorlaştırır
Bu yapıların özelliği, suyun yüzeyindeki verinin yerine küresel damlalar halinde korunmasını sağlar. Su damlaları, bu yüzeylerden kolayca uzaklaştırılabilir, çünkü yüzeyle olan temas alanı oldukça azdır. Bu hidrofobik özellikler, suyun akış güçlerini en aza indirerek, su damlalarının rüzgar veya depoları gibi dış etkenlerle daha hızlı süpürülmesini sağlar. Mesela çiğ damlaları leopar gekosunun üzerinde uzun süre kalır; içindekiler sayesinde kayar veya rüzgarla taşınan
Bu özellik, gekoların doğal ortamlarında kuru kırılma ve derilerinin nemle kaplanmasını engelleyerek, parazitlere veya diğer patojenlere karşı korunmalarına yardımcı olur. Ek olarak, bu yapılar, biyomimetik uygulamalarda ilham kaynağı olabilir. Bilim insanlarının bu tür doğal tasarımları, su geçirmez yüzeyler veya temizlenmesi kolay teknolojilerin geliştirilmesi için incelenebilir.
Deneyin görselleştirme etkisi, bu hidrofobik yapıların devamında gözle görülür şekilde ortaya çıkar. Suyun bu özel yüzeylerden hızla kayması, doğadaki bu mükemmel mühendislik harikasını daha iyi anlamamıza yardımcı olur
Kaynak: Sıradışı bilim sitesinden alınan kısa video yapay zeka ile desteklenmiştir.
Araştırma: İngiltere’de kanser tedavisine 62 gün içinde başlama hedefi tutturulamıyor için yorumlar kapalısağlık
Jayne Gray (sağda), tedavi başlangıcı için hedef süre olan 62 günden daha fazla bekledikten sonra 2021’de hayatını kaybetti.
İngiltere Kanser Araştırma Vakfı’nın BBC için yaptığı özel analize göre, ülkede farklı kanser türleri için bekleme sürelerinde ‘kabul edilemez’ düzeyde farklılıklar görülüyor.
Baş, boyun ve mesaneyi etkileyen kanser hastaları en uzun tedavi bekleme süreleriyle karşı karşıya.
Bu hastaların yalnızca yarısından biraz fazlası hedef süre olan 62 gün içinde tedaviye başlayabildi.
Kan, kemik iliği ve deri kanseri hastaları ise büyük olasılıkla tedavilerine zamanında başlıyor. Kanser Araştırma Vakfı, bu farklılıkların yaşamları riske attığı uyarısında bulunurken, ameliyattaki her dört haftalık gecikmenin birçok kanser türünde ölüm riskini % 6 ila 8 arttırdığını gösteren araştırmaya dikkat çekiyor.
Leicestershire bölgesinden 64 yaşındaki Jayne Gray 2021’de, mesane kanserinin böbrek yetmezliğine yol açması nedeniyle ölmüştü.
Kanser geçmişi olmasına kaşın, Jayne aile doktorunun acil sevk etmesinden sonra tedavi için 74 gün bekledi.
Kanser Araştırma Vakfı, ürolojik kanser türlerinden biri olan mesane kanseri hastalarının en uzun bekleme sürelerinden biriyle karşı karşıya olduğunu belirtiyor.
Jayne’in 38 yaşındaki kızı Amy “Tedavisinin başlamasını beklemek işkence gibiydi. Ona öncelik verilmeliydi. Daima, daha çabuk tedaviye başlasaydı farklı olur muydu diye şüphe içine olacağız” dedi.
Bağırsak kanseri belirtileri dışkı yoluyla nasıl kontrol edilir? için yorumlar kapalısağlık
Yaygın adıyla bağırsak kanseri olarak da bilinen kolorektal kanser, kalın bağırsak (kolon) veya bitimindeki rektumu etkileyen bir kanser türü ve dünya çapında en yaygın kanserlerden biri.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre, 2020 yılında dünya genelinde 1,9 milyondan fazla yeni bağırsak kanseri vakası ve bu kansere bağlı 930 binden fazla ölüm gerçekleşti.
Dünya çapında en yaygın üçüncü kanser türü ve tüm kanser vakalarının yaklaşık yüzde 10’unu oluşturuyor. Kansere bağlı ölümlerin de ikinci önde gelen nedeni.
Birçok kişide hastalığın erken evrelerinde belirti görülmez. Uzmanlar bağırsak kanserinin erken teşhisinde dışkı kontrolünün önemine dikkat çekiyor.
Bağırsak kanseri belirtileri neler?
