Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından bu hafta yayınlanan güncellenmiş bir listeye göre, bir sonraki pandemiyi tetikleyebilecek patojenlerin sayısı 30’un üzerine çıktı ve şimdi grip A virüsü, dang virüsü ve maymun çiçeği virüsünü içeriyor. Araştırmacılar, ‘öncelikli patojenler’ listesinin, kuruluşların tedavi, aşı ve teşhis geliştirme çabalarını nereye odaklayacaklarına karar vermelerine yardımcı olacağını söylüyor.

Sri Lanka’nın Colombo kentindeki Sri Jayewardenepura Üniversitesi’nde immünolog olan ve bu çabaya dahil olan Neelika Malavige, “Bu çok kapsamlı” diyor. Dang hummasına neden olan virüsü içeren Flaviviridae virüs ailesini inceliyor.

30 Temmuz’da bir raporda yayınlanan öncelikli patojenler, insanlarda pandemi gibi küresel bir halk sağlığı acil durumuna neden olma potansiyelleri nedeniyle seçildi. Bu, patojenlerin oldukça bulaşıcı ve öldürücü olduğunu ve aşılara ve tedavilere sınırlı erişim olduğunu gösteren kanıtlara dayanıyordu. DSÖ’nün 2017 ve 2018’deki önceki iki çabası, kabaca bir düzine öncelikli patojen tanımladı.

Raporu hazırlayan DSÖ’nün Salgın Hastalıklar için Ar-Ge Planı ekibine liderlik eden Ana Maria Henao Restrepo, “Önceliklendirme süreci, acilen ele alınması gereken kritik bilgi boşluklarının belirlenmesine yardımcı oluyor” ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlıyor” diyor.

Malavige, iklim değişikliği, ormansızlaşma, kentleşme, uluslararası seyahat ve daha pek çok konudaki büyük küresel değişiklikleri hesaba katmak için bu listeleri düzenli olarak yeniden gözden geçirmenin önemli olduğunu söylüyor.

En son çaba, tüm virüs ve bakteri ailelerinde riskli patojenleri belirledi ve bu da kapsamını genişletti.

Mpox ve çiçek hastalığı

200’den fazla bilim insanı, hangilerinin listeye dahil edileceğine karar vermek için çoğunlukla virüsler ve bazı bakteriler olmak üzere 1.652 patojen türü hakkındaki kanıtları değerlendirmek için yaklaşık iki yıl harcadı.

30’dan fazla öncelikli patojen arasında, küresel COVID-19 pandemisine neden olan virüs olan SARS-CoV-2’yi içeren Sarbecovirus olarak bilinen koronavirüs grubu ve Orta Doğu solunum sendromuna (MERS) neden olan virüsü içeren Merbecovirus yer alıyor. Önceki listeler, şiddetli akut solunum sendromu (SARS) ve MERS’e neden olan spesifik virüsleri içeriyordu, ancak ait oldukları tüm alt cinsleri içermiyordu.

Listeye yapılan diğer eklemeler arasında, 2022’de küresel bir mpox salgınına neden olan ve Orta Afrika’nın ceplerinde yayılmaya devam eden maymun çiçeği virüsü yer alıyor. Virüs bir öncelik olarak kabul edilir ve 1980 yılında ortadan kaldırılmış olmasına rağmen çiçek hastalığına neden olan variola virüsü de akrabasıdır. Bunun nedeni, insanların artık virüse karşı rutin olarak aşılanmaması ve dolayısıyla virüse karşı bağışıklık kazanmaması nedeniyle, planlanmamış bir şekilde salınmasının bir pandemiye neden olabilmesidir. Malavige, virüsün potansiyel olarak “teröristler tarafından biyolojik bir silah olarak” kullanılabileceğini söylüyor.

Amerika Birleşik Devletleri’nde sığırlarda bir salgına yol açan H5 alt tipi de dahil olmak üzere yarım düzine influenza A virüsü de listede yer alıyor. Beş bakteri arasında – hepsi yeni eklendi – kolera, veba, dizanteri, ishal ve zatürreye neden olan suşlar var.

Sporadik insandan insana bulaşma ile insanlara sıçradıkları için iki kemirgen virüsü de eklenmiştir. Rapora göre, iklim değişikliği ve artan kentleşme, bu virüslerin insanlara bulaşma riskini artırabilir. Yarasa kaynaklı Nipah virüsü, hayvanlarda ölümcül ve oldukça bulaşıcı olduğu için listede kalmaya devam ediyor ve şu anda buna karşı koruma sağlayacak herhangi bir tedavi yok.

Öncelikli patojenlerin birçoğu şu anda belirli bölgelerle sınırlıdır, ancak küresel olarak yayılma potansiyeline sahiptir, diyor İngiltere’nin Woking kenti yakınlarındaki Pirbright Enstitüsü’nde bir virolog olan ve aynı zamanda analize katkıda bulunan Naomi Forrester-Soto. Chikungunya’ya neden olan virüsü içeren Togaviridae ailesini inceler. “En çok risk altında olan tek bir yer yok” diyor.

Hamilelik sırasında kötü bir grip vakası, şizofreni ve otizm spektrum bozukluğu gibi fetal nörogelişimsel bozukluklar riskini artırabilir. Ancak hasarı veren virüsün kendisi değil; annenin bağışıklık tepkisidir.

Illinois Üniversitesi’nin yeni Urbana-Champaign araştırması, canlı fareye uyarlanmış influenza virüsü kullanarak, süreci hücresel ve moleküler düzeyde açıklamak için önceki fare deneylerini geliştiriyor. Ayrıca, annenin enfeksiyonunun şiddeti belirli bir eşiği karşıladığında fetal beyin değişikliklerinin daha olası olduğunu gösterir.

“Verilerimiz, insanlarda gördüğümüzü taklit eden bir enfeksiyon şiddeti eşiği için gerçekten ikna edici kanıtlar sunuyor. Bu tür endişelere neden olacak kadar şiddetli olacak sadece bir maternal enfeksiyon alt kümesi vardır. Bununla birlikte, hamile insanlar risklerini azaltmak için kesinlikle grip aşısı almalıdır, “diyor Illinois’deki Tarım, Tüketici ve Çevre Bilimleri Koleji’nin bir parçası olan Hayvan Bilimleri Bölümü’nde yardımcı doçent olan kıdemli çalışma yazarı Adrienne Antonson.

Çalışma, insanlarda mevsimsel grip salgınlarını çoğaltan dozlarda canlı influenza virüsü kullanan farelerde maternal enfeksiyonu araştırmak için sadece bir avuç kişiden biridir. Illinois’deki Nörobilim Programı’nda doktora öğrencisi olan baş çalışma yazarı Ashley Otero, “Bu, sonuçlarımızın insan patolojik enfeksiyonuyla daha alakalı olduğu anlamına geliyor” dedi.

Antonson’un ekibi, hamile fareleri, son yıllarda çoğu araştırma grubu tarafından kullanılan viral bir taklit (viral davranışı taklit eden inert bir molekül) yerine canlı influenza A virüsü ile enfekte etti. Viral taklit, enfeksiyondan sonraki 24 ila 48 saat içinde ortaya çıkan, genel olarak spesifik olmayan inflamasyon olarak kategorize edilen doğuştan gelen bağışıklık tepkisini ortaya çıkarır.

Bu çalışmalar, hangi inflamatuar proteinlerin anne tarafından yapıldığı ve bunların fetal beyinle nasıl etkileşime girdiği hakkında önemli ipuçları sağlamıştır. Ancak Otero, viral taklitlerin hem annede hem de fetüste canlı virüsten biraz farklı bağışıklık tepkilerine yol açabileceğini ve annenin daha sonra ortaya çıkan ve bir hayvanın geçmiş enfeksiyonları “hatırlamasına” yardımcı olan adaptif bağışıklık tepkisi sırasında olanları yakalayamadığını söylüyor.

Bu sorunları ele almak için ekip, fareleri, insanlarda ilk trimesterin sonuna en yakın gebelik döneminde şu anda orta veya şiddetli bir enfeksiyonu temsil eden iki doz virüsten birine maruz bıraktı. Daha sonra, enfeksiyondan iki ve yedi gün sonra, enfeksiyonun annenin akciğerlerinde ve bağırsaklarında nasıl ilerlediğini ve annenin bağışıklık tepkisinden elde edilen ürünlerin fetal beyinle nasıl etkileşime girdiğini izlediler. Ayrıca, insanlarda nörogelişimsel bozukluklarla bağlantılı olan korteksin kalınlığı da dahil olmak üzere fetal beyinlerin fiziksel özelliklerini de ölçtüler.

Several important viral mimic studies in mice have implicated an immune protein called interleukin-17 — primarily manufactured by T helper (Th)-17 cells in the mother’s intestinal tract — in changes to the fetal brain and neurodevelopmental disorder-like behaviors after birth. But the live virus didn’t activate that protein.