DNA’nın keşfedilmesiyle başlayan nükleik asit çalışmaları, genlerin ve küçük fragmentlerin incelenmesiyle devam etmiş ve şimdi de genomik alanında hız kazanmaktadır. Genomik, tam bir gen setinin nükleotit dizilimi, organizasyonu, tür içindeki ve diğer türler arası etkileşimleri dahil olmak üzere tüm genomun incelenmesidir. DNA dizileme teknolojisinin gelişimi, genomikteki ilerlemelere öncülük etmiştir. Tıpkı bilgi teknolojilerinin dünyadaki konumlar hakkında ayrıntılı bilgi almamızı sağlayan Google Haritalar’a yol açması gibi, genomik bilgi de farklı organizmaların DNA’larının benzer haritalarını oluşturmak için kullanılmaktadır.

Genom Haritalaması

Genom haritalaması, her bir kromozom üzerindeki genlerin yerini bulma işlemidir. Oluşturulan haritalar, sokaklarda gezinmek için kullandığımız haritalara benzetilebilir. Genetik harita, genleri ve bunların kromozom üzerindeki konumlarını gösteren bir çizimdir. Genetik haritalar büyük resme bakmamızı sağlarken (eyaletler arası karayolları haritası gibi) detaylara işaret etmek için genetik belirteçler kullanır (yer işaretleri gibi). Genetik bir belirteç, ilgili özellik ile genetik bağlantı gösteren bir kromozom üzerindeki bir gen veya dizidir. Genetik belirteç, ilgilenilen genle kalıtsal olma eğilimindedir ve mayoz sırasındaki rekombinasyon sıklığı aralarındaki mesafenin bir ölçüsüdür. İlk genetikçiler buna bağlantı analizi adını vermişlerdir.

Fiziksel haritalar, kromozomların daha küçük bölgelerinin mahrem ayrıntılarına girer (ayrıntılı bir yol haritasına benzer). Fiziksel bir harita, genler veya genetik belirteçler arasındaki fiziksel mesafenin nükleotid cinsinden temsilidir. Genomun tam bir resmini oluşturmak için hem genetik bağlantı haritaları hem de fiziksel haritalar gerekmektedir. Tam bir genom haritasına sahip olmak, araştırmacıların tek tek genleri incelemesini kolaylaştırmaktadır. Araştırmacılar tarafından, insan genom haritaları, kanser, kalp hastalığı ve kistik fibroz gibi hastalıklarla ilişkili hastalığa neden olan genleri belirlemek için kullanılmaktadır. Ek olarak, genom haritalaması, kirleticileri temizleme ve hatta kirliliği önleme yeteneğine sahip mikroorganizmalar gibi faydalı özelliklere sahip organizmaları tanımlamaya yardımcı olmak için de kullanılabilmektedir. Bitki genom haritalaması içeren araştırmalar, daha yüksek mahsul verimi sağlayan yöntemlerin veya iklim değişikliğine daha iyi uyum sağlayan bitkilerin geliştirilmesini amaçlamaktadır.

Genetik haritalar taslağı, fiziksel haritalar ise ayrıntıları göstermektedir. Büyük resmi göstermek için ise her iki genom haritalama tekniğinin de neden önemli olduğunu anlamak kolaydır. Her iki teknikten elde edilen bilgiler, genomu incelemek için birlikte kullanılmaktadır. Genomik haritalama, araştırma için kullanılan farklı model organizmalarla birlikte kullanılabilmektedir. Genom haritalama hala geliştirilen bir süreçtir ve daha ileri teknikler geliştirildikçe daha fazla ilerleme beklenmektedir. Genom haritalama, mevcut her veri parçasını kullanarak karmaşık bir yapbozu tamamlamaya benzer. Tüm dünyadaki laboratuvarlarda üretilen haritalama bilgileri, Ulusal Biyoteknoloji Bilgi Merkezi (NCBI) gibi merkezi veri tabanlarına girilir. Bilgilerin araştırmacılar ve genel halk için daha kolay erişilebilir olması için çaba gösterilmektedir. Yollarda gezinmek için kağıt haritalar yerine küresel konumlandırma sistemlerini kullanmamız gibi, NCBI da veri madenciliği sürecini basitleştirmek için bir genom görüntüleme aracı kullanmamıza olanak sağlamaktadır.

https://evrimagaci.org/genomik-ve-proteomik-nedir-genler-biyoteknolojide-nasil-kullanilir-13778: Genomik ve Proteomik Nedir? Genler, Biyoteknolojide Nasıl Kullanılır?