Dışkıda değişiklikler – ishal veya kabızlık gibi
Normalden daha sık veya daha seyrek dışkı yapma
Dışkıda kırmızı veya siyah görünümlü kan
Anüste kanama
Tuvalete yeni gitmiş olsanız bile sık sık dışkı yapma ihtiyacı hissetme
Karın ağrısı
Karında bir yumru
Şişkinlik
Kilo kaybı
Sebepsiz yere çok yorgun hissetmek
Bu belirtilere sahip olmak mutlaka bağırsak kanseri olduğu anlamına gelmez, ancak bunların üç hafta ya da daha uzun bir süre boyunca fark ederseniz ve iyi hissetmiyorsanız bir hekime görünmeniz tavsiye ediliyor.
Bağırsak kanseri bazen dışkının bağırsaktan geçmesini olanaksız kılabilir.
Bu da şiddetli karın ağrısı ve kabızlığa yol açabilir. Bu durumda hızlıca sağlık kuruluşlarına başvurmak gerekir.
Dışkı nasıl kontrol edilir?
Tuvalete çıktığınızda dışkınıza iyi bakmak önemli. Ayrıca bu konuda konuşmaktan asla çekinmeyin.
Dışkındaki kanın yanı sıra rektal (anüs çevresindeki) kanamaya da dikkat etmek gerekir.
Parlak kırmızı renkte kan hemoroit (basur) kaynaklı olabilir, ancak bağırsak kanserinden de kaynaklanabilir.
Dışkıda koyu kırmızı veya siyah kan, bağırsaklardan veya mideden gelebilir; bu nedenle önemli bir uyarı olabilir.
Ayrıca, tuvalete çıkma sıklığında normale göre bir değişiklik de olabilir.
Veya bağırsaklarınızı gerektiği gibi boşaltmadığınızı ve yeterince sık gitmediğinizi hissedebilirsiniz.
İngiltere’deki Bağırsak Kanseri Vakfı, doktora bir semptom günlüğü ile gidilmesini tavsiye ediyor.
Doktorlar, çeşitli bağırsak sorunlarına sahip çok sayıda farklı kişiyi ve semptomlarını bilirler. Dolayısıyla siz de konuyla ilgili rutinlerinizdeki değişiklikleri ve kanamalar hakkında bilgi vermekten çekinmeyin.
Bağırsak kanserine ne neden olur?
Kimse bağırsak kanserine tam olarak neyin sebep olduğundan emin değil. Ancak kanserin gelişimini daha olası hale getirebilecek bazı şeyler var:
Yaşlandıkça, kanser olma olasılığı artar. Bağırsakta da durum farklı değil. Çoğu vaka 50 yaş üstü yetişkinlerde görülür.
Ayrıca risk artıran faktörler arasında şunlar sayılabilir:
Fazla kırmızı et ve salam, sucuk, pastırma gibi işlenmiş etleri tüketmek
Sigara içmek
Çok fazla içki içmek
Fazla kilolu ya da obez olmak
Bağırsağınızda tümöre dönüşebilen poliplerin olması
Kalıtsal mıdır?
Pek çok vakada bağırsak kanseri kalıtsal değil. Ancak 50 yaşından önce teşhis konmuş herhangi bir yakın akrabanız varsa doktorunuza söylemelisiniz.
Lynch sendromu gibi bazı genetik durumlar, insanların bağırsak kanseri geliştirme riskinin çok daha yüksek olduğu anlamına gelebilir.
Ancak doktorlar bu durumu bilirse bunlar da önlenebilir.
Palmiye yağının alternatifi bulunmuş olabilir için yorumlar kapalı
Edinburgh’daki Queen Margaret Üniversitesi’ndeki araştırma ekibini Catriona Liddle ve Dr. Julien Lonchamp yönetti
19 Eylül 2023
Güncelleme 19 Eylül 2024
İskoçya’da bir araştırma ekibi, palmiye yağının alternatifi olabilecek bir ürün geliştirmiş olabileceklerini açıkladı.
Süpermarket raflarındaki gıda ve kozmetik ürünlerinin neredeyse yarısının palmiye yağı içerdiği tahmin ediliyor.
Palmiye yağına olan büyük talep, palmiye ağaçlarının yetiştiği Ekvator’a yakın bölgelerde önemli oranda ormansızlaşmaya yol açtı.
Edinburgh’daki Queen Margaret Üniversitesi’nden (QMU) gıda uzmanları, ürettikleri yüzde 100 bitki bazlı yeni içeriğin çevre için yüzde 70 oranında daha iyi olduğunu söylüyor. Ayrıca yüzde 80 daha az doymuş yağ ve yüzde 30 daha az kalori ile ürettikleri PALM-ALT’ı çok daha sağlıklı bir seçenek olarak değerlendiriyorlar.
Ekibin üst düzey araştırmacılarından Catriona Liddle, “(Palmiye yağının) yerine geçebilecek, aynı tada ve aynı dokuya sahip ürünü elde etmeyi başardık” diyor ve ekliyor:
“Bir kurulu, ürünümüz ile geleneksel palmiye yağ arasındaki farkı anlayıp anlayamadığını görmek için bazı duyu testlerinden geçirdik ama farkı anlayamadılar.”
Yeni PALM-ALT ürününün mayonez tarzı bir kıvama sahip olduğu belirtiliyor.
Palmiye ve hindistan cevizi ya da ilave tatlandırıcı, şeker, koruyucu madde veya renklendirici içermiyor.
Keten tohumu endüstrisinden bir yan ürün ile doğal lif ve kanola yağından yapıldı.
Dünya Doğayı Koruma Vakfı’na (WWF) göre palmiye yağı, dünyada üretilen bitkisel yağların yüzde 40’ını oluşturuyor ve böylece dünyanın en çok üretilen bitkisel yağı olmaya devam ediyor.
Gıda ve kozmetik firmaları arasında oldukça popüler. Kokusuz, tatsız ve renksiz olduğu için ürünlerin kokusunu, tadını ve görünümünü değiştirmiyor.
Pürüzsüz bir dokusu var ve doğal koruyucu görevi görüyor. Yüksek sıcaklıkta da özelliklerini koruduğu için yemek pişirmek için de ideal. Çikolatadan şampuana, pizzadan diş macununa ve deodorantlara kadar her şeyde kullanılıyor.
Palmiye yağı üretimine uygun arazi açmak için ormansızlaştırmaya gidiliyor
Palmiye yağı ekimi için arazi kullanımının yüzde 85’i Endonezya ve Malezya’da.
1970’de 3,3 milyon hektardan 2020’de neredeyse 9 kat artarak 28,7 milyon hektara çıktı.
Mali açıdan bakıldığında, dünya çapındaki palmiye yağı endüstrisinin 2021’de 62,3 milyar dolar değerinde olduğu bildiriliyor. Talep artışı sürdüğünden, bu rakamın 2028 yılına kadar 75,7 milyar dolara çıkması bekleniyor.
Catriona Liddle, BBC’ye yaptığı açıklamada, “Palmiye yağı gıda endüstrisinde yağ olarak kullanılıyor, size doku ve iyi bir raf ömrü sağlıyor. Özellikle fırında pişirilen ürünlerde neredeyse yeri doldurulamaz bir bileşen çünkü çok işlevsel” dedi.
Bundan sonra yeri doldurulabilir mi?
Fakat araştırmayı yürüten ekibinin PALM-ALT için uluslararası patent alma aşamasında olması ve olası üreticilerle görüşmeye başlamasıyla birlikte bu durum değişmek üzere olabilir mi?
Liddle, “Ekmek, kek, bisküvi gibi herkesin yemeyi sevdiği ancak bizim için pek de sağlıklı olmayan unlu mamuller ile başladık” diyor ve ekliyor:
“Yüzde 80’den fazla daha az doymuş yağ ve yüzde 30 daha az kalori içeren bir ürün yarattık. Dolayısıyla bu, palmiye yağından çok daha sağlıklı bir ürün. Ayrıca karbon emisyonları açısından düşünüldüğünde çevre açısından da neredeyse yüzde 70 daha iyi.
“Şimdi ürünü üretecek kişilerle görüşmeler yapmayı düşünüyoruz, bu yüzden bizim için gerçekten heyecan verici.”
‘Genetik hayaletler’ araştırması Covid’in kaynağının yaban hayvanları olduğunu buldu için yorumlar kapalıbilim, sağlık
Rakun köpekleri Covid’in potansiyel kaynaklarından olarak görülüyor.
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Fransa’dan bilim insanları tarafından, milyonlarca genetik kod parçası kullanılarak yapılan yeni bir araştırma, Covid-19 salgınının bir laboratuvar sızıntısından ziyade pazarda satılan enfekte hayvanlarla ortaya çıktığını öne sürüyor.
Çalışma için Covid’in erken evrelerinde Çinli yetkililer tarafından toplanan ve salgının kökenleri hakkında en değerli bilimsel bilgi kaynaklarından biri olarak görülen numuneler kullanıldı.
Numuneler Ocak 2020’de Çin’in Vuhan kentinde toplanmıştı.
Vuhan’daki hastanelere gizemli bir zatürreyle başvuranların artmasıyla Huanan Deniz Ürünleri Toptan Pazarı ile erken bir bağlantı kurulmuştu. Pazar kapatıldıktan sonra yetkililer, tezgahlar, hayvan kafeslerinin içi ve kesilen hayvanların kürkünü yüzmek için kullanılan ekipmanlar dahil birçok yerden sürüntü örnekleri topladılar.
Huanan Deniz Ürünleri Toptan Pazarı salgının ilk günlerinde kapatıldı.
Bu numunelerle ilgili analizleri geçen yıl yayımlandı ve ham veriler diğer bilim insanlarının kullanımına sunuldu.
Şimdiyse ABD ve Fransa’daki bir grup bilim insanı, daha da gelişmiş genetik analizlerin Covid’in ilk günlerini daha derinlemesine incelemelerine izin verdiğini söylüyor.
Bu çalışma kapsamında milyonlarca kısa genetik kod parçasını (hem DNA hem de RNA) analiz ederek Ocak 2020’de pazarda olan hayvanları ve virüsleri bir nevi yeniden canlandırmaları gerekiyordu.
Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi’nden Prof. Florence Débarre, “Çevreden alınan numunelerle bu hayvanların DNA ve RNA hayaletlerini görüyoruz ve bu hayvanların bazıları [Covid virüsünün] bulunduğu tezgahlardalar,” diyor.
Cell dergisinde yayımlanan araştırma sonuçlarında, virüsün pazarda ortaya çıktığı tezini destekleyen bulgular sıralanıyor.
Buna göre Covid virüsü ve taşımaya yatkın hayvanların aynı yerde olduğu tespit edildi; bazı sürüntülerde hem hayvanın hem de koronavirüs genetik kodu birlikte gözlemlendi. Bunlar pazarın her yerine eşit bir şekilde dağılmamış; belirli sıcak noktalarda toplanmıştı.
ABD’deki Scripps Enstitüsü’nden Prof. Kristian Andersen, “Tek bir tezgah düzeyinde bile, salgının yüksek olasılıkla kaynağının pazar olduğunu gösteren çok tutarlı bir hikaye buluyoruz,” diyor.
Ancak, virüsle aynı anda aynı yerde olmaları hayvanların enfekte olduğunu kanıtlamıyor.
Pazarda tespit edilen hayvanlar arasında maskeli palmiye misk kedisi de vardı. Hayvan Sars virüsü salgınında rol oynamıştı.
Numunelerde en sık görülen hayvan, rakun köpeğiydi. Deneyler bu hayvanın Covid’i hem yakaladığını hem de bulaştırdığını göstermişti.
Pandeminin potansiyel kaynağı olarak tanımlanan diğer hayvanlar, 2003’teki Sars salgınıyla da ilişkilendirilen maskeli palmiye misk kedisi, beyaz bambu fareleri ve Malaya kirpileriydi. Virüsü yayıp yaymadıklarını görmek için deneyler yapılmadı.
Genetik analizin derinliği, pazarda hangi rakun köpek türlerinin satıldığını belirleyebilmesini sağladı. Bu türler Güney Çin’de yaban hayatında daha yaygın olarak bulunuyordu. Bu, bilim insanlarına bir sonraki adımda nereye bakacakları konusunda ipuçları veriyor.
‘Şüpheye mahal bırakmayacak şekilde kaynağı hayvanlar’
Araştırma ekibi ayrıca pazarda bulunan viral numunelerin genetik kodunu pandeminin ilk günlerinde hastalardan alınan numunelerle karşılaştırdı. Viral numunelerdeki çeşitli mutasyonlar incelemek de ipuçları sağlıyordu.
Numuneler, Covid’in pazarda birden çok kez ortaya çıktığını ve hayvanlardan insanlara iki potansiyel yayılma olayı yaşandığını gösteriyor ancak kanıtlamıyor.
Araştırmacılar, bunun, salgının pazar dışında bir yerde başlayıp pazarda güçlenmesinden ziyade pazarın köken olduğu fikrini desteklediğini söylüyor.
Bilim insanları ayrıca mutasyonları virüsün soy ağacını oluşturmak ve geçmişine bakmak için kullandı.
Prof. Andersen, “Pandeminin ve pazardaki salgının başladığına inandığımız zamanlar örtüşüyor, aynılar,” diyor.
Araştırmalarına göre pandeminin ilk günlerinde görülen koronavirüsün tüm genetik çeşitliliği pazarda bulunuyordu.
Arizona Üniversitesi’nden Prof. Michael Worobey, “Bu büyük, gür evrimsel ağaçtaki küçük bir dal olmaktan ziyade, pazardaki genetik dizilimler ağacın tüm dallarına yayılmış durumda, bu da genetik çeşitliliğin aslında pazarda başladığıyla tutarlı,” diyor.
Bu çalışmanın, erken vakalar ve pazarla bağlantılı hastaneye yatışlar gibi diğer verilerle bir araya geldiğinde, Covid’in kökeninin hayvansal olduğuna işaret ettiğini söyledi.
Prof. Worobey, “Şüpheye mahal bırakmayacak şekilde böyle ortaya çıktı” dedi ve veriler göz önüne alındığında diğer açıklamaların “oldukça hayali, saçma senaryolar” gerektirdiğini belirtti.
“Bence şimdiye kadar kanıtların ne kadar güçlü olduğu konusunda bir takdir eksikliği vardı,” diye ekledi.