Onlarca yıldır devam eden bir fare çalışması, yaşamı uzatmak için umut vadeden bileşikler buldu ve diğer pek çok bileşiği de dışladı.

Yaşamı uzatan olası ilaçları test etmek için kullanılan fareler, tıpkı insanlar gibi genetik olarak çeşitlidir.

Bu yılın ilerleyen zamanlarında, 240 fare Viagra’nın aktif maddesi olan sildenafil sitratla karıştırılmış yiyecekleri kemirmeye başlayacak. Eşit sayıda fare, antihipertansiyon ilacı kaptopril içeren yiyecekler yemeye başlayacak. Fareler erektil disfonksiyon veya yüksek tansiyondan muzdarip değil. Bunlar, Ulusal Yaşlanma Enstitüsü (NIA) tarafından finanse edilen ve yürütülen, bileşiklerin farelerde uzun ömürlülüğü uzatıp uzatmadığını ölçen ve aynı şeyi insanlarda da yapmaları umuduyla 22 yıllık bir proje olan Müdahale Test Programı’ndaki (ITP) en son kemirgen adayları.

ITP şimdiye kadar 60’tan fazla ilacı, diyet bileşenini, hormonu, takviye bileşenini ve diğer molekülleri tek başına ve kombinasyon halinde değerlendirdi. Sildenafil sitrat ve kaptopril, NIA’nın programın finansmanını (yıllık 5 milyon dolardan fazla) 5 yıl daha yenileyeceğini duyurmasından birkaç ay sonra Ağustos ayının sonlarında duyurulan sekiz yeni aday arasında yer alıyor.

Araştırmacılar ITP’nin paraya değdiğini söylüyor. Şeffaflığını, titiz yöntemlerini ve çoğaltmaya olan bağlılığını övüyorlar; her bileşik üç merkezde test ediliyor. Harvard Tıp Fakültesi’nden, projede yer almayan ancak yaşlanmanın biyobelirteçlerini araştıran biyoenformatikçi Mahdi Moqri, önerilen yaşam uzatıcı ilaçların “bu sağlam doğrulamaya sahip olması önemli” diyor.

ITP, projenin yönetim komitesinde görev almış olan Alabama Üniversitesi’nden biyogerontolog Steve Austad’a göre “bize bazı ilginç ilaçlar konusunda ipucu verdi.” On iki bileşik ve iki kombinasyon, ITP çalışmalarında kemirgenlerin yaşamlarını uzattı. Bu olumlu bulgular henüz insan yaşlanmasını yavaşlatacak bir tedavi üretmedi. Ancak proje başka bir değerli hizmet daha sunuyor, Austad belirtiyor. “Ayrıca bazı aşırı abartılmış ilaçları da çürüttü.”

Tedavilerin insan yaşlanmasını geciktirebileceği fikri artık ana akım olabilir. Ancak ITP 2002’de başlatıldığında, “birçok insan yaşlanma konusunda hiçbir şey yapamayacağınızı düşünüyordu” diyor Michigan Üniversitesi’nden (UM) gerontolog Richard Miller, üç baş araştırmacısından biri. “Bu alandaki araştırmanın tek amacı yaşlıları rahat ettirmekti.”

Bazı araştırmalar belirli bileşiklerin farelerin hayatta kalma süresini uzattığını öne sürmüştü ancak çalışmalar genellikle küçüktü ve sonuçları nadiren tekrarlandı. Pennsylvania Üniversitesi Perelman Tıp Fakültesi’nden moleküler biyolog Joseph Baur, “Neye inanacağınızı bilmiyordunuz” diyor.

Güvenilir kanıt sağlamak için ITP, 20 yıldan uzun süredir aşağı yukarı aynı prosedürü takip ediyor. Her bahar, dış araştırmacılar farelerde veya insanlarda sağlık yararları sağlayan, diğer organizmalarda uzun ömürlülüğü artıran veya diğer olumlu etkileri tetikleyen adayları aday gösteriyor. Daha sonra bir komite, UM, Teksas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Merkezi ve Jackson Laboratuvarı’nda değerlendirilen en umut verici altı ila sekiz tanesini seçiyor.

Araştırmacılar her müdahaleyi 240 farede test ediyor -her bir bölgede 80 fare- ve diğer 160 fare kontrol görevi görüyor. Bilim insanları fareleri 2 yıldan fazla olabilen yaşam süreleri boyunca takip ediyor. (Bir eşlik eden çalışma olan CITP , etkilerini araştırmak ve yaşlanma mekanizmalarını daha derinlemesine incelemek için nematodlardaki olası uzun ömürlülük yanlısı molekülleri değerlendiriyor.)

Üç kurum, aynı yiyecek ve yatak tedarikçilerini kullanarak ve fareleri aynı koşullar altında barındırarak tekdüzeliği sağlamaya çalışıyor. CITP’nin baş araştırmacılarından biri olan Rutgers Üniversitesi’nden moleküler nörogenetikçi Monica Driscoll, kesin replikasyonun bir zorluk olduğunu söylüyor. “Laboratuvarlar arasındaki çeşitliliği çözmemiz bir yıl sürdü.”

Bilim insanları, ITP’nin bir diğer erdeminin farelerin kendisi olduğunu söylüyor. Çalışmalar genellikle genetik özellikleri araştırmacıları yanlış yola sürükleyebilen akraba farelere dayanıyor. Buna karşın, ITP’nin kemirgenleri iki melez suş arasındaki çaprazlamalardan geliyor ve bu da onları genetik olarak daha çeşitli hale getiriyor ve dolayısıyla insanlara daha çok benziyor.

Program, olumsuz olanlar da dahil olmak üzere tüm sonuçlarını yayınlıyor. Miller, bu açıklığın programın başından beri bir özelliği olduğunu ve bu alandaki birçok şirketin çekingenliğiyle çeliştiğini söylüyor. “Yaşlanma karşıtı ilaçlar geliştirmek isteyen birçok yeni kurulan şirket var, ancak ne yaptıkları hakkında hiçbir fikrimiz yok.”

Projenin itibarsızlaştırdığı bileşikler arasında çok satan takviyeler L-lösin ve MitoQ, balık yağı ve zerdeçalın bir bileşeni olan kurkumin yer alıyor. Övülen üzüm özü resveratrol de üç tur çalışmada başarısız oldu . Austad, “Resveratrolü ölümüne uyguladılar” ancak tüketen farelerin ekstra zaman kazandığına dair bir kanıt bulamadılar diyor.

Yine de, çoğu bilim insanının ilk beklentilerinin aksine, ITP farelerin yaşamlarını haftalarca veya aylarca uzatan molekülleri tespit etti; Miller’ın söylediğine göre bu, “yaşlanmanın şekillendirilebilir olduğuna” dair bir kanıt. Şimdiye kadarki en büyük buluşu, normalde organ nakli reddini önlemek için kullanılan ve fareler geç yaşta kullanmaya başlasalar bile yaşam süresini uzatan rapamisin ilacı oldu .

Baur, ilacın olumlu etkilerinin şaşırtıcı olduğunu söylüyor çünkü rapamisinin bağışıklık sistemini baskıladığını söylüyor. Ancak diğer ekiplerin yaptığı takip çalışmaları, bunun ve yakından ilişkili moleküllerin insanlarda yaşlanmanın bazı etkilerini ortadan kaldırabileceğini gösterdi. Örneğin, 2014 tarihli bir çalışma, bir rapamisin türevinin yaşlı hastaların grip aşılarına verdiği tepkileri iyileştirdiğini buldu . Diğer klinik deneyler, ilacın veya benzerlerinin Alzheimer hastalığı, kas zayıflığı, diş eti hastalığı ve yaşa bağlı diğer rahatsızlıklar için yararlı olup olmadığını test ediyor. Austad, projenin diyabet tedavisi kanagliflozin ve bir östrojen türü olan 17alfa-estradiol dahil olmak üzere yararlı görünen diğer sürpriz molekülleri ortaya çıkardığını söylüyor.

ITP, “insanlarda etkili olabilecek en azından bir yaşlanma karşıtı müdahaleye sahip olma şansımızı artırıyor” diyor proje bilimcisi Jennifer Fox. Ancak bu içgörüleri tedaviye dönüştürmek zor. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) yaşlanmayı bir hastalık olarak görmüyor ve gecikmiş yaşlanma belirtilerini klinik deneyler için bir son nokta olarak kabul etmiyor. Miller, Albert Einstein Tıp Fakültesi’nden genetikçi Nir Barzilai’nin başkanlığını yaptığı önerilen bir deneyin, kanser ve bunama gibi yaşa bağlı durumların oluşumu gibi göstergeleri kullanmak için FDA izni aldığını belirtiyor. Ancak araştırmacılar, 6 yıl boyunca diyabet ilacı metformin kullanan 3000 yaşlı insanı takip edecek olan deneyi başlatmak için gereken 50 milyon doları toplayamadı.

Miller, ITP verilerinin insan çalışmalarında başarı şansını artırmanın bir yolunu önerdiğini söylüyor. Geçtiğimiz yıl, kendisi ve meslektaşları, uzun ömürlü farelerden elde edilen sonuçları analiz ederek yaşlanma oranı göstergeleri olarak adlandırdıkları şeyleri belirlediler. Bunlar, yağdaki makrofaj adı verilen bağışıklık hücrelerinin sayısı ve kandaki hormon seviyeleri gibi bireylerin ne kadar hızlı yaşlandığının ölçümleridir. Miller ve meslektaşları, fareler bileşikleri yalnızca kısa bir süre tükettikten sonra bu göstergelerin değişip değişmediğini test etmek için fon arıyorlar. Eğer değişirlerse, diyor, araştırmacılar insan örneklerinde benzer değişiklikleri izleyebilir ve belki de klinik deneylerde işe yarama olasılığı daha yüksek molekülleri belirleyebilirler.

Driscoll şimdilik, “Hala gişe rekorları kıran ilaçlar arıyoruz, ancak bunun karmaşık olduğunu fark ediyoruz.” diyor. Yine de program eskimiş görünmüyor. Geçtiğimiz 2 yılda, ITP test edilecek moleküller için 25 ve 29 teklif aldı, bu sadece birkaç yıl öncesine göre iki kat fazla. Baur, “Bu altın standart yaklaşıma hala ihtiyaç var.” diyor.

Kaynak için Buraya tıklayabilirsin.