CHOP ve Penn Medicine’den çığır açan çalışma, nadir metabolik hastalığı olan hastaları tedavi etmek için özelleştirilmiş gen düzenleme terapisinin gücünü ortaya koyuyor.
Philadelphia ve New Orleans, 15 Mayıs 2025 – Tarihi bir tıp atılımıyla, nadir görülen bir genetik bozukluk teşhisi konan bir çocuk, Philadelphia Çocuk Hastanesi (CHOP) ve Penn Medicine ekibi tarafından özelleştirilmiş bir CRISPR gen düzenleme tedavisiyle başarıyla tedavi edildi . Bebek KJ, şiddetli karbamoil fosfat sentetaz 1 (CPS1) eksikliği olarak bilinen nadir bir metabolik hastalıkla doğdu. Hayatının ilk birkaç ayını hastanede çok kısıtlayıcı bir diyetle geçirdikten sonra, KJ, Şubat 2025’te altı ila yedi aylıkken, kişiye özel tedavisinin ilk dozunu aldı. Tedavi güvenli bir şekilde uygulandı ve şimdi sağlıklı bir şekilde büyüyor ve gelişiyor.
Vaka, bugün New England Journal of Medicine dergisinde yayınlanan ve New Orleans’taki Amerikan Gen ve Hücre Terapisi Derneği Yıllık Toplantısı’nda sunulan bir çalışmada ayrıntılı olarak ele alındı . Bu çığır açıcı bulgu, gen düzenleme teknolojisinin, tıbbi tedavisi olmayan nadir hastalıkları olan bireylerin tedavisine başarıyla uyarlanması için bir yol sağlayabilir.
“Gen düzenleme alanında yıllar süren ilerleme ve araştırmacılar ile klinisyenler arasındaki iş birliği bu anı mümkün kıldı ve KJ sadece bir hasta olsa da, her hastanın ihtiyaçlarına göre ölçeklendirilebilen bir metodolojiden faydalanacak ilk kişi olmasını umuyoruz,” diyor Philadelphia Çocuk Hastanesi’ndeki Kalıtsal Metabolik Bozukluklar için Gen Terapisi Sınır Programı (GTIMD) direktörü ve Pensilvanya Üniversitesi Perelman Tıp Fakültesi’nde Pediatri yardımcı doçenti olan Dr. Rebecca Ahrens-Nicklas .
CRISPR (düzenli aralıklarla kümelenmiş kısa palindromik tekrarlar) tabanlı gen düzenleme, insan genomundaki hastalığa neden olan varyantları hassas bir şekilde düzeltebilir. Gen düzenleme araçları inanılmaz derecede karmaşık ve ayrıntılıdır ve bugüne kadar araştırmacılar, bunları on binlerce veya yüz binlerce hastayı etkileyen daha yaygın hastalıkları hedefleyecek şekilde geliştirdiler; örneğin, şu anda ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından onaylı tedavileri bulunan iki hastalık olan orak hücre anemisi ve beta talasemi. Ancak, çok sayıda hastalığa neden olan varyant mevcut olduğundan, nispeten az sayıda hastalık “tek beden herkese uyar” gen düzenleme yaklaşımından faydalanmaktadır. Alan ilerledikçe, dünya çapında milyonlarca hastayı etkileyen nadir genetik hastalıkları olan birçok hasta geride kalmıştır.
Ortak Bir Çaba
Yayınlanan raporun eş yazarları olan Penn Üniversitesi Perelman Tıp Fakültesi’nde Translasyonel Araştırmalar alanında Barry J. Gertz Profesörü Dr. Ahrens-Nicklas ve Dr. Kiran Musunuru , nadir metabolik bozukluklar üzerine uzun yıllardır süren araştırmaların yanı sıra hastaları tedavi etmek için gen düzenlemenin uygulanabilirliğini de temel alarak, 2023 yılında bireysel hastalar için özelleştirilmiş gen düzenleme tedavileri oluşturmanın uygulanabilirliğini incelemek üzere iş birliği yapmaya başladılar. Her ikisi de, işbirlikçi genom düzenleme araştırmalarını destekleyen NIH tarafından finanse edilen Somatik Hücre Genom Düzenleme Konsorsiyumu’nun üyesidir.
Ahrens-Nicklas ve Musunuru, üre döngüsü bozukluklarına odaklanmaya karar verdiler. Vücuttaki proteinlerin normal parçalanması sırasında doğal olarak amonyak üretilir. Vücudumuz genellikle amonyağı üreye dönüştürmeyi ve ardından idrar yoluyla dışarı atmayı bilir. Ancak üre döngüsü bozukluğu olan bir çocuğun karaciğerinde amonyağı üreye dönüştürmek için gereken bir enzim yoktur. Amonyak daha sonra toksik bir seviyeye yükselir ve bu da özellikle beyin ve karaciğerde organ hasarına neden olabilir.
Benzer hastalığa neden olan varyantlarla yıllarca süren klinik öncesi araştırmaların ardından Ahrens-Nicklas ve Musunuru, KJ’nin doğumundan kısa bir süre sonra tespit edilen CPS1’in spesifik varyantını hedef aldı. Altı ay içinde ekipleri, KJ’nin hatalı enzimini düzeltmek için lipit nanopartiküller aracılığıyla karaciğere uygulanan bir baz düzenleme tedavisi tasarlayıp üretti. Şubat 2025’in sonlarında KJ bu deneysel tedavinin ilk infüzyonunu aldı ve o zamandan beri Mart ve Nisan 2025’te takip dozları aldı. Yeni yayınlanan New England Journal of Medicine makalesinde, araştırmacılar, akademik ve endüstriyel işbirlikçileriyle birlikte, KJ’ye uygulanmak üzere titizlikle ancak hızlı bir şekilde geliştirilen özelleştirilmiş CRISPR gen düzenleme tedavisini açıklıyor.
Kaynak ve devamına Buradan ulaşabilirsin.