Bağışıklık hücrelerini taramak için makine öğrenimini kullanan ‘tek atışlı’ yaklaşım, örtüşen semptomları olan durumların tespit edilmesine yardımcı olabilir

Araştırmacılar, kan örneklerindeki bağışıklık hücresi gen dizilerini tarayarak bir dizi enfeksiyonu ve sağlık durumunu tek seferde teşhis edebilen bir yapay zeka (YZ) aracı geliştirdiler.

²⁰ Şubat’ta Science dergisinde yayımlanan ve yaklaşık 600 kişi üzerinde yapılan bir çalışmada, araç katılımcıların sağlıklı olup olmadıklarını veya COVID-19, tip 1 diyabet, HIV veya otoimmün hastalık lupus olup olmadıklarını ve yakın zamanda grip aşısı olup olmadıklarını belirledi.

İngiltere’deki Cambridge Üniversitesi’nden moleküler biyolog Sarah Teichmann, “Bu, bağışıklık sisteminizin maruz kaldığı her şeyi yakalayan tek seferlik bir dizileme yaklaşımıdır” diyor.

Çalışmanın ortak yazarı ve Kaliforniya’daki Standford Üniversitesi’nde bilgisayar bilimcisi olan Maxim Zaslavsky, aracın henüz klinik kullanıma hazır olmadığını ancak yaklaşımı geliştirmek için daha fazla çalışma yapılmasıyla bir gün klinisyenlerin “bugün kesin testleri olmayan durumlarla” başa çıkmalarına yardımcı olabileceğini söylüyor.

“Gerçek dünya bakış açısından, vaat, bir kişinin gördüğü her şeyi okuyabileceğiniz ve ardından bunu sağlık bakımıyla ilişkilendirebileceğiniz bağışıklık sistemi için tek bir temel modele sahip olmaktır,” diyor Teichmann. “Bunu gerçekleştirme yolunda ileride atılacak çok sayıda adım var, ancak bu bir adım.”

Doğal tanı

Bağışıklık sistemi, iki ana hücre türü olan B hücreleri ve T hücreleri aracılığıyla geçmiş ve mevcut hastalıkların kapsamlı bir kaydını tutar. B hücreleri, virüslere ve zararlı moleküllere bağlanan antikorlar üretirken, T hücreleri diğer tepkileri aktive eder veya enfekte olmuş hücreleri öldürür.

Bir kişi enfeksiyona veya vücudun yanlışlıkla kendi dokularına saldırdığı bir otoimmün duruma sahip olduğunda, B hücreleri ve T hücreleri sayıca artar ve belirli yüzey reseptörleri üretmeye başlar. Bu reseptörleri kodlayan genlerin dizilenmesi, kişinin hastalık ve enfeksiyonlara ilişkin benzersiz kaydını açabilir.

Oslo Üniversitesi’nde hesaplamalı immünolog olan Victor Greiff, “Bağışıklık sistemi doğal bir tanı yöntemidir ve eğer onun bunu nasıl yapabildiğini öğrenirsek, biz de yapabiliriz” diyor.

Zaslavsky, mevcut tanı araçlarının “bağışıklık sisteminin hastalık maruziyetlerine ilişkin kayıtlarından bir miktar ama çok az yararlandığını” söylüyor ancak daha önceki çabaların çoğu B veya T hücrelerinden gelen dizilere odaklanmıştı. “Bunları birleştirerek bağışıklık aktivitesinin bu daha kapsamlı resmini elde etmek bize neler olabileceğine dair daha eksiksiz bir okuma sağlıyor.”

Zaslavsky ve meslektaşları, B hücresi ve T hücresi reseptörlerindeki önemli bölgeleri kodlayan gen dizilerini analiz etmek ve belirli hastalıklarla ilişkili kalıpları seçmek için altı makine öğrenme modelini birleştiren bir yapay zeka aracı geliştirdiler.

Kaynak ve devamına Buradan ulaşabilirsiniz